İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi E.2024/3232 K.2024/2611

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyadaki tüm belgeler ve dairemiz üyesi tarafından hazırlanan raporlar incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ile 13/06/2019 tarihli, beş yıl süreli, yedi adet "Tanıtım Ve Bilet Satış Noktası Belirleme Sözleşmesi" yapıldığını, davalının yedi adet iskelede gişe/bilet satış noktası belirleme sözleşmelerinin kendileri tarafından feshedildiğini, sözleşme şartlarına uyulmadığını, sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle kullanılan alanların boş olarak teslimi gerektiğini, sözleşmenin geçersizliğinin tespitine ve sözleşmeye konu alanların kullanımına son verilerek alanların kendilerine boş olarak teslimine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde:taraflar arasındaki ilişkinin kira sözleşmesi olduğunu, görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemesi olduğunu, feshin haksız olduğunu, davanın yerinde olmadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İlk derece mahkemesince, taraflar arasındaki uyuşmazlığın kira sözleşmesinden kaynaklandığı, görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemesi olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

Davacı vekilinin istinaf kanun yoluna başvurusu üzerine dairemizin 2022/1359 E.2022/1568 K. sayılı kararı ile “…..Taraflar arasındaki sözleşmelerin sürelerinin dava açıldığı tarih itibariyle sona ermediği, alanların çatılı iş yeri olup olmadığının, stant kiralama sözleşmesine konu olup olmadığının dosya kapsamından bu aşamada tespitinin yapılmadığı…. bunun yanında dava konusu sözleşmelerin TBK 299. maddesinde düzenlenen kira sözleşmesinin unsurlarının evrak üzerinde anlaşılamadığı, yargılamada keşfen tespit edilebileceği….. davacı tarafa tahliye nedenine ilişkin talebini açıklamak üzere süre verilmesi,

davaya konu sözleşmelerin değerlendirilmesi, taşınmazlarda keşif yapılması, İstanbul 8. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2022/170 Esas sayılı dosyasının suretinin celbedilerek incelenmesi suretiyle göreve ilişkin karar verilmesi gerekirken eksik incelemeyle karar verilmiş olması….” gerekçesiyle mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Kaldırma kararı sonrası ilk derece mahkemesince; davanın kabulü ile taraflar arasında imzalanan Gişe/Bilet Satış Noktası Belirleme Sözleşmelerinin 04/12/2020 tarihi itibariyle feshedildiğinin tespitine, dava ve sözleşmeye konu iskeleler davalı yan tarafından tahliye edildiğinden davacının davaya konu alanların kullanılmasının sona erdirilmesi ve bu alanların boş olarak teslim edilmesi talepleri yönünden dava konusuz kaldığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; taraflar arasındaki ticari ilişkinin kira hukukundan kaynaklandığını, mahkemenin görevsiz olmasına rağmen esasa girilerek davanın kabulünün hukuka aykırı olduğunu, çatılı işyeri niteliğinde olduğu tespit edilen yapılar bakımından davacının bildiriminin feshe yeterli olduğunun kabulünün hukuka aykırı olduğunu, davacının ihtarı üzerine yine davacının onayı ile iskelelerde kullanılan logoların kaldırıldığını, buna rağmen yerel mahkeme davacının iddiasını feshe bir gerekçe olarak kabul edilerek hüküm tesis etmesinin hatalı olduğunu,

yerel mahkeme "sözleşme konusu alanların tahliye edildiği" gerekçesine dayalı olarak hüküm tesis etmişse de bu hususun fiili duruma uygun olmadığını, davacının fiili engeller ile müvekkili şirketin ilgili iskeleleri kullanmasına izin vermediğini, bu hususta müvekkili şirket tarafından muarazanın menine dair açılan davanın İstanbul 8. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2022/170 E. sayılı davası ile devam ettiğini, kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, Tespit Davasıdır. Davacı taraf, taraflar arasındaki sözleşmenin kira sözleşmesi olmadığını, davalı taraf ise taraflar arasındaki ilişkinin kira ilişkisi olduğunu, sözleşmeye aykırı davranılmadığını, kiracılığın tespiti için İstanbul 8. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2022/170 E. sayılı davası ile dava açtığını, davanın derdest olduğunu beyan etmiştir. Mahkemece sözleşmeye konu yerlerde keşif yapılmış, tarafların ticari defterleri üzerinde de inceleme yaptırılmıştır.

Davacıya tahliye gerekçesini belirtmesi için süre verilmiş, davacı tarafça verilen sürede beyanda bulunulmuştur. İstanbul 8. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2022/170 E. sayılı dosyası dosya arasına alınmış, incelendiğinde; davacının eldeki davanın davalısı, davalının ise eldeki davanın davacısı olduğu, talebin sunulan sözleşmeler gereği davacı şirketin kiracılık sıfatının tespitine, davalı tarafından oluşturulan muarazanın giderilmesine karar verilmesi olduğu,

tedbir talebinin reddi kararı hakkında istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dairemizin 2022/882 E. 2022/1381 K. sayılı kararı ile “sözleşme hükümleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde bir yerin kullanımının belirli bir süre ile bedel karşılığı diğer tarafa bırakılmasına dair sözleşmesinin kira sözleşmesi olduğunun kabulü gerektiği, tarafların sözleşmeyi başka şekilde adlandırmasının sonucu değiştirmeyeceği, kiralanan yerin aynı iskele sınırları içinde farklı bir yere alınabilecek oluşu,

elektriğin kiraya veren tarafından sağlanması ve çalışma saatlerine yönelik düzenlemenin de sözleşmenin vasfını değiştirmeyeceği…. mahkeme kararı alınmadan tahliye gerçekleştirilemeyeceğinden davacı tarafın talebi doğrultusunda tedbir kararı verilmesini gerektirir bir hal bulunmadığı, tedbir için yasal koşulların bulunmadığından yargılamanın bu aşamasında tedbir talebinin reddi gerektiği….” denildiği, davanın derdest olduğu görülmüştür.

Dairemizin 2022/882 E. 2022/1381 K. sayılı kararında da belirtildiği üzere taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin bir yerin kullanımının belirli bir süre ile bedel karşılığı diğer tarafa bırakılmasına dair olduğu, bu sebeple sözleşmenin kira sözleşmesi olarak kabulü gerekmektedir.

HMK’nin 4/a maddesi uyarınca kiralanan taşınmazların, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalarda Sulh Hukuk Mahkemesi görevlidir. Mahkemece görevsizlik kararı verilmesi gerekirken işin esasına girilerek karar verilmesi hatalı olmuştur.

İlk derece mahkemesinin kararında yukarıda tespit edilen eksiklikler "görev veya yetki kurallarına aykırılık" niteliğinde görüldüğünden, davalının istinaf talebinin kabulü ile ilk derece mahkemesinin kararının HMK'nin 353/1-a-3 maddesi gereğince kaldırılmasına ve Dairemizce aşağıdaki şekilde yeniden karar vermek gerekmiştir.