İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi E.2020/2189 K.2023/1339

Yukarıda yazılı İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... plakalı aracın kasko sigorta poliçesinin müvekkili şirket tarafından düzenlendiğini, sigortalı aracın 09/10/2017 tarihinde İstanbul 3. Havalimanı inşaatında çalışma yaparken dolgu alanında kontrolsüz bir şekilde dönüş yapmakta olan ... seri numaralı Ekskavatörün çarpması sonucu hasara uğradığını, sigortalı araçta meydana gelen hasarın eksper raporu ile 39.163,25 TL olarak tespit edildiğini, tespit edilen hasar tazminatının dava dışı sigortalısına yapılan ödemenin sorumlulardan tahsili maksadı ile İGA Havalimanı İnşaatı Adi Ortaklığına baş vurulduğunu, ancak ret edildiğini, davaya konu olayda ...

Mak. AŞ’nin kazada sigortalı araca zarar veren Ekskavatörün maliki olduğunu, İGA Havalimanı İnşaatı Adi Ortaklığını oluşturan 5 şirket ile ... İş Mak. AŞ’nin sorumlu bulunduğunu, alacağı tahsil amacıyla Gaziosmanpaşa ... İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, takibin itiraza uğradığını belirterek icra takibinin itirazın iptaline ve %20 icra inkâr tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

Davalı İGA Havalimanları İnşaatı Adi Ortaklığı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu kazada kusurlu olduğu iddia edilen aracın diğer davalı ...

Firmasına ait olduğunu, müvekkil şirketlere husumet yöneltilemeyeceğini, olayın Ekskavatör operatörünün dikkatsizliği yüzünden meydana geldiğini, ağır kusurlu davranışı sebebi ile illiyet bağının kesilmesinden dolayı müvekkili şirketlere rücu edilmesinin mümkün bulunmadığını, davacı şirket eksperi tarafından şirket sigortalısına ödeme yapılmasının davacının kendi takdirinde olduğunu, basit bir eksper raporuna dayalı olarak 3. kişilerden talepte bulunulamayacağını bilirkişi incelemesi yapılması gerekeceğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ...

AŞ vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin kazaya konu iş makinasını davalı İGA Havalimanları İnşaatı Adi Ortaklığı’na makine kiralama sözleşmesi uyarınca uzun süreli olarak kiralandığını, söz konusu iş makinasının kaza tarihinde de bu sözleşme uyarınca İGA’nın kullanımında olduğunu, bu nedenle müvekkil şirkete yükletilebilecek bir sorumluluğu olmadığını, kaza sırasında iş makinasını kullanan operatörün müvekkil şirket ile bir işçi işveren ilişkisi veya ilişiği bulunmadığını, uzun süreli kiralama nedeni ile müvekkili şirketin işleten sıfatının bulunmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince; davanın kısmen kabulü ile Gaziosmanpaşa ...İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı icra takip dosyasına davalılar İGA Havalimanı İnşaatı Adi Ortaklığı tarafından yöneltilen itirazın İİK'nın 67/1. maddesi uyarınca iptali ile, 39.163 TL asıl alacak, 2.489 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 41.652 TL alacağın, asıl alacağa takip tarihinden itibaren işleyecek ve hesaplanacak avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile takibin devamına, fazlaya dair istemin reddine, icra inkar tazminatı talebi alacak likit olmadığından reddine, davalı ...

AŞ yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir. Karara karşı davacı vekili. İGA Adi ortaklığının kabul etmediği "Makina kiralama Sözleşmesi" dikkate alınarak uzun süreli kiralama ilişkisi varmış gibi değerlendirilerek davalı ... AŞ hakkında davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, taraflar arasında uzun süreli bir kiralama ilişkisinin olup olmadığı ancak yargılama sonunda ortaya çıkacağından davalı ...

AŞ hakkında araç maliki olması nedeniyle dava açıldığını, müvekkilinin resmi kayıtlara güvenerek dava açtığından, davanın açılmasına müvekkili şirket sebebiyet vermediğinden aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, kaza sonrası yapılan tüm değerlendirme ve tespitlerde sigortalı araç sürücüsüne atfı kabil bir kusur görülmediğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunda olayın meydana gelmesinde davalı İGA Havalimanları Adi Ortaklığının istihdam ettiği ekskavatör operatörü ...'un %100 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiğini,

dolayısıyla davalının iddiasının aksine kazaya sebebiyet veren ... üçüncü kişi olmadığından olayda illiyet bağını kesen bir durum olmadığından, KTK 85. maddesindeki tehlike sorumluğu gereğince davalı İGA Havalimanları Adi ortaklığını oluşturan şirketler oluşan hasardan sorumlu olduğunu belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Davalı İGA Havalimanları İnşaatı Adi Ortaklığı İşletmesi, davacının kendisinden talep ettiği, sigortacısına yaptığı ödemenin davacının kendi takdiri olup buna dayalı üçüncü kişilerden talepte bulunamayacağını, illiyet bağının mücbir sebep, zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusuru nedenleriyle kesilmesi halinde işverenin sorumluluğuna gidilmesinin mümkün olmadığını, nitekim dava konusu hadisenin oluşumunda müvekkili şirketlerin kusurunun bulunmadığını, İGA tarafından tüm çalışanlarına verilen eğitimlerde "yapılacak işe özel riskler ve dikkat" konularında kaza öncesi verilen eğitimlere ilaveten bilgilendirmelerde bulunulduğunu,

dolayısıyla, müvekkili şirketlerin iş güvenliği ve sağlığına verdiği önem ile sürücülere her türlü kuralların, dikkat edilmesi gereken unsurların düzenlenen eğitimlerde detaylıca ve bir çok kez gerçekleştirildiği dikkate alındığında müvekkil şirketlere kusur izafe edilemeyeceğini, bir an için aksi ihtimal düşünüldüğünde dahi, müvekkil şirketlerin üzerine düşen tüm gereklilikleri ve dikkat ve özen yükümlülüğünü yerine getirmiş olması ve üçüncü kişilerin ağır kusuru nedeniyle, müvekkil şirketler ile dava konusu maddi hasarlı trafik kazası neticesinde meydana gelen zarar ile arasındaki illiyet bağının kesildiğini,

hükme esas alınan bilirkişi raporunda maddi zarar yönünden bir inceleme yapılmaksızın davacının almış olduğu tek taraflı eksper raporu baz alınarak hazırlandığını, öncelikle aracın ZMSS'ne başvurulması gerektiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf itirazları ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda: Dava, kasko poliçesi kapsamında güvence altına alınan riziko bedelini sigortalısına ödeyen davacının TTK'nin 1472 maddesi kapsamında yürüttüğü takibe itirazın iptali istemlidir.

Davacı sigorta şirketi nezdinde 16/03/2017-16/03/2018 tarihleri arası ... poliçe Nolu Kasko Sigorta poliçesi ile sigortalı ... plakalı, mülkiyeti ... olan araca, kaza tarihi olan 09/10/2017 tarihinde operatör ...'un idaresinde seyir halinde olan, ...

İş Makina AŞ.'nin sahibi olduğu, davalı ticari şirketlere kiralanan ...seri numaralı ekskavatörün hava alanı pisti dolgu alanından kontrolsüz dönüş yaparak çarpması neticesinde maddi hasarlı trafik kazasına sebebiyet verdiği, kasko poliçe kapsamında ödenen bedelin tahsili için yapılan takibe itiraz üzerine açılmış itirazın iptali isteminin takip borçlusu davalı ticari işletmelere açıldığı anlaşılmıştır. Davacı vekilinin istinaf sebepleri yönünden. Davalı ... İş ... İş. Mak.

İmalat Pazarlama ve Satış A.Ş ile diğer davalı İGA Havalimanları İnşaatı Adi Ortaklığı Ticari İşletmesi arasında kazaya karışan ... seri numaralı ekskavatörün uzun süreli kiralanmasına ilişkin 3. Kişileri bağlayıcı sözleşme yapıldığı, kiracı İGA Havalimanları İnşaatı Adi Ortaklığı Ticari İşletmesinin kiracı işleten konumunda bulunduğu, davalı ... İş ...

A.Ş'nin araç sahibi olarak sorumluluğunun bulunmadığı anlaşılmakla, hakkında husumet nedeniyle verilen ret kararının doğru olduğu, redde göre hükmedilen vekalet ücretinin ve yargılama giderinin davacıdan tahsiline karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Davalılar vekilinin istinaf sebepleri yönünden;Davalılar vekili istinaf dilekçelerinde aracın ZMSS ve kasko poliçesi bulunduğunu, bu nedenle davacı kasko sigortacısının yaptığı ödemeyi öncelikle ZMS sigortacısından talep etmesi gerektiğini belirtmiştir. Davacının rücu talebine dayanak olan trafik kazasının meydana geldiği tarih 01/10/2017; davacının sigortalısına ödeme yaparak onun haklarına halef olduğu ve dolayısıyla rücu hakkının doğduğu tarih de 11/12/2017'dir.

Bu durumda yürürlük tarihi 01/04/2013 olan 2013 Kasko Sigortası Genel Şartları'nın B.4.4.3 maddesinin somut olayda uygulanması gerekmektedir. (Yargıtay 17. HD 2015/9080 E. 2016/3878 K. Sayılı kararı) Mahkemece, davacının rücu hakkının doğumuna yol açan kaza tarihi ve sigortalısına ödeme yaparak rücu hakkını kazandığı 2017 yılında geçerli olan KSGŞ'nın B.4.4.3 maddesindeki düzenlemenin "Sigorta şirketi ödediği tazminat tutarınca sigortalıya halef olur.

Sigorta şirketi ödediği tutar için rücu talebini, sigorta limitleri dahilinde, öncelikle ilgili risk için teminat sunan sigorta şirketine yöneltir. Sigorta şirketi ilgiliye karşı sahip olduğu rücu hakkını ilgili risk için sigorta teminatının bulunmadığı durumda kullanabilir. ..." şeklinde olduğu, davalı araç işleteni ve sürücüsüne karşı da davacının rücu hakkının öncelikle ilgili risk için teminat sunan sigorta şirketine yöneltmesi gerektiği gözetilmesi gerekmektedir.

HMK’nın “dava şartlarını” düzenleyen 114/2. maddesinde yer alan "Diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümler saklıdır." hükmü kapsamında KSGŞ'nın B.4.4.3 özel bir dava şartıdır. Dava şartları, davanın esası hakkındaki yargılamanın devamı için gerekli olan şartlar olup davanın açılabilmesi için değil, mahkemenin davanın esasına girebilmesi için aranan kamu düzeni ile ilgili zorunlu koşullardır.

HMK'nın 115/2. maddesi uyarınca mahkeme dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder.

KSGŞ'nın B.4.4.3 maddesi ile getirilen ZMSS'ne başvuru koşulu da mahiyeti itibariyle eksik evrakın tamamlanması ya da dava tarihinden sonra başvuru yapılması suretiyle her zaman giderilmesi mümkün olduğundan usul ekonomisi ilkesi gereğince tamamlanabilir bir dava şartı niteliğinde olduğunun kabulü gerekir.

O halde Mahkemece öncelikle zarara sebebiyet verdiği iddia olunan aracın ZMS sigortasının bulunup bulunmadığı saptanıp bulunduğunun anlaşılması halinde davacıya KSGŞ'nın B.4.4.3 maddesi gereğince, risk için teminat sunan sigorta şirketine (ZMSS) başvuru için uygun bir süre verilmeli, ilgili sigortacının (ZMSS) teminat limitinin, davacının yaptığı ödemenin altında kalması halinde, teminat limitini aşan kısım bakımından davalıların sorumluluğu tartışılarak sonucuna göre karar verilmelidir.