İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 19. Hukuk Dairesi E.2019/1064 K.2019/999

İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/1338 Esas sayılı dosyasında verilen karar istinaf incelemesi için dairemize tevzi edilmekle Dairemiz yukarıda belirtilen esas sırasına kaydı yapıldı.Dosya incelendi.Davacı avukat olduğunu, davalı şirketin bir süre avukatlığını ve danışmanlık hizmetlerini yerine getirdiğini, 16/11/2017 keşide tarihli 50.000,00 TL bedelli çekin bedelinin tamamen davalı şirkete ödenmesine rağmen davalı tarafından kötü niyetli olarak aleyhlerine icra takibi başlatıldığını, İİK nu 72/3 maddesi gereğince icra dosyasındaki paranın alacaklıya ödenmemesi hakkında ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi 13/11/2018 tarih, 2018/1338 Esas sayılı "davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin reddine" kararı davacı tarafından istinaf edilmiştir. Davacı, İİK nu 72/3 uyarınca belirlenecek teminat mukabilinde "icra veznesinde bulunan paranın alacaklıya ödenmemesi" konusunda tedbir kararı verilmesi gerekirken bu taleplerinin reddinin doğru olmadığı gerekçeleriyle istinaf talebinde bulunmuştur.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık icra takibinden sonraki dönemde açılan menfi tespit davasında icra dosyasına yatacak paranın İİK.nun 72. Maddesi uyarınca teminatsız olarak alacaklıya ödenmesinin karar verilip verilemeyeceğine ilişkindir. Geçici hukuki korumalar; ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, yürütmeyi durdurma, tutuklama, el koyma gibi çeşitli hukuk dallarında düzenlemiş olan etkin hukukî koruma önlemlerine ilişkin üst kavramdır.

Buna karşılık kesin hukuki koruma ise ancak açılan bir dava üzerine yapılan yargılama sonucunda verilen karar ile sağlanabilir. Bu nedenle dava, “kesin hukuki koruma” olarak nitelendirilmektedir.

Dava konusu uyuşmazlığın esasını çözümleyecek veya böyle bir sonuç doğuracak biçimde ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceği konusunda açık bir kanun hükmü bulunmamakla birlikte, Yargıtay ve öğreti tarafından böyle bir görüşün kabul edilmesi geçici korumanın niteliğinden kaynaklanmaktadır. İhtiyati tedbir ise ileride açılacak bir davanın veya açılmış bir davanın sonucunun etkisiz veya anlamsız kalmasını önlemeye yarayan geçici hukuki korumadır.

İİK’nun 72’nci maddesinin 2’nci ve 3’üncü fıkralarına göre, “İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir.-İcra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez.

Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyla icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini istiyebilir.” Bu hükümde, icra takibinden önce açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbir yoluyla icra takibinin durdurulabileceği, icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında ise ihtiyati tedbir yoluyla icra veznesine giren paranın takip alacaklısına ödenmemesine karar verilebileceği öngörülmüştür.

Menfi tespit davasının amacının belli bir borçtan dolayı borçlu bulunmadığına ilişkin kesin hüküm ve dolayısıyla kesin hukuki koruma temin etmek olduğu göz önüne alındığında, takibin durdurulması veya icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi şeklindeki ihtiyati tedbirin, asıl uyuşmazlığı çözecek veya kesin hukuki korumayı ikame edecek nitelikte bulunmadığı açıktır.Taraflar arasındaki somut uyuşmazlık ilk derece mahkemesince verilen red kararının İİK nu 72/3 maddesinde açıklanan hükümlerine uygun görülmemiş olup bu yönüyle davacının istinaf talebi haklı görülerek kararın kaldırılıp, aşağıdaki şekilde yeniden hüküm kurulması gerekmiştir.