İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi E.2019/1565 K.2019/2808

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasında İstanbul 17. Asliye Hukuk ile İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR Dava, alacak istemine ilişkindir.Asliye Hukuk Mahkemesince, uyuşmazlığın kambiyo senedinden kaynaklandığı gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.Asliye Ticaret Mahkemesi ise zamanaşımına uğramış kambiyo evrakında yazılı alacağın temel ilişki kapsamında talep edilmesine ilişkin değildir. Takibin ilamsız icra takibi olduğu da gözönüne alındığında, davadaki görev konusunun temel ilişkiye göre belirlenmesi zorunludur.

Dolayısıyla temel ilişki kapsamında tarafların tacir olup olmadığına ve davanın iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olup olmadığına, yani davanın nisbi ticari dava niteliği taşıyıp taşımadığına bakmak gerekmektedir. Dosyaya getirtilen tarafların ticaret sicil kaydı ve vergi dairesi mükellefiyet kayıtlarına göre, davacının tacir sıfatı bulunsa da davalının tacir sıfatı, mükellefiyet kaydı bulunmamaktadır.

Bu nedenle davanın TTK madde 4 kapsamında her iki tarafın tacir olduğu ve her iki tarafın ticari işletmesini ilgilendiren nisbi ticari dava sayılması mümkün değildir. Bu durumda HMK madde 2'ye göre malvarlığına ilişkin davalarda genel görevli mahkeme olan asliye hukuk mahkemeleri yargılamada görevli olduğundan, aşağıdaki şekilde karşı görevsizlik (görev yönünden usulden red) kararı verilmiştir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4/1. maddesinde her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işlerinin ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılacağı hüküm altına alınmıştır.

Buna göre, bir uyuşmazlığın ticari nitelikte olabilmesi için, her iki tarafın da ticari işletmesini ilgilendirmesi yahut aynı maddenin alt bentlerinde düzenlenen istisnalardan birine dahil olması gerekmektedir.Somut olayda, davacı vekili dava dilekçesinde özetle ;müvekkili ile borçlu davalı arasında yapılan işyeri devir işleminden ve 10/05/2008 vadeli 3.000,00 TL tutarlı senetten kaynaklı alacak nedeniyle İstanbul 4. İcra Dairesinin 2016/35101 esas sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığını, ödeme emrinin usulüne uygun olarak davalıya tebliğ edildiğini, davalının itirazı sonucu takibin durduğunu,

fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davalının itirazının iptali ile takibin devamına, %20 den az olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir. Türk Ticaret Kanununun 661. maddesi uyarınca zamanaşımına uğramış bir bonoda yazılı alacak, temel ilişkiye dayanılmak suretiyle talep edilebilir. O ilişkiden doğan bir alacağın bulunduğu ve alacak miktarını kanıtlama yükümlülüğü de davacı tarafa aittir.

Hukuk Genel Kurulunun 04.04.2007 gün ve 2007/13-153 E.-2007/183 K. sayılı kararında da benimsendiği gibi "Zamanaşımına uğrayan ve imzası inkar edilmeyen bono, temel borç ilişkisi bakımından yazılı delil başlangıcı niteliğindedir." Buna göre, zamanaşımına uğramış bir bono, kambiyo senedi vasfını yitireceğinden, eldeki uyuşmazlığın da kambiyo senedinden kaynaklandığı kabul edilemeyecektir.

Bu durumda davanın mutlak ticari nitelikte bulunmamasına ve temel ilişkiden kaynaklı olarak alacak talep edildiğine göre uyuşmazlığın, genel hükümler çerçevesinde asliye hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.