İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2025/94 K.2025/284

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; olağanüstü hal kapsamında alınan tedbirler doğrultusunda bir kısım kurum, şirket, dernek vb'nin kapatıldığını ve Hazineye devredildiğini, Hazineye devri yapılan kurum, şirket, dernek vb'nin tüm hak ve alacaklarının Hazineye geçtiğini, hak ve alacakları Hazineye devredilen kurum, şirket, dernek vb'nin müflis bankadan olan alacakları nedeniyle iflas masasına alacak kaydı yapıldığını, iflas idaresinin alacak kayıt taleplerini; alacağın olmaması,

mükerrer kayıt, yetkisiz başvuru gibi genel ifadelerle reddettiğini, iflas idaresinin kamu alacaklarının reddedemeyeceğini, iflas idaresi kararının 4211 sıra nolu kayıt talebi için 20/11/2020 tarihinde, diğerleri için 18/11/2020 tarihinde tebliğ edildiğini ileri sürerek kamu alacaklarının rüçhanlı olarak üçüncü sıraya kayıt ve kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı iflas idaresi vekili cevabında; davanın hak düşürücü süre içinde açılmaması halinde reddi gerektiğini, alacak kayıt taleplerinin büyük kısmının; ilk sıra cetveline kaydı yapılan alacak kayıtları ile mükerrer olması nedeniyle, bir kısım alacak kayıt taleplerinin ise alacağın olmaması nedeniyle haklı olarak reddedildiğini, kamu alacaklarının iflas idaresince reddinin mümkün olmadığına ilişkin bir düzenleme bulunmadığını, alacak kayıt taleplerine konu alacağın kamu alacağı olup olmadığının incelenmesi gerektiğini savunararak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece; 3086 nolu alacak kayıt talebi tefrik edilerek, bu kayıt talebine konu alacağın, çeke dayanılarak yapılmış olan takipten kaynaklandığı, ancak çekin üçüncü kişi tarafından keşide edildiği ve çek borçlusunun müflis banka olmadığı gerekçesiyle davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

DAİREMİZİN KARAR İLAMI Dairemizin 09/05/2024 tarih ve 2024/511 Esas, 2024/564 Karar sayılı kararında oyçokluğu ile. "Kapatılan kurumun borçlusu dava dışı ...'ın müflis bankadan alacağı olması halinde müflis bankanın tasfiyesi sonunda ...'a alacağına karşılık bir miktar paranın ödenmesi veya ...'ın alacağının tamamına kavuşması mümkün olduğundan, davacı Hazinenin de, dava açmakta hukuki menfaati olduğu gibi taraf sıfatının da mevcut olduğu,

bu durumda, davacının İİK'nun 120/2 maddesi kapsamında icra müdürlüğünden usulüne uygun şekilde düzenlenmiş yetki belgesi getirmesi halinde, müflis bankanın tasfiyesi sonunda ...'a isabet edecek miktarın, davacı alacağına mahsuben davacıya ödenmek şartıyla masaya kaydına karar verilmesi gerekip gerekmediğinin düşünülmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiğine" değinilerek ilk derece mahkemesi kararı kaldırılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece; kararın istinaf mahkemesinde kaldırılmasından sonra davacı vekilinin; çek alacağının tahsili için yapılan takipte icra dosyasının infazen kapatıldığını, alacağın tahsil edilmesi nedeniyle konusuz kalan davanın takibinden vazgeçildiğini beyan ettiği, davacının istinaf mahkemesi kaldırma kararında belirttiği icra dairesinden İİK'nın 120/2 maddesi kapsamında alması gereken yetki belgesini ibraz etmediği, bu nedenle davacının dava açmakta haklı olmadığı gerekçesiyle davacının vazgeçmesi nedeniyle davanın reddine, davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ Karar yasal süresinde davacı Hazine vekili tarafından istinaf edilmiştir. Davacı vekili istinaf nedenleri olarak; davanın açılmasına müvekkili idarenin neden olmadığını, davayı açmakta haklı olup olunmadığının araştırılmadığını, bu dava açıldıktan sonra icra dosyasında tahsilat yapıldığını belirterek vekalet ücretine ilişkin hükmün kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME Dava, kayıt kabul istemine ilişkindir. Dosya kapsamından; davacı Hazinenın, kapatılan ve hak ve alacaklarını devraldığı ... Okullarının hamili olduğu 10.000,00 TL tutarlı çek bedelinin ve işlemiş faizinin tahsili için çek keşidecesi ve hamili olan ... ve ... aleyhine Adana ... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasında takip başlattığı, takibin kesinleşmesi üzerine borçlunun müflis bankadaki mevduatı üzerinde haciz ihbarnamesi gönderildiği, akabinde işbu icra dosyasının takip çıkış tutarı olan 10.507,50 TL'nin (faiz ve masraf hariç) masaya kaydı için müflis bankanın iflas masasına ... kayıt numarası ile başvuruda bulunulduğu, yapılan değerlendirme sonunda başvurunun reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Davacı, iflas idaresi tarafından alacak kayıt taleplerinin reddedildiğinden bahisle söz konusu alacağın rüçhanlı olarak üçüncü sıraya kayıt ve kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.Mahkemece; davacı Hazinenin icra dosyasında alacağı tahsil ederek davasından vazgeçtiği, davacının dava tarihinde dava açmakta haklı olmadığı gerekçesiyle davacının davanın takibinden vazgeçmesi nedeniyle davanın reddine, davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesine karar verilmiş karar davacı vekili hükmü istinaf etmiştir.

