İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi E.2026/664 K.2026/443

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava, trafik kazasından kaynaklanan değer kaybı tazminatı istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince, davanın kısmen kabulüne, tedavi giderinden kaynaklanan 70 TL maddi tazminatın, 17/4/2020 gününden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsil edilerek davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili dilekçesinde özetle; müvekkili davacıya, kusuruyla çarpan dava dışı ...'ın yönetimindeki ... plakalı aracın, davalı ... AŞ'ye Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçesiyle sigortalı olduğunu, olay nedeniyle %14 oranında mamul kalan müvekkili davacının sürekli ve geçici iş göremezlik ile bakıcı gideri ve tedavi giderlerinden kaynaklanan zararın tazmini için davanın açıldığını.

Sigorta Tahkim Komisyonu Uyuşmazlık Hakem Heyetince başvurunun kısmen kabulüne karar verilmiş olmakla birlikte, müvekkilinin gelirinin yüksek olmasına karşın tazminat hesabının asgari ücret üzerinden yapıldığını; itirazın ise itiraz hakem heyeti tarafından reddedildiğini, hukuk uyuşmazlıklarında alternatif çözüm yolu olan tahkimin genel mahkemelere göre sınırlı incelemeyle karar verdiğini;

oysa inceleme alanı daha geniş olan genel mahkemelerin, taraflarca sunulamayan kanıtları dahi temin edebildiğini, tahkim komisyonu tarafından esasa ilişkin inceleme yapılmadan verilen ret kararının genel mahkemelerde açılan davalarda bağlayıcılığının bulunmadığını, Sigorta Tahkim Komisyonu tarafından verilen kararın içerik itibarıyla

el çekme niteliğinde olduğundan kesin hüküm oluşturmaması gerektiğini belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355'inci maddesi uyarınca ileri sürülen istinaf nedenleri ve kamu düzenine ilişkin konularla sınırlı biçimde yapılan incelemede:

Davanın açılmasının usul hukuku bakımından ortaya çıkardığı sonuçlardan biri de davanın görülmekte olmasıdır. Aynı konuda, aynı taraflar arasında, aynı dava sebebine dayanarak daha önce bir dava açılmış ve bu dava görülmekte (derdest) ise aynı konunun (uyuşmazlığın) yeni bir dava konusu yapılma olanağı bulunmamaktadır. Çünkü aynı konuda iki dava açılmasında davacının hukuken korunmaya değer bir çıkarı bulunmamaktadır.

Dava şartlarını düzenleyen HMK'nin 114'üncü maddesinin 1'inci fıkrasının (ı) bendinde "Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması" biçiminde ifade edilen derdestlik dava şartlarındandır. Buna göre önceden açılmış bir dava devam etmekte iken aynı konuda yeniden dava açılamaz. Buna rağmen açılırsa yeni dava usulden reddedilir. Derdestlikten söz edilebilmesi için, daha önce açılmış olan davanın tarafları ile konusunun ve dava sebebinin aynı olması gerekmektedir.

Öte yandan dava konusu uyuşmazlığın, daha önce kesin bir hüküm ile çözümlenmemiş olması da dava şartlarındandır. Aynı konuda, aynı taraflar arasında, aynı dava sebebine dayanarak daha önce dava açılmış ve verilen hüküm kesinleşmiş ise, artık o dava konusu hakkında kesin hüküm vardır. Aynı dava (uyuşmazlık) yeni bir dava konusu yapılamaz; yapılırsa, mahkemenin kesin hüküm varlığını kendiliğinden gözeterek davayı esasa girmeden (usulden) reddetmesi gerekir.

HMK'nin 303'üncü maddesinin 1'inci fıkrası uyarınca bir davaya şekli anlamda kesinleşmiş olan hükmün, diğer bir davada maddi anlamda kesin hüküm oluşturabilmesi için; her iki davanın taraflarının, her iki davanın dava sebeplerinin ve ilk davanın hüküm fıkrası ile ikinci davaya ait talep sonucunun aynı olması zorunludur. Bu nedenle maddi anlamda kesin hükmün varlığının belirlenmesi bakımından eski (ilk) dava ile yeni (ikinci) davanın, konularının aynı olup olmadığını anlamak için hâkimin, eski (ilk) davada verilen kararın hüküm fıkrası ile yeni (ikinci) davanın talep sonucunu karşılaştırması gerekir. İkisi aynı ise dava konularının aynı olduğu sonucuna ulaşılacaktır.

Hemen belirtmek gerekir ki, HMK'nin 114'üncü maddesinin 1'inci fıkrasının "i" bendinde belirtilen dava şartlarından olan aynı davanın, daha önceden kesin hükme bağlanmamış olması koşulunun oluşup oluşmadığının belirlenmesi için eski (ilk) davanın biçimsel anlamda da kesinleşmiş olması da gerekmektedir.

Diğer yandan HMK'nin 115'inci maddesinin 1'inci fıkrası uyarınca, mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Aynı maddenin 2'nci fıkrasına göre de mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir.

Dosyaya eklenen Sigorta Tahkim Komisyonu Uyuşmazlık Hakem Heyetinin ...

(E) sayılı dosyasının incelenmesinde; başvuran ...vekili tarafından Sigorta Tahkim Komisyonuna 20/7/2020 günü sunulan dilekçeyle, sürücü ...'ın yönetimindeki ... plakalı aracın 6/3/2019 günü seyir halinde iken müvekkili yaya ...'ye çarparak yaralanmasına neden olduğunu belirterek, sürekli iş göremezlikten kaynaklanan 4.000 TL, geçici iş göremezlikten kaynaklanan 500 TL, bakıcı giderinden kaynaklanan 500 TL olmak üzere fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak koşuluyla toplam 5.000 TL maddi tazminatın davalı ...

AŞ'den tahsiline karar verilmesini talep etmiş. Uyuşmazlık Hakem Heyetinin 25/11/2020 gün ve ... (E) - 2020/91287 (K) sayılı kararıyla, talebin kısmen kabulüne, 13.676,60 TL sürekli iş göremezlik tazminatı, 1.829,05 TL geçici iş göremezlik tazminatı, 319,80 TL bakıcı gideri olmak üzere toplam 15.825,45 TL'nin 17/4/2020 gününden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak başvurana ödenmesine; fazlaya ilişkin istemin reddine; davacı ...vekili ile davalı ...

AŞ vekiline 2/2/2021 günü ayrı ayrı tebliğ edilen Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetinin 28/1/2021 gün ve 2021/İHK-1295 - 2020/İ-26743 sayılı kararıyla davalı ... AŞ vekilinin, vekâlet ücretine ilişkin itirazın kabulüne, diğer itirazların reddine, kararın vekâlet ücreti yönünden düzeltilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

Somut uyuşmazlıkta tartışılması gereken hukuki sorun, Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetinin 28/1/2021 gün ve 2021/İHK-1295 - 2020/İ-26743 sayılı kararıyla vekâlet ücreti yönünden düzeltilen Sigorta Tahkim Komisyonu Uyuşmazlık Hakem Heyetinin 25/11/2020 gün ve ... (E) - 2020/91287 (K) sayılı kararının, eldeki dava yönünden maddi anlamda kesin hüküm oluşturup oluşturmadığına ilişkindir. Yukarıda da açıklandığı gibi Uyuşmazlık Hakem Heyetinin 25/11/2020 gün ve ...

(E) - 2020/91287 (K) sayılı kararıyla, davalı ... AŞ aleyhine 13.676,60 TL sürekli iş göremezlik tazminatı, 1.829,05 TL geçici iş göremezlik tazminatı, 319,80 TL bakıcı gideri olmak üzere toplam 15.825,45 TL maddi tazminata hükmolunmuş; davacı vekili de eldeki davayı, davalı ...

AŞ'ye karşı, ... plakalı aracın karıştığı 6/3/2019 günü meydana gelen trafik kazasından dolayı, belirsiz alacak davası niteliğinde, 1.000 TL sürekli iş göremezlik tazminatı, 500 TL geçici iş göremezlik tazminatı, 250 TL bakıcı

gideri tazminatı, 250 TL tedavi gideri tazminatı olmak üzere toplam 2.000 TL maddi tazminatı istemiyle açmıştır.

Bu itibarla Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetinin 28/1/2021 gün ve 2021/İHK-1295 - 2020/İ-26743 sayılı kararıyla vekâlet ücreti yönünden düzeltilen Sigorta Tahkim Komisyonu Uyuşmazlık Hakem Heyetinin 25/11/2020 gün ve ... (E) - 2020/91287 (K) sayılı kararı ile eldeki davanın taraflarının, dava sebebinin ve sürekli iş göremezlik tazminatı, geçici iş göremezlik tazminatı ve bakıcı gideri tazminatı yönünden davanın konusunun aynı olduğunun anlaşılması karşısında, davacının, tedavi gideri tazminatı dışında kalan sürekli iş göremezlik tazminatı, geçici iş göremezlik tazminatı ve bakıcı gideri tazminatı taleplerinin, kesin hüküm dava şartı nedeniyle reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.