İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi E.2022/2089 K.2023/848

Taraflar arasındaki davada İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi ile İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, Alacak istemine ilişkindir.

İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesince, "... Dava konusu uyuşmazlığa 6102 sayılı yasanın 5/2-3 maddesine göre Deniz Ticaret İhtisas Mahkemesinin bakmakla görevli olduğu, H.M.K. ' nın 1. Maddesine göre, göreve ilişkin kuralların kamu düzeninden olduğu anılan kanunun 114/c maddesine göre konusunun dava şartı olarak gösterildiği, dava şartının her aşamada resen gözetilmesi gerektiği davaya bakmaya Deniz Ticaret İhtisas Mahkemesi görevli olduğu anlaşıldığından,

mahkememizin görevsizliğine, mahkememizin görevsizliği nedeniyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine, karar kesinleştiğinde ve talep halinde dosyanın görevli İstanbul Denizcilik İhtisas Mahkemesine ( İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesine) gönderilmesine karar vermek gerekmiş ..." gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi ise, "... Dava konusu olan uyuşmazlık deniz ticaretinden kaynaklanmayıp, ... çağrı işaretli ... isimli motor yata ilişkin olarak taraflar arasında tekne üzerinde tadilat, dekorasyon ve refit işlerine ilişkin akdedilen eser sözleşmesi uyarınca; uyuşmazlığın 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470 ve devamı maddelerindeki eser sözleşmesi hükümlerine göre incelenip çözümlenmesi gerekmektedir.

Gemi bakım onarım hizmetinden kaynaklanan alacağın TTK 1352 maddesinde düzenlenen deniz alacaklarından olması ihtiyati hacizle ilgili görev açısından önemlidir. Dava konusu alacak deniz alacağı niteliğinde olsa da, alacağın genel hükümlerde düzenlenen bir borç ilişkisinden kaynaklanması halinde davanın, taraflarının tacir olup olmamasına göre genel Ticaret Mahkemesi yada Asliye Hukuk mahkemesinde görülmelidir.

Zira, alacağın deniz alacağı niteliğinde olması esas dava bakımından tek başına görev tayinine etki eden bir durum değildir. Nitekim gemi adamı ücret alacağı gemi ve deniz alacağı niteliği taşısada Yargıtayın yerleşik kararları ve mahkemizin uygulamalarına göre geminin yabancı bayraklı olup olmamasına göre Asliye Hukuk Mahkemesi ya da İş Mahkemesinde görülmektedir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi'nin 2018/587 E. ve 2018/479 K. sayılı, 2020/202 E. ve 2020/190 K. sayılı, 14. Hukuk Dairesinin 2020/1152 E. Ve 2020/965 K. Sayılı, 37. Hukuk Dairesinin 2020/855 ve 2020/1675 K sayılı, 2021/622 ve 2021/1759 K. Sayılı kararlarında gemi inşa, tamir ve bakım işlerinden kaynaklanan davalar bakımından, uyuşmazlığın sözleşme ve dava tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470 ve devamı maddelerindeki eser sözleşmesi hükümlerine göre incelenip çözümlenmesi gerekeceğinden bahisle genel mahkemelerin görevli olduğu kabul edilmiştir.

Ayrıca Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatları da bu yöndedir. (Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 18/05/2017 tarih 2016/2840 esas, 2017/2126 karar. 05/10/2015 tarih, 2015/3948 esas, 2015/4790 karar. 09/11/2015 tarih, 2014/6962 esas, 2015/5607 karar sayılı kararları).

Açıklanan nedenlerle, işbu dava yönünden mahkememizin görevsizliğine, Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli bulunduğuna, karar kesinleştiğinde, süresinde talep halinde, dosyanın görevli ve yetkili bulunan İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine, iş bu dava yönünden mahkememizin karşı görevsizliğine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir ..." gerekçesiyle görevsizlik yönünde hüküm kurmuştur.

TTK'nın 1352. Maddesinde deniz alacakları sayılmıştır.

Buna göre, geminin işletilmesinin sebep olduğu zıya, hasar, can kaybı ve bedeni zararlar, kurtarma faaliyetlerinden doğan tazminat hakları, gemi yapım ve onarımından kaynaklanan alacaklar, gemide taşınan, bagaj dâhil, eşyaya gelen veya bu eşyaya ilişkin zıya veya hasar, gemi için alınmış krediler dâhil olmak üzere, geminin veya malikinin adına yapılmış harcamalar gibi doğrudan deniz ticareti alanıyla ilgili tazminat ve alacaklar deniz alacağı olarak tanımlanmıştır.

Denizcilik İhtisas Mahkemeleri'nin davaya bakabilmesi için davanın deniz ticaretinden kaynaklanması gerekli ve zorunlu olup, somut olayda uyuşmazlık davalıya ait geminin bakım ve onarım ücretine ilişkindir. Bu haliyle taraflar arasındaki ihtilâf Türk Borçlar Kanunu'nun 470. ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinin ferisi niteliğindeki işlemden kaynaklandığından davaya bakma görevi genel mahkemelere aittir.

Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatları da bu yöndedir. (Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 18/05/2017 tarih 2016/2840 esas, 2017/2126 karar. 05/10/2015 tarih, 2015/3948 esas, 2015/4790 karar. 09/11/2015 tarih, 2014/6962 esas, 2015/5607 karar sayılı kararları)

Somut olayda, tarafların her ikisi de tacir olup, uyuşmazlık da ticari işletmeleri ile ilgili hususlardan doğmuştur. Deniz ticaret mahkemesinin görevine giren bir uyuşmazlık söz konusu olmayıp, davaya bakma görevi genel mahkeme niteliğindeki İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi’ne aittir.