İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2023/1522 K.2024/73

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı arasında servis ücreti karşılığı davalının biletlerinin satılması ve bununla ilgili hizmetlerinin ifasının sağlanması konusunda satış acenteliği sözleşmesi imzalandığını, bu kapsamda davalının uğrayacağı zarara karşılık davalıya, dava konusu bir adet teminat mektubu verildiğini, müvekkilinin, edimlerini yerine getirmesine ve sözleşme tahtında bir risk gerçekleşmemesine rağmen davalının teminat mektubunu iade etmediğini, akabinde davalının iflasına karar verildiğini, müvekkilinin 2022 tarihinde unvan değişikliğine gittiğini, müvekkili şirketin,

söz konusu teminat mektubu için ...bank AŞ'ye davalının kusuru sebebiyle haksız olarak faiz, komisyon ve sair masraflar altında ödemede bulunduğunu, teminat mektubunun iadesi veya iptali sağlanmadığı sürece de ödemeye devam edeceğini, teminat mektubunun paraya çevrilmesi durumunda telafisi güç ve imkansız zararların meydana geleceğini belirterek teminat mektubunun nakde çevrilmesinin ve teminat mektubu bakımından komisyon, faiz ve sair giderlerin ödenmesinin teminatsız olarak ihtiyati tedbiren durdurulmasına, söz konusu teminat mektubunun iadesine, mümkün olmaması halinde iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı tarafça davaya cevap verilmemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, 16/03/2023 tarihli tensip zaptı ile, ihtiyati tedbir talebinin, ihtiyati tedbirin koşullarının oluşup oluşmadığı hususunun yargılamayı gerektirdiğinden ve yaklaşık ispat koşulları oluşmadığından reddine karar verildiği.

14/06/2023 tarihli duruşmada ise, tekrar ihtiyati tedbir talebinde bulunulmuş olup Mahkemece, ihtiyati tedbir talebinin, durum ve koşullarda bir değişiklik olmadığı ve yaklaşık ispat koşulları oluşmadığından bahisle reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Mahkemenin 14/06/2023 tarihli ara kararının istinaf edilmesi üzerine Dairemizin 2023/1107 Esas 2023/946 Karar sayılı kararı ile, ara kararın gerekçe içermediği, bu haliyle istinaf denetimine elverişli bir kararın bulunmadığından bahisle öncelikle HMK'nun 391. maddesine uygun şekilde davacının tedbir talebinin reddine dair gerekçe içerir karar yazıldıktan sonra yazılan kararın dosyanın taraflarına tebliğ edilerek istinaf incelemesi için dosyanın Dairemize gönderilmesi amacıyla mahalline geri çevrilmesine karar verilmiştir.

Bu kapsamda ilk derece Mahkemesince, uyuşmazlığın esasını çözer mahiyette ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceği, yaklaşık ispat koşullarının oluşmadığı ve dava dilekçesinin sunulmasıyla duruşma günü arasında durum ve koşullarda değişiklik bulunmadığı gerekçeleri ile ihtiyati tedbir talebinin reddine dair karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Karar yasal süresinde davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir. Davacı vekili istinaf dilekçesinde; soyut bir gerekçeyle talebin reddedilmesinin hukuka uygun olmadığını, zira müvekkili şirketin, her geçen gün sorumluluğu bulunmayan bir durumdan ötürü gereksiz yere komisyon ve faiz ödemesinde bulunduğu gibi teminat mektubunun paraya çevrilmesi tehlikesi ile de karşı karşıya kaldığını, taraflar arasındaki sözleşme ilişkisi sona erdiğinden müvekkili şirket tarafından verilen teminat mektubu için öngörülen riskin gerçekleşme imkanının kalmadığını belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava, banka teminat mektubunun iadesi, mümkün olmaması halinde iptali talebine ilişkin olup aynı zamanda teminat mektubunun nakde çevrilmesinin ve teminat mektubu bakımından komisyon, faiz ve sair giderlerin ödenmesinin teminatsız olarak durdurulması bakımından ihtiyati tedbir talep edilmiştir. İhtiyati tedbir, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun onuncu kısım birinci bölümünde geçici hukuki korumalar üst başlığı ile 389 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.

Kanunun 389/1 maddesi "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir." ve yine Kanunun 390/3 maddesi "Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır." hükümlerini içermektedir.

Anılan hükümlerde de açıkça belirtildiği üzere, ihtiyati tedbir kararı, bir hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde ve talep edenin davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmesi şartıyla uyuşmazlık konusu hakkında uygulanacak geçici bir hukuki korumadır.

İhtiyati tedbir verilebilmesinin en önemli şartlarından biri, ihtiyati tedbir sebebinin mevcut olmasıdır. Kanunda bu husus genel olarak düzenlenmiş, hâkime oldukça geniş bir takdir alanı bırakılmıştır.(m. 389/1). Kanun, burada "mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından" söz etmektedir.

Bu hüküm dikkate alındığında, mevcut durumun değişmesi hâlinde, hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması, hakkın elde edilmesinin tamamen imkânsız hâle gelmesi, gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğması tehlikesi varsa, ihtiyati tedbir sebebi var kabul edilecektir.

Hâkim kararında somut sebep gösteremiyor, bunu en azından açıklayacak veya asgari ölçüde ikna edecek delil değerlendirmesi yapamıyor, yaklaşık ispat ölçüsünü yakalayamıyorsa tedbire karar vermemelidir. Ancak bu da hiçbir zaman tam bir ispat seviyesinde ispat şartına dönüşmemelidir. (Pekcanıtez, Hakan/Atalay, Oğuz/Özekes Muhammet.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu Hükümlerine Göre Medeni Usul Hukuku, 11. Bası, Ankara 2011-Sh.715-717) (Yüksek Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 24/04/2012 gün ve 2011/15388 esas,2012/6651 karar sayılı ilamında belirtildiği gibi). İhtiyati tedbir kararı, talep edenin, davanın esası yönünden haklılığını yaklaşık olarak ispat etmesi şartıyla uyuşmazlık konusu hakkında uygulanacak geçici bir hukuki korumadır.

Belirtildiği üzere, mevcut durumun değişmesi hâlinde, hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması, hakkın elde edilmesinin tamamen imkânsız hâle gelmesi, gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğması tehlikesi varsa, ihtiyati tedbir sebebi var kabul edilecektir.

Buna göre mevcut delil durumu ve dosya kapsamı dikkate alındığında, talebe konu teminat mektubunun nakde çevrilmesinin önlenmesine yönelik tedbir talebi bakımından bu aşamada yaklaşık ispat koşulu sağlanmış olup tedbir kararı verilmemesi halinde telafisi imkansız zararların doğma ihtimali bulunmaktadır. Bu açıdan davacı, işbu tedbir talebine yönelik istinaf başvurusunda haklıdır.

Öte yandan teminat mektubu bakımından komisyon, faiz ve sair giderlerin ödenmesinin de ihtiyati tedbir yoluyla durdurulması talep edilmiş ise de, davada taraf olmayan 3. kişi konumunda bulunan banka aleyhine ihtiyati tedbir kararı verilmesi hukuken mümkün olmadığından bu tedbir talebine yönelik davacının istinaf başvurusu yerinde değildir.

Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf başvurusunun belirtilen sebeplerle kısmen kabulü ile teminat mektubunun nakde çevrilmesinin önlenmesine yönelik tedbir talebi bakımından ilk derece mahkemesinin 10/10/2023 tarihli ara kararının kaldırılmasına, söz konusu tedbir talebinin %20 teminat karşılığında kabulüne dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere:1-Davacının istinaf başvurusunun KISMEN KABULÜNE,2-Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/245 Esas sayılı derdest dava dosyasında verilen 10/10/2023 tarihli ara kararın KALDIRILMASINA, 3-a)Davacının teminat mektubunun nakde çevrilmesinin önlenmesine yönelik tedbir talebinin, dava konusu teminat mektubu bedeli olan 50.000,00 TL'nin %20'si olan (10.000,00 TL) teminat karşılığında kabulüne, b)Teminat yatırıldığında, ilgili bankaya, ihtiyati tedbire dair müzekkere yazılmasına,

4-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 427,60 TL istinaf karar harcından davacı tarafından peşin olarak yatırılan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 247,70 TL harcın davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA, 5-Davacı tarafça yapılan istinaf yargılama giderlerinin mahkemece verilecek esasa dair kararda değerlendirilmesine, 6-Dosyanın gerekli işlemlerin yerine getirilmesi için ilk derece mahkemesine gönderilmesine,