İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2024/340 K.2024/1591

Yukarıda tarafları ve konusu yazılı bulunan dava ile ilgili olarak, ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf edilmesi sebebiyle , dava dosyası üzerinde yapılan inceleme sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili adına 13/06/2022 tarihli 24.746,16 TL ,13/06/2022 tarihli 134.677,74 TL lık ve 15/10/2020 tarihli 13.856,09 TLlık düzenlenen kaçak elektrik faturalarının usulsüz düzenlendiğini, müvekkilinin kaçak elektrik kullanmadığını,bu tutarların ödendiğini, ancak düzenlenen fatura bedeli yönünden müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti ile ödenen bedelin iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, düzenlenen kaçak elektrik faturasın mevzuata uygun olduğunu ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkeme, kaçak elektrik bedelinin ödeme belgesine göre davacının ihtirazı kayıt koymadan ödeme yaptığını,davacının elektriğinin kesildiğini iddia ve isbat edilmiş olmayıp, davacı tarafın elektriğin kesileceği endişesi ile ödeme yaptığını beyan ettiğini, elektrik kesintisi tehdidi altında veya elektriğin kesilmesi halleri dışında, ihtirazi kayıtla ödeme yapılmaması halinde, davacının yaptığı ödemeyi geri isteme hakkı bulunmadığı gerekçesi ile. "Davanın REDDİNE" karar vermiştir.

Kararı davacı vekili istinaf etmiştir.İstinaf dilekçesinde; dava dilekçesinde belirtilen 13/06/2022 tarihli 24.746,16 TL ,13/06/2022 tarihli 134.677,74 TL lık ve 15/10/2020 tarihli 13.856,09 TLlık kaçak tahakkuk düzenlendiğini ve davacının kaçak elektrik kullanmadığını,tahakkukun fazla yapıldığını, ihtirazi kayıt konulmamasının zamanaşımı süresi içinde alınmasını engellemediğini belirterek davanın kabulü için kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

6100 sayılı HMK'nun 355 md gereğince, istinaf sebepleri ile sınırlı olarak yapılan incelemeye göre. Dava, kaçak tahakkuk bedellerinden dolayı menfi tespit ve ödenen bedelin iadesi talebine ilişkindir. Dava Asliye Ticaret Mahkemesinde açılmıştır.

Davacının vergi kaydı araştırılmış,Halkalı Vergi Dairesi Müdürlüğünün 06/01/2023 tarihli cevabi yazısında davacının yabancı kimlik numarasına sahip olduğu ve potansiyel mükellef(Gelir getirici kazanç olmaksızın bazı iş ve işlemlerde kullanılan potansiyel vergi kimlik numarasına haiz mükellef olduğu, herhangi bir gerçek mükellefiyet olmadığı, herhangi bir şirket ortaklığı ve yöneticiliğine rastlanmadığı bildirilmiştir. TTK'nın 4. maddesinde ticari davalar tanımlanmıştır.

Anılan maddenin 1.fıkrasında "Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın; bu Kanunda..."sayılan davaların ticari dava olduğu öngörülmüştür. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 12.maddesinde "Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir" hükmünü içermektedir.

26/06/2012 tarihinde kabul edilen ve 30 Haziran 2012 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan 6335 sayılı yasanın 2.maddesinde, "6102 sayılı Kanun'un 5.maddesinin başlığı" 2. ticari davalar ve çekişmesiz yargı işlerinin görüleceği mahkemeler" şeklinde, 1.fıkrasında yer alan "davalara" ibaresi ise davalar ve ticari nitelikteki "çekişmesiz yargı işlerine" şeklinde 3.ve 4. fıkraları "Asliye Ticaret Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır." şekilde değiştirilmiştir.6102 sayılı TTK 16/1. maddesinde: "Ticaret şirketleriyle,

amacına varmak için ticari bir işletme işleten vakıflar, dernekler ve kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümlerine göre yönetilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişileri tarafından kurulan kurum ve kuruluşlar da tacir sayılırlar." ve TTK'nun 19. maddesinde "Bir tacirin borçlarının ticari olması asıldır.

Ancak, gerçek kişi olan bir tacir, işlemi yaptığı anda bunun ticari işletmesiyle ilgili olmadığını diğer tarafa açıkça bildirdiği veya işin ticari sayılmasına durum elverişli olmadığı takdirde borç adi sayılır. Taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, diğeri için de ticari iş sayılır" hükmü bulunmaktadır.

Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Görevle ilgili hususlarda kazanılmış hak söz konusu olmaz. Mahkeme duruşma yapmadan, yani taraflara tebligat yapıp onları dinlemeden dosya üzerinden de görevsizlik kararı verebilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler.

Görev itirazı yapılmış ise veya yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip, karara bağlamalıdır. TTK 4/2 maddesinde mutlak ticari davalar sayılmış olup, dava sayılan mutlak ticari davalar kapsamında değildir. Ancak, TTK 4/1 maddesine göre ticari dava sayılması için de, davanın her iki tarafın da tacir olması ve uyuşmazlığın iki tarafın da ticari işletmesi ile ilgili olması gereklidir.

Eğer taraflardan biri, tacir değil, esnaf niteliğinde ise davayı ticari dava olarak kabul etmek mümkün değildir. Bu açıklamalar doğrultusunda, somut olayda davaya konu yer işyeri isede,davacının potansiyel mükellef (yabancı) olduğu gözetilerek tacir olmadığı anlaşılmakla, davada görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olmasına rağmen görevsizlik kararı yerine esas hakkında karar verilmesi usul ve hukuka uygun bulunmamıştır.

Bu nedenle davacının istinaf talebinin kabulü ile karar HMK 353/1a-3.madde gereği kaldırılarak görevsizlik kararı verilmek üzere dosyanın mahkemesine geri gönderilmesi gerekmiştir

KARA R