İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2020/1174 K.2023/33

Yapılan Kesintinin İadesi İstemi

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 17/01/2023

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili ile davalı banka arasında imzalanan Genel Kredi Sözleşmesine istinaden Davalı Bankanın Beylikdüzü Ticari Şubesi’den çeşitli tarihlerde ve miktarlarda Krediler kullanıldığı, Müvekkili tarafından kullanılan 300.000.00 EUR değerindeki rotatif kredi değişik tarihlerde geri ödemeler ile kapatıldığını, kredi Rotatif olmasına rağmen müvekkili şirketten 1.025.00 EUR Komisyon alındığı,

30.09.2016 tarihinde tahsil edilmiş olmasına rağmen 30.12.2016 tarihinde eski komisyon adı altında 191.67 EURO fazla komisyon alındığını, kredinin tüm devre faiz ve komisyonu ödenmiş olmasına rağmen Eski faiz ve Komisyon açıklaması ile 31.03.2017 tarihinde 2.247.56 EUR fazla tahsilat yapıldığının görüldüğünü, söz konusu Krediyle ilgili olarak davalıya Toplamda 3.464,23 EUR Fazladan Komisyon ödemesi yapıldığını, bahsi geçen komisyonların Erken Kapama Komisyonu olarak alındığı varsayımında 300.000 EUR kredi ROTATİF Kredi Kullanıldığından Erken kapama Komisyonu alınmasının mümkün olmadığını,

Rotaif Kredilerin kullanım amacı dilenen zamanda komisyonsuz olarak kapama yapılabilmesine izin verilmesi olduğunu, Rotatif Kredilerin kısa vadelerle kullanılan Krediler olduğunu, Krediyi erken kapama veya bir kısmının peşin ödeme imkanı bulunduğunu, davalının erken ödeme yapılması sebebiyle rotatif kredilerde Kapama komisyonu almasının hukuka uygun olmadığınu, müvekkili şirketin davalı bankanın Beylikdüzü şubesinden kullandığı,

270.000 EUR, 200.000 EUR, 45.000 EUR ve 40.000 EURTuk Spot Kredilererin 12.04.2017 Tarihinde Kapatıldığını, erken Kapatılan Krediler için vadelerinde ödeme yapılsaydı;270.000 EURO Kredi için 150 EURO Faiz alınacak iken vadesine 7 gün kalan kredinin erken kapantılmasında 1.000 EURO,200.000 EURO Kredi için 680 EURO faiz alınacak iken vadesine 47 gün kalan kredinin erken kapamasında 1.436.11 EURO, 45.000 EURO Kredi için 165 EURO faiz alınacak iken vadesine 66 gün kalan kredinin erken kapamasında 1.091.88 EURO,

40.000 EURO Kredi için 260.00 EURO faiz alınacak iken vadesine 83 gün kalan kredinin erken kapamasında 1.061.33 EURO Komisyon alındığını, Spot krediler vadelerinde kapansaydı davalı banka tüm kredilerden toplamda 1.255.00 EURO Faiz ve komisyon ödemesi yapılacak iken davalı banka müvekkili hiçbir şekilde uyarma ve bilgi verilmeksizin Müvekkilden 4.589.32 EUR tutarında haksız faiz ve komisyon aldığını, fazla alınan faiz kapama komisyonları müvekkiline bildirilmiş olsaydı müvekkilinin kredileri erken değil vadelerine kadar bekler veya nakit karşılığı krediye dönüştürülmesini sağlayacabileceğini,

müvekkilinin 17.04.2017 tarihli yazı ile davaya konu talepler davalı banka şubesine iletildiğini, talepler davalı banka tarafından dikkate alınmadığını, davalı banka tarafından müvekilden tahsil edilen komisyon ücretinin ve mükerrer ödemelerin hangi zorunlu mastaflara karşılık geldiğinin hukuken ispat edilemediğini, ayrıca taraflar arasında imzalanan Sözleşmenin Matbu olduğu Komisyon ücreti adı altında kesilen masraflar ve mükerrer yapılan ödemeler ile ilgili müvekkilinin bilgilendirilmediğini, Genel kredi Sözleşmesinde bu komisyonların hangi oranlarda veya hesap şekline dair bir düzenlemenin Sözleşmede bulunmadığını,

davalı banka tarafından tahsil edilen Komisyon, faiz ve mükerrer ödemeler ilişkin Sözleşme Hükümlerinin 6098 Sayılı TBK 20 ve devamı maddeleri gereğince Genel İşlem Şartı niteliğinde olduğunu, müvekkiliden gerek kapama komisyonu gerekse mükerrer alman toplamda 3.464.23 EUR komisyon tutarının müvekkile iadesini ayrıca Müvekkilden Spot Kredilerden erken kapama komisyonu olarak alman 4.598.32 EUR ‘nun da müvekkile iadesi gerektiğini, bu sebeplerle ve fazlaya ilişkin haklar saklı kalması kaydıyla,

şimdilik 300-EUR Rotatif kredisinden kapama komisyonu olarak müvekkilden fazladan alınan 3.464.23 EUR Faiz ve komisyon tutarının Fiili ödeme tarihindeki Türk lirası Karşılığının Davalıya ödemenin yapıldığı Tarihten itibaren işleyecek avans Faizi ile birlikte Müvekkiline ödenmesini, Müvekkilinin kulklandığı spot kredilerden erken kapama sırasında tahsil edilen 4.589.32 EUR'nun Fiili ödeme tarihindeki Türk Lirası karşılığının davalıya ödemenin yapıldığı tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müvekkiline ödenmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacının müvekkili bankadan erken ödeme opsiyonsuz olarak kullandığı kredileri vadesinden önce kapatması halinde müvekkili banka ile imzaladığı GKS göre hesaplanacak erken ödeme opsiyonu Komisyonu ödemekle yükümlü olduğunu, taraflar arasonda imzalanan GKS’ne göre kullanılan kredilerin ne zaman ve hangi oranda erken ödeme komisyonu tahsil edilerek kapatıldığı ve kapataılabileceğinin belli olduğunu, Davacı kullnadığı Kredileri vadesinden önce kapatması hakinde Sözleşmesel olarakmüvekkili bankaya karşı erken ödeme komisyonu/,creti ödeme yükümlüğü altına girdiğini, her iki taraf tacir olduğu taraflar ortak bir mutabakat ile belirlenmiş,

olan kredi akdinin şartlarının firmalar tarafından tek tarafrlı olarak değiştirilmesi, bankalar açısından belirli bir vadeye bağlandığını ve getirisi planlanmış bir gelirden vazgeçilmesi sonucunda yarattığı, aktif ve pasif vade yapisımplanlamasım güçleştirdiğini, taraflar arasında imza edilen GKS göre Kredinin Vadesinden önce kapatılması halinde Erken Ödeme Komisyonu Ödemesi gerektiğini,

Davacının dilekçesinin bazı kısımlarında 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı TBK 20 vd naddelerinden hükmünü bulan Genel İşlem Koşullarına değindeiği ve esasen Müvekkili banka ile davacı arasında imzalanan GKS’nin TBK da hükmünü bulan genel işlkem koşullarına aykırı olması sebebiyle geçersizliği konusunda iddiada bulunduğu,

Ancak davacının bu iddiasının yasal bir zemini bulunmadığını, taraflar arasında imzalanan Sözleşmenin imza tarihi 13.12.2010 tarihi olduğunu, kullandırılan krediler işbu sözleşmeye istinaden kullandırıldığını, 6098 Sayılı TBK’nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Elakkmdaki 6101 Sayılı Kanunun 1. Maddesine göre: “TBK yürürlüğe girdiği tarihten önceki fiil ve işlemler, bunların hukuken bağlaycı olup olmadıklarına ve sonuçlarına, bu fiil ve işlemler hangi kanım yürürlükte iken gerçekleşmişse kural olarak o kanun hükümleri uygulanır.” hükmünün bulunduğunu,

gerek GKS imza tarihi gerekse kredilerin kullandırma tarihleri tarihleri 6098 Sayılı Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önceki tarihlerie tekabül ettiği huzurdaki davanın ihtilafın hallinde 6098 sayılı yasa hükümlerinin uygulanamayacağını, söz konusu GKS üzerinden Genel İşlem Şartı denetiminin yapılmasının yasal olmadığını, müvekkili tarafından tahsil edilen Kredi Erken Kapama kapatma komisyonları taraflar arasında imzalanan GKS’nin 43.9 Maddesine uygun olduğunu,

Müvekkili bankanın davacıdan 06.06.2016 kullanım tarihli 01.06.2017 vadeli 300.000 EUR Kredinin Kapatılmasında Erken Ödeme Komisyonu Sömzleşmenin 34.9 maddesine uygun olarak tahsil edildiğini, müvekkili tarafından hesaplanan erken kapama ücretinin fahiş olmadığını, Müvekkilinin kredinin erken kapatıldığı tarih itibariyle faiz tutarları hesaplanan emsal kredinin faiz oranı yıllık net % 4.15 olarak tayin edildiğini, davacının kendisine yapılan tenzilata rağmen bu oran ile yapılan hesaplamalar neticesinde tahsil edilen erken ödeme ücretinin para piyasalarınnın çok üzerinde ve fahiş olduğunu iddia ettiğini,

davacı emsal olarak diğer bankaların bir çoğunda erken kapama ücreti Kredi faizleri düşse de yükselse de kredinin erken kapatılmasında kredi borçlusu bu tutarı ödemeyi taahhüt ettiğini, ancak müvekkili banka GKS’nm 34.9 maddesinin son fıkrasında hesaplama sonucunda negatif bir değer çıkması halinde müşteriden erken kapama ücreti tahsil edilmediği, Sözleşmenin erken kapama ile ilgili hümünün adil olduğu her iki tarafıda eşit koşullarda koruyan özellik arz ettiğini, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "...Genel Kredi Sözleşmesinin 43.9 maddesine göre ve banka tarafından belirtilen %4,15 faiz oranı ile erken kapama ücret /komisyonunun 770,42 Euro olması gerektiği, iki tutar arasında 3.818,90 Euro fark bulunduğu,

bu itibarla davalı tarafından rodatif krediler nedeni ile tahsil edilen 191,67 Euro +2.247,56 Euro=2.439,23 Euro dan ödeme yaptığı 2.184,50 Euro düşümü ile 254,73 Euro dan alınması gereken 187,50 Euro nun ( 254,73- 187,50 Euro = 67,23 Euro )düşümü ile bakiye 67,23 Euro ve rotatif kredi üzerinden tahsil edilen 1.025 Euro’nun ve spot krediler için fazla tahsil edilen 3.818,90 Euro nun davacıya ödeme tarihi olan 12.04.2017 tarihinden itibaren işleyen faizi ile birlikte iadesinin gerektiği kanaatine varılarak" karar verilmiştir.

Bu karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; çözümü gereken hususun davacı şirketin davalı bankadan erken ödeme opsiyonsuz olarak kullanmış olduğu kredileri vadesinden önce kapatması halinde müvekkil Banka ile imzalamış olduğu Genel Kredi Sözleşmesine göre hesaplanacak erken ödeme komisyonu/ücretini ödemek ile yükümlü olup olmadığı olup taraflar arasında imzalanmış sözleşmenin ortada olduğunu, kullanılan kredilerin ne zaman ve hangi oranda erken ödeme komisyonu tahsil edilerek kapatıldığı ve kapatılabileceği belli olduğunu,

müşterinin daha yüksek faiz vb. masraf ödemek istememesi gibi kendisinden kaynaklanan nedenler ile erken kapama opsiyonlu bir kredi kullanmayıp, kredi sözleşmesi kapsamında kullandığı krediyi erken kapatmak istemesi halinde, banka açısından doğan maliyeti ödemeden kredi sözleşmesi hükümlerinin hukuka aykırı olduğunu iddia etmesinin.

Türk Ticaret Kanununun basiretli tacirlere ilişkin düzenlemeleri, Borçlar Kanununun sözleşme serbestisine ilişkin düzenlemeleri ve Medeni Kanununun iyi niyetle ifa anlayışına ters düştüğünü, bankalarca erken kapama komisyonuna zemin teşkil eden rakamın hesaplanırken;

kredi vadeleri ve faiz oranları çok farklı olabildiğinden her tür kredi için sabit bir erken kapatma komisyonun önceden belirlenmesinin çok sağlıklı olmayacağını, zira, vadeden 1 ay önce kapama yapan bir müşteri ile 48 ay önce kapama yapan bir müşterinin ödeyeceği komisyonun aynı olmasının da adil bir durum olmadığını, dolayısıyla, erken kapatma komisyonu tutarı erken kapatılmak istenen krediye özgü özelliklere ve güncel ekonomik koşullara göre farklılaşabileceğini, bu nedenle, erken kapama maliyetinin;

belli bir oran ile sabitlenebilmesi mümkün görünmemekle davalı Bankaca erken kapama komisyonu/ücreti alınmasına yönelik keyfi uygulamalar bulunmadığını, müşterilerle imzalanan sözleşme hükümlerine göre hareket edildiğini, kredi müşterilerinin sözleşme ile belirlenen kredi koşullarında ticari kaygılarla tek taraflı olarak değişiklik yapma taleplerinin, yine ticari kaygılarla hareket eden ve öncellikli görevi tasarruf sahiplerinin haklarını korumak olan bankaların maliyetleri dikkate alınmaksızın karşılanması,

genel anlamda bankacılık sektörünü ve dolayısıyla ekonomiyi sıkıntıya sokacak olup, konuya ilişkin kısıtlayıcı bir düzenleme yapılması bankaların mali yapılarını ve ticari hayatın dengesini bozucu nitelikte olacağını, davacı ile müvekkil banka arasında imza edilen genel kredi sözleşmesine (gks) göre kredinin vadesinden önce kapatılması halinde erken ödeme komisyonu ödenmesi gerektiğini, söz konusu sözleşmenin borçlar kanunu hükümleri dairesinde davacı ile müvekkil arasında imza edilmiş bir akit olduğunu somut olayda da sözleşmenin taraflarının tacir olduğunu, tarafların sözleşme serbestisi ilkesine göre GKS.ni akdetmiş olup,

mevzubahsin “ticari kredi” olduğundan Tüketici Kanunu hükümlerinin uygulanması mümkün olmadığını, tarafların tacir olduğunu ve aksi ispat edilmediği sürece tacirin yaptığı işlemlerin ticari iş sayıldığını, davalı banka tarafından tahsil edilen kredinin erken kapatma komisyonları taraflar arasında imza edilmiş genel kredi sözleşmesinin 43.9 maddesine uygun olup davalı banka tarafından hesaplanan erken kapama ücretinin fahiş olmadığını, emsal karar uyarınca da tacirler arasında imza edilmiş bir sözleşmenin uygulanmasında Yüksek Mahkeme akit serbestisi ilkesi ile ahde vefa ilkesine üstünlük tanındığını beyanla,

ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir. Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle: davalının istinaf sebeplerinin yerinde olmadığını, bilirkişi raporlarıyla ayrıntılı olarak belirlendiği üzere davalının erken kapama ücreti almaya hakkı bulunmadığının belirlenmesi karşısında istinaf talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, ticari kredi sözleşmesinin erken kapatılması nedeniyle erken kapama komisyonu adı altında tahsil edilen kesintilerin iadesi istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince dosyada toplanan deliller ve bilirkişi raporu esas alınarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Karara karşı davalı vekili tarafından yukarda yazılı sebepler ile istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İmzalanan ve erken ödeme halinde erken kapatma komisyonu tahsil edilebileceği düzenlemesini içeren sözleşmede oran belirtilmiş ise bu oran üzerinden hesaplama yapılmalıdır.

Herhangi bir oran belirtilmememiş ise ticari kredilerde bankalar tarafından alınacak olan masrafların hukukilik denetimi yapılırken Merkez Bankası tarafından yayınlanan Mevduat ve Kredi Faiz Oranları ve Katılma Hesapları Kâr ve Zarara Katılma Oranları İle Kredi İşlemlerinde Faiz Dışında Sağlanacak Diğer Menfaatler Hakkında Tebliğ (Sayı: 2006/1)’de Değişiklik Yapılmasına Dair 2014/6 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre değiştirilen 2006/1 sayılı Tebliğ’in 6. maddesi uyarınca ilan ve yayım yapılmışsa bankaların bu oranlar üzerinden masraf ve benzeri ücret alabileceğinin kabulü ile hüküm kurulması,

yapılmamışsa emsal banka uygulamalarının uyuşmazlık konusu erken kapama komisyonu kesintilerde uyguladıkları oranlarda getirtilip diğer bankalarca uygulanan oranların araştırılması, alınan masrafların emsal banka uygulamalarına göre orantılı olup olmadığı değerlendirilerek karar verilmesi gerekir.

(Yargıtay11HD’nin 11/10/2018 tarihli 2016/12666 E-2018/6233K ..,Yargıtay11HD’nin 25/09/2018 tarihli 2017/276 E-2018/5662 Karar sayılı ilamları) Taraflarca imzalanan 26.05.2015 tarihli genel kredi sözleşmesinin 43.9 Maddesinde :“ Müşterinin erken kapama opsiyonu olmasa dahi, Bankanın uygun görmesi halinde Müşteri, borçlandığı miktarı vadesinden önce ödeyebilir.

Bu durumdaki müşteri, işbu kredinin borcunu vadesinden önce kapatmak istