İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi E.2024/2449 K.2025/83

Yukarıda yazılı İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı sürücü ...'nin, alkollü olarak yönetimindeki müvekkili davacıya Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçesiyle sigortalı davalı ...

Şirketine ait ... plakalı araçla seyir halinde iken, 2/11/2021 günü %100 kusuruyla ..., ... ve ... plakalı araçlara çarpması sonucu, dava dışı üçüncü kişilere toplam 76.358,42 TL tazminat ödendiğini, davalıya ait araç sürücüsünün alkol metreyi üflemeyi reddederek, kötüniyetli olarak doğru ihbar yükümlülüğünü kasten yerine getirmediğini belirterek,

76.358,42 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde, davanın reddini savunmuştur.İlk derece mahkemesince, rücu koşullarının oluşmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.Bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili dilekçelerinde özetle.

Karayolları Motorlu Araçlar Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4'üncü maddesinin "f" bendi uyarınca, sigortacının alkol raporu düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı hareket edilmesi durumunda rücu hakkının bulunduğunu, ilk derece mahkemesinin gerekçeli kararında ise anılan yasal düzenlemeyi yanlış yorumlayıp bedeni hasar koşulunu aradığını, bilirkişi raporunda da davalıya ait araç sürücüsünün alkol raporu alınmasını reddetmesi nedeniyle rücu koşullarının oluştuğunu açıkça ifade edildiğini belirterek,

ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355'inci maddesi uyarınca ileri sürülen istinaf nedenleri ve kamu düzenine ilişkin konularla sınırlı biçimde yapılan incelemede:Dava, ZMSS poliçesini düzenleyen davacının, gerçekleşen riziko nedeniyle dava dışı üçüncü kişiye ödediği tazminatın, sözleşmeye aykırı davrandığını ileri sürdüğü sigortalısından rücuen tahsili istemine ilişkindir.Eldeki davada davacı ...

Sigorta Şirketi ile davalı ...

Şirketi arasında 20/5/2021 günü, adı geçen davalı şirkete ait ... plakalı otomobil cinsinden araç için, 20/5/2021 başlangıç, 20/5/2022 bitiş tarihleri arasında geçerli ZMSS poliçesi düzenlendiği konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır.Taraflar arasındaki uyuşmazlık, ZMSS poliçesiyle sigortalı otomobilin sürücüsünün alkolmetre cihazını üflememesinin, sigortacının sigortalıya rücu hakkını verip vermeyeceği konusunda toplanmaktadır.Kolluk tarafından düzenlenen Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı içeriğinde, davacı ...

Şirketine ZMSS poliçesiyle sigortalı davalıya ait, dava dışı sürücü ...'nin yönetimindeki ... plakalı otomobilin, aynı yönde seyir halinde olan ...plakalı aracın sol arka kısımlarına, ardından da aynı yönde seyir halinde olan ... plakalı araca çarpmasının etkisiyle bariyerlere ve ... plakalı araca çarparak hasar gördüğü belirtilmiş; kolluk tarafından düzenlenen alkol raporunda ise dava dışı sürücü ...'nin alkol metre cihazına üflemekten imtina ettiği anlaşılmış;

makine mühendisi tazminat hesabı uzmanı ve nöroloji uzmanı tabipten oluşturulan bilirkişiler kurulu tarafından düzenlenen raporda ise, kazanın oluşumunda, seyir halinde olduğu yönetimindeki araçla, trafik güvenliği ve düzeniyle ilgili yönetmelikte düzenlenen kural, yasak, zorunluluk veya yükümlülüklere uymak ve önündeki aracı yeterli ve güvenli mesafeden takip etmek zorunda olmasına karşın, dikkatsizlik ve tedbirsizlikle özen yükümlülüğüne uymayıp önünde seyir halinde olan ... plakalı araca arkadan çarpan ...'nin kazanın oluşumunda %100 oranında asli ve tam kusurlu olduğu,

