İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi E.2023/995 K.2023/3421

Taraflar arasındaki davada Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi ile Saray (Tekirdağ) Asliye Hukuk Mahkemesinin (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatı ile) Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR Dava, Tazminat istemine ilişkindir. Saray (Tekirdağ) Asliye Hukuk Mahkemesinin (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatı ile) Mahkemesince, "... davalı kooperatifin davacıya ait ... plaka sayılı aracı kasko sigortasıyla sigortaladığı, aracın trafik kazasına karıştığı, kasko poliçesine göre zararın tazmininin talep edildiği, aracın ticari amaçlarla kullanıldığı anlaşılmaktadır. 6102 sayılı TTK'nun 4/1.

Maddesinde her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davalarının ticari dava sayıldığı, kanunun 5.maddesinde bir yerde ticaret mahkemesi varsa asliye hukuk mahkemesinin görevi içinde bulunan ve ticari sayılan davalara ticaret mahkemesinde bakılacağı düzenlenmiştir.

Buna göre davacının ticari işletmesini işletmek amacıyla kullandığı araçtan kaynaklanan zararın tazminini talep ettiği, davalının da tacir olduğu, uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan kaynaklandığı ve mutlak ticari dava olduğu sabittir.

Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında eldeki davanın ticari dava olduğu, Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi'nin kurulmasına ilişkin kararın 01/09/2021 tarihi itibariyle uygulanacağı, görev hususunun kamu düzenine ilişkin olduğu ve her aşamada re'sen gözetilmesi gerektiği, mahkememizin görevli olmadığı anlaşıldığından dosyanın Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine ..." gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir. Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi ise, "...

Nitekim, Yargıtay 17 Hukuk Dairesi'nin 04/10/2017 tarihli ve 2016/14351 E., 2017/8628 K. Sayılı ilamında,"Somut olayda dava 08.04.2015 tarihinde açılmış olup, davacı sigortalı davalı kasko şirketinden aracında oluşan hasar bedelini talep etmektedir.Görev, kamu düzenine ilişkin olup, yargılamanın her aşamasında re’sen dikkate alınmalıdır.

Dava, 6502 sayılı Yasa yürürlüğe girdikten sonra açılmış olup yasanın 3/1-1. maddesi hükümlerine göre uyuşmazlığın çözüm yeri Tüketici Mahkemesi olduğundan, H.M.K.'nın 114-115 maddeleri uyarınca davanın dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine karar verilmesi gerekirken ..." denilerek kasko poliçesinden kaynaklı tazminat davalarında Tüketici Mahkemelerinin görevli olduğu vurgulanmıştır.

Davanın söz konusu kanunun yürürlüğe girmesinden sonra açıldığı dikkate alınırsa yukarıda belirtilen TKHK md.3/1-i'ye göre uyuşmazlığın çözümünde Tüketici Mahkemeleri görevli kılındığından davanın görev nedeniyle usulden reddine ..." gerekçesiyle görevsizlik yönünde hüküm kurmuştur. 6335 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile değişik 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca ticari davalar Asliye Ticaret Mahkemelerince görülerek karara bağlanır.

Aynı Kanun'un TTK' nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın bu Kanunda öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır. Somut olayda, davacı, kasko sigorta poliçesi kapsamında ödenmeyen hasar bedelinin tazminini talep etmektedir.

Davacı taraf dava dilekçesinde sigorta sözleşmesine konu olan ... marka kamyonet cinsindeki aracını yük taşımacaılğı amacıyla ticari faaliyet kapsamında kullandığı, aracın cinsi de buna müsait olduğuna göre, mesleki ve ticari amaçla sigortalı araçtan istifade eden davacının tüketici konumunda olmadığı; sigorta hukuku, 6102 Sayılı TTK'nin 1401 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup TTK'nin 4. maddesi uyarınca bu yasadan doğan uyuşmazlıkların ticari dava sayılacağı, dolayısıyla davanın mutlak ticari dava niteliğinde bulunduğu ve mutlak ticari nitelikteki davalara bakma görevinin asliye ticaret mahkemelerine ait olduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemeler arası uyuşmazlık davanın açıldığı tarihte Tekirdağ İli'nde ayrı bir Ticaret Mahkemesi bulunmaması nedeniyle Asliye Hukuk Mahkemesinde (ticaret mahkemesi sıfatı ile) açılan davanın, yargılama sırasında Tekirdağ İli'nde ayrı bir Asliye Ticaret Mahkemesi kurulması nedeniyle bu mahkemeye devredilmesi gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

Konu ile ilgili Yargıtay 3.HD'nin 2022/1991 E., 2022/3857 K. Sayılı kararı "Dava konusu edilen hukuki uyuşmazlığın meydana geldiği tarihte yürürlükte olan yasalara göre kurulmuş bulunan mahkemelerin uyuşmazlığı çözmesi ana kural olmakla birlikte bazen yasal düzenlemelerle böyle bir uyuşmazlığın çözümü yeni kurulan mahkemelere de verilebilmektedir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 18/05/2011 tarihli ve 2011/11-233 E. 2011/330 K., 04/04/2019 tarihli ve 2017/11-10 E. 2019/401 K. sayılı kararları ile Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin 21/02/2022 tarihli ve 2022/1073 E. 2022/2686 K. sayılı kararı aynı yöndedir).

Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun 07/07/2021 tarihli ve 608 sayılı kararı ile yeni kurulan (Alanya, Aydın, Balıkesir, Diyarbakır, Manisa, Muğla, Sakarya ve Tekirdağ) Asliye Ticaret Mahkemeleri ile mevcut bulunan (Adana, Ankara, Ankara Batı, Antalya, Bakırköy, Bursa, Denizli, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, Gebze, İskenderun, İstanbul, İstanbul Anadolu, İzmir, Karşıyaka, Kayseri, Kocaeli, Konya, Mersin, Samsun, Şanlıurfa ve Trabzon) Asliye Ticaret Mahkemelerinin yargı çevreleri belirlenmiştir.

Ancak halihazırda açılmış davaların yeni kurulan mahkemeye devredileceğine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir.

Açıklanan bu hukuki ve maddi olgular karşısında somut olay irdelendiğinde; taraflar arasındaki uyuşmazlığın yargılamasını yapacak ve çözecek mahkeme, uyuşmazlığın doğmasından önce kanunen belli olan Muğla 2. Asliye Hukuk Mahkemesi olup, dava tarihinden sonra kurulan ve faaliyete geçirilen Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından davaya bakılması olanaklı değildir." şeklindedir.

Benzer konuda Bölge Adliye Mahkemeleri kararları arasındaki çelişkinin giderilmesi için Yargıtay 5. HD'nin 2022/1073. E., 2022/2686 K. Sayılı kararında "Dava konusu edilen hukuki uyuşmazlığın meydana geldiği tarihte yürürlükte olan yasalara göre kurulmuş bulunan mahkemelerin uyuşmazlığı çözmesi ana kural olmakla birlikte bazen yasal düzenlemelerle böyle bir uyuşmazlığın çözümü yeni kurulan mahkemelere de verilebilmektedir.

4787 Sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanunun geçici 1. maddesi. “Aile Mahkemesi kurulan yerlerde bu mahkemeler faaliyete geçtiğinde, yargı çevresinde ve görev alanına giren sonuçlanmamış dava ve işler, yetkili ve görevli aile mahkemelerine devredilir.” hükmünü içerdiğinden, bu yasal düzenlemeye istinaden diğer mahkemeler, Aile Mahkemelerinin görev alanına giren dava ve işleri bu mahkemelere devretmiştir.

Hakimler ve Savcılar Kurulu’nun 07/07/2021 tarih ve 608 sayılı kararı ile yeni kurulan (Alanya, Aydın, Balıkesir, Diyarbakır, Manisa, Muğla, Sakarya ve Tekirdağ) asliye ticaret mahkemeleri ile mevcut bulunan (Adana, Ankara, Ankara Batı, Antalya, Bakırköy, Bursa, Denizli, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, Gebze, İskenderun, İstanbul, İstanbul Anadolu, İzmir, Karşıyaka, Kayseri, Kocaeli, Konya, Mersin, Samsun, Şanlıurfa ve Trabzon) asliye ticaret mahkemelerinin yargı çevreleri belirlenmiştir.

Ancak halihazırda açılmış davaların yeni kurulan mahkemeye devredileceğine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir.

O halde, yeni bir mahkemenin faaliyete geçirildiği tarihten önce derdest bulunan davaların, istek üzerine veya doğrudan doğruya görevsizlik ya da gönderme kararı ile yeni kurulan mahkemeye gönderilmesine olanak bulunmadığından, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi’nin Hakimler ve Savcılar Genel Kurulu’nun, 07/07/2021 tarih ve 608 sayılı kararı ile müstakil asliye ticaret mahkemelerinin görev sınırlarının belirlenmesi kararı sonrası asliye ticaret mahkemesi olmayan ilçelerde asliye hukuk mahkemesinin asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla baktığı derdest dosyaların devredilerek,

asliye ticaret mahkemesinde görülmesi gerektiğine ilişkin kararı yerinde değildir. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi ile Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesinin kesin kararları arasındaki uyuşmazlığın bu çerçevede giderilmesi gerekmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, Hakimler ve Savcılar Genel Kurulu’nun, 07/07/2021 tarih ve 608 sayılı kararı ile müstakil asliye ticaret mahkemelerinin görev sınırlarının belirlenmesi kararı sonrası asliye ticaret mahkemesi olmayan ilçelerde asliye hukuk mahkemesinin asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla baktığı derdest dosyaların devredilerek, asliye ticaret mahkemesinde görülmesi gerektiğine ilişkin kararının usul ve yasaya uygun bulunmadığı,

Hakimler ve Savcılar Genel Kurulu’nun, 07/07/2021 tarih ve 608 sayılı kararı ile müstakil asliye ticaret mahkemelerinin görev sınırlarının belirlenmesi kararı öncesinde asliye ticaret mahkemesi olmayan ilçelerde asliye hukuk mahkemesinin asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla baktığı derdest dosyaların görülmeye devam edilmesi gerektiği; şeklinde Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi ile Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairelerinin kesin kararları arasındaki görüş ve uygulama uyuşmazlıklarının bu şekilde giderilmesine," karar verilmiştir.

Somut olayda, dava tarihinde henüz Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi faaliyete geçirilmemiş olup, dava o tarihte görevli asliye hukuk mahkemesinde(asliye ticaret mahkemesi sıfatı ile) görülmektedir.

Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi'nin faaliyete geçirilmesi ve yargı alanının Tekirdağ İl sınırı olarak belirlenmesine ilişkin HSK'nın 08/07/2021 tarih ve 31535 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 07/07/2021 tarih ve 608 numaralı karar kararında daha önce Tekirdağ İl sınırı dahilindeki asliye hukuk mahkemelerinde açılmış ve görülmekte olan davalara ilişkin bir devir kararı bulunmamaktadır.

Bu halde, Tekirdağ İl sınırları dahilinde asliye hukuk mahkemelerinde bulunan ve ticaret mahkemesi sıfatıyla bakılan davalara bu mahkemelerce bakılmaya devam edilmesi gerekir. Bu nedenlerle mahkemece davanın Saray (Tekirdağ) Asliye Hukuk Mahkemesince (asliye ticaret mahkemesi sıfatı ile) görülüp sonuçlandırılması gerekir.