1-Davacı hazine, icra dosyasında alacağın tahsil edildiğini belirterek davanın takibinden vazgeçtiğini beyan etmiştir. Davacı hazine, alacak hakkının özünden feragat etmediği gibi, HMK'nın 123. maddesi kapsamında ileride davayı tekrar açabilmek için davasını geri almış da değildir. Buna göre davacının irade beyanı; davasını geri alma ya da davadan (haktan feragat) niteliğinde olmayıp, kayıt kabul talebine konu alacağın yargılama sırasında ödendiğine yöneliktir.

Buna göre yargılama sürerken dava konusu alacak ödendiğinden, mahkemece konusuz kalan davada esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken, davacının vazgeçmesi nedeniyle davanın reddedilmesi doğru görülmemiştir. 2-Davanın konusuz kalması halinde, mahkemenin yargılamaya devam ederek, dava açıldığı zaman hangi tarafın haksız olduğunu tespit edip, o tarafı yargılama giderlerine ve vekalet ücretine mahkum etmesi gerekir.

Somut davada, davacı hazine dava dışı borçlular hakkında takip başlatmış, takipte borçlunun davalı müflis bankadaki mevduatı için haciz ihbarnamesi gönderilmiştir. Kapatılan kurumun borçlusu dava dışı ...'ın davalı müflis bankadan alacağı olması halinde müflis bankanın tasfiyesi sonunda ...'a alacağına karşılık bir miktar paranın ödenmesi veya ...'ın alacağının tamamına kavuşması mümkündür.

Bu durumda davacı Hazinenin, borçlusu ...'ın davalı müflisten olan alacağının masaya kaydı için bu davayı açmakta hukuki menfaati olduğu gibi taraf sıfatı da mevcuttur.

Bu durumda mahkemece davacı Hazinenin borçlusu, ...'ın davalı müflis bankadan alacağı bulunup bulunmadığı tartışılmadan ve davada haklılık durumu tespit edilmeden davalı lehine vekalet ücretine karar verilmesi doğru olmamıştır.Açıklanan nedenler ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/.1.a.6 bendi gereğince esası incelenmeden ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dosyanın mahkemesine iadesine yeniden karar verilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere; 1-Davacı tarafın istinaf başvurusunun esasa ilişkin sebepler incelenmeksizin KABULÜNE, 2-İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/357 Esas, 2024/572 Karar sayılı ve 04/09/2024 tarihli kararının HMK'nun 353/1a.6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, 3-Dosyanın, Dairemiz kararına uygun şekilde yargılama yapılamak ve yeniden bir karar verilmek üzere mahal Mahkemesine İADESİNE, 4-Davacı kurum harçtan muaf olduğundan harç alınmasına YER OLMADIĞINA, 5-Davacı tarafın yapmış olduğu istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına, Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 bendi gereğince kesin olmak üzere oyçokluğu ile karar verildi.20/02/2025

Davacı hazine ile davalı müflis banka arasında herhangi bir ilişki bulunmamaktadır. Davacı Hazinenin alacağı, dava dışı borçlulardandır. Davacı hazine, dava dışı borçlular hakkında takip başlatmış, söz konusu takipte borçlunun davalı müflis bankadaki mevduatı için haciz ihbarnamesi gönderilmiştir.

Davacı Hazinenin borçlusu hakkında yaptığı takipte, borçlunun müflis bankada mevduatı için haciz ihbarnamesi gönderilmişse de, davalı bankanın iflasından sonra gönderilen bu haciz ihbarnamesi geçersizdir. Haczin geçerli olduğu kabul edilse dahi, davacı Hazinenin, borçlusunun bankadaki mevduat alacağını tahsil etmesi hususunda, İİK'nın 120. maddesi şartları da somut olayda bulunmamaktadır.

Buna göre davacı Hazinenin davalı müflis bankadan alacağı bulunmamasına ve Hazinenin dava dışı borçlusunun mevduat alacağının tahsili için takip yapması şartlarının bulunmamasına göre mahkemece davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi ve buna göre de davalı müflis banka lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği görüşünde olduğumdan, karara muhalif kaldığımı bildirim.