..., ... ve ... plakalı araç sürücülerinin kusurunun bulunmadığı belirtilmiş; ... ve ... plakalı araçlara yönelik hasar tespitinin piyasa rayiçlerine uygun ve kadri marufunda olduğu, davaya konu kaza nedeniyle... plakalı araç için 17/11/2021 günü 13.688 TL, 18/8/2022 günü 15.663,04 TL; ... plakalı araç için 29/12/2022 günü 2.753,99 TL; ... plakalı araç için 4/1/2022 günü 43.000 TL ödendiği;

buna göre işletenden tahsili gereken toplam alacağının 75.105,03 TL olduğu sürücü ...'nin olayın seyrine göre alkollü olduğu kuvvetle olası olmakla birlikte, polis memurlarının alkolmetre cihazına üflemeyi reddeden sürücünün alkollü olduğuna dair kanaat bildirmediklerinden dolayı kazanın münhasıran alkolün etkisiyle gerçekleştiğinin söylenemeyeceği belirtilmiş;

davalı vekili bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde, uzun süreden beri araç kiralama işiyle uğraşan müvekkili şirket tarafından kazadan önce ...'ye kiralanan ... plakalı otomobil üzerinde kaza tarihi itibarıyla fiili hakimiyeti bulunmayan müvekkilinin işleten sıfatını taşımadığını,

ayrıca olayın gerçekleştiği tarihte davaya konu otomobil üzerinde yakalama kararı bulunduğunu ileri sürmekle yetinmiştir.Poliçenin tanzim tarihinde ve olayın meydana geldiği günde yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun (TTK) 1409'uncu maddesi uyarınca sigortacı geçerli bir sigorta ilişkisi kurulduktan sonra oluşan rizikonun gerçekleşmesinden doğan zarardan veya bedelden sorumlu olduğu gibi aynı maddenin 2'nci fıkrası hükmüne göre, kural olarak rizikonun teminat dışında kaldığına ilişkin iddianın sigortacı tarafından kanıtlanmalıdır.

Olayın sigortalının ihbar ettiği şekilde değil de sigortacının iddia ettiği şekilde gerçekleşmesi halinde ise, bu oluş şeklinin Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının (KMAZMSSGŞ), A.6'ncı maddesinde sayılan teminat dışında kalan haller ile B.4'üncü maddesinde sayılan zarar görenlerin haklarının saklı tutulması ve sigortacının sigortalıya rücu hakkı kapsamında olması gerekmektedir.

İlkeler yukarıda anlatılan şekilde olmakla birlikte sigortalı, KMAZMSSGŞ'nin, A.6'ncı ve B.4'üncü maddeleri ve TTK'nin 1446'ncı maddesinin 2'nci fıkrası uyarınca rizikonun gerçekleştiğine dair doğru ihbar yükümlülüğünü kasten yerine getirmez veya iyiniyet kurallarına açıkça aykırı şekilde sigorta teminatı dışında kalan bir hususu sanki bu oluşan riziko teminat içindeymiş gibi ihbar ederse ispat yükü yer değiştirir.

Bu durumda oluşan rizikonun teminat içinde kaldığını ispat yükü sigortalıya geçer.ZMSS'de sigortacının rücu hakkı KTK'nin 95'inci maddesinin 2'nci fıkrası ile KMAZMSSGŞ'de düzenlemeye tabi tutulmuştur.

Bu tür davalarda KTK'nin 95'inci maddesinin 2'nci fıkrası gereğince tazminat yükümlülüğünün azaltılması veya kaldırılmasına ilişkin halleri üçüncü kişilere karşı ileri sürme olanağı bulunmayan sigortacı zarar görene ödeme yaptıktan sonra sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre sigorta ettirene rücu edebilir.Davacı ile davalı arasında ZMSS poliçesinin akdedildiği 20/5/2021 günü ve kazanın meydana geldiği 2/11/2021 tarihinde yürürlükte bulunan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın (KMAZMSSGŞ),

zarar görenlerin haklarının saklı tutulması ve sigortacının sigortalıya rücu hakkına ilişkin B.4'üncü maddesinin "f" bendi uyarınca, bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde, ödemede bulunan sigortacı,

sigortalıya rücu edebilir.Somut uyuşmazlık yukarıda yapılan açıklamalar ışığında değerlendirildiğinde, sırf maddi hasarla sonuçlanan kimsenin yaralanmadığı davaya konu trafik kazasında, davacıya ZMSS poliçesiyle sigortalı ... plakalı otomobil sürücüsü ...'nin tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme veya can güvenliği gibi zorunlu bir neden altında olmaksızın alkolmetre cihazına üflememek suretiyle alkol raporu düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davrandığı, böylece davacı ...

Şirketi ile ZMSS poliçesini düzenleyen davalı işleten ... Şirketinin sözleşme ve KMAZMSSGŞ'ye aykırı davrandığının anlaşılması karşısında, KTK'nin 95'inci maddesinin 2'nci fıkrası ile KMAZMSSGŞ'nin B.4'üncü maddesinin "f" bendinde öngörülen rücu koşullarının oluştuğu gözetilmeden, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yerinde olmayan gerekçeyle reddine hükmolunmasında isabet görülmemiştir.