İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi E.2026/534 K.2026/446

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava, makina kırılması sigortası poliçesinden kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince, zamanaşımının geçmesinden sonra açılan davanın reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili dilekçesinde özetle; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 109'uncu maddesinin 2'nci fıkrasında cezayı gerektiren eylemlerin varlığı durumunda ceza yasalarındaki zamanaşımının uygulanacağının hükme bağlandığını; ölümlü ve yaralanmayla sonuçlanan davaya konu trafik kazasında zamanaşımının 8 yıl olarak kabul edilmesi gerektiğini, kazanın ölümle sonuçlandığı düşünüldüğünde zamanaşımının 8 yıldan da fazla olacağın belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355'inci maddesi uyarınca ileri sürülen istinaf nedenleri ve kamu düzenine ilişkin konularla sınırlı biçimde yapılan incelemede:

Somut uyuşmazlıkta tartışılması gereken hukuki sorun, davacı ... ile davalı ... AŞ arasında 27/4/2017 günü dava dışı üçüncü kişi ... AŞ lehine bağıtlanan 27/4/2017 başlangıç, 27/4/2022 tarihleri arasında geçerli makina kırılması sigortası poliçesiyle sigortalı biçerdöverin, 30/6/2018 günü meydana gelen kazada gördüğü hasara ilişkin sigorta tazminatının zamanaşımına uğrayıp uğramadığına ilişkindir.

Makina Kırılması Sigortası Genel Şartlarının 1'inci maddesi uyarınca, mal sigortası türlerinden olan makina kırılması sigortasıyla, sigortacı, bu poliçe ile bu poliçenin ayrılmaz cüzünü teşkil eden ekli envanter cetvelinde sayıları, imalat yılları; nitelikleri ve değerleri yazılı makine ve tesisleri deneme devresinden sonra normal çalışır halde iken veya aynı iş yerinde temizleme, revizyon veya değiştirme esnasında veya dururken ani ve beklenmedik her türlü sebepten ve özetle: İşletme kazalarından; modelin, imalatın, montajın, malzemenin, kalıbın, dökümün ve işçiliğin kusurlu olmasından; yağlama kusurlarından;

elektrik enerjisinin doğrudan doğruya tesiri neticesi kısa devre, şerare, voltaj yükselmesi ile izolasyon hatası ve atmosferik elektrikiyetin dolaylı etkilerinden; tıkanma, yabancı maddelerin girmesinden; santrifüj kuvvetinden husule gelen parçalanmalardan; buhar kazanlarında ve buhar kaplarında su noksanlığından; su çekiçlemesi, ani olarak aşırı ısınma veya soğumadan; kapalı kaplardaki alçak basınç dolayısiyle husule gelen ezilme, yırtılma, buruşma vs. deformasyonlardan; fırtına ve kasırgadan, dondan veya çözülen buz parçalarının yürümesinden;

işletme personelinin veya üçüncü şahısların ihmali, kusuru, hatası, dikkatsizliği veya sabotajından; istisna edilmeyen diğer hallerden, husule gelen maddi ziya ve hasarların gerektirdiği tamirat ve ikame masraflarını temin eder. Aynı genel şartların, 22'nci maddesine göre de, sigorta sözleşmesinden doğan bütün talepler 2 yılda zamanaşımına uğrar.

11/a maddesi gereğince de, sigortalı, hasar vukuunda, hasarın vukuunu öğrendiği tarihten itibaren en geç 5 gün içinde sigortacıya ihbar etmekle yükümlüdür.

Öte yandan, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1420'nci maddesi gereğince sigorta sözleşmesinden doğan bütün istemler, alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak iki yıl ve 1482 nci madde hükmü saklı kalmak üzere, sigorta tazminatına ve sigorta bedeline ilişkin istemler her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Aynı Kanun'un 1427'nci maddesi uyarınca da sigorta tazminatı veya bedeli, rizikonun gerçekleşmesini müteakip ve rizikoyla ilgili belgelerin sigortacıya verilmesinden sonra sigortacının edimine ilişkin araştırmaları bitince ve her hâlde 1446'ncı maddeye göre yapılacak ihbardan kırkbeş gün sonra muaccel olur.

Bu itibarla, mal sigortası türünden olan makina kırılması sigortasında, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 109'uncu maddesinin 2'nci fıkrasında öngörülen zamanaşımının uygulanması olanağı bulunmamaktadır.

Eldeki davada, 30/6/2018 günü meydana gelen trafik kazası nedeniyle davaya konu biçerdöverin uğradığı zararın giderilmesi için ekspertiz raporu içeriğine göre 30/6/2018 günü davalı sigorta şirketine ihbarda bulunan davacı ...'nin 15/2/2019 günü Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurduğu.

Sigorta Tahkim Komisyonu Uyuşmazlık Hakem Heyetinin 22/7/2019 gün ve 2019/14816 (E) - 2019/60602 (K) sayılı kararıyla davacı ...'nin sigorta ettiren sıfatını taşınmakla birlikte, poliçeyle dava dışı ... AŞ'nin menfaatinin sigortalattırıldığı, buna göre de sigorta ettiren ...'nin aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle başvurunun dava şartı eksikliği nedeniyle usulden reddine karar verilmiş.

İstanbul 14'üncü Asliye Ticaret Mahkemesinin 15/6/2021 gün ve 2020/366 (E) - 2021/533 (K) sayılı kararıyla 5.000 TL'nin davalı ... AŞ'den tahsiline hükmolunmuş.

Dairemizin 14/1/2025 gün ve 2021/1572 (E) - 2025/26 (K) sayılı kararıyla, kısmi davada hükmolunan 5.000 TL'nin ilk derece mahkemesinin hüküm tarihi itibarıyla kesin olması nedeniyle istinaf dilekçesinin HMK'nin 352/1-b maddesi uyarınca reddine karar verilmiş; davalı vekili de dava dilekçesinde eldeki davanın kısmi davadan sonra açılan ek dava olduğunu belirtmiş; dava dilekçesi 24/6/2025 günü tebliğ edilen ve 20/6/2025 gün ve 2025/418 (E) sayılı ara karıyla cevap süresinin bitiminden itibaren başlamak üzere 2 haftalık ek süre verilen davalı ...

AŞ'nin, vekili vasıtasıyla cevap süresinin bitimini adli tatile geldiği de dikkate alındığında yasal sürede verdiği anlaşılan cevap dilekçesinde davanın zamanaşımına uğradığını savunmuştur.

Somut uyuşmazlık yukarıda yapılan açıklamalar ışığında değerlendirildiğinde, 30/6/2018 günü meydana gelen trafik kazası nedeniyle davaya konu biçerdöverin uğradığı zararın giderilmesi için ekspertiz raporu içeriğine göre 30/6/2018 günü davalı sigorta şirketine ihbarda bulunulduğu; eldeki davanın ise, arabuluculuk sürecinin başladığı,

27/12/2019 gününden, son tutanağın düzenlendiği 7/1/2020 gününe kadar geçen sürede 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesinin 15'inci fıkrası uyarınca zamanaşımının durduğu da gözetildiğinde, (sigorta tazminatının muaccel olduğu günden, arabuluculuk sürecinin başladığı güne kadar 1 yıl 4 ay 12 gün; arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği günden, davanın açıldığı güne kadar 5 yıl 5 ay 4 gün;

toplam 6 yıl 9 ay 16 gün) TTK'nin 1420'nci maddesinde öngörülen 6 yıllık zamanaşımı geçtikten sonra 11/6/2025 günü açıldığının anlaşılması karşısında davanın zamanaşımının dolması nedeniyle reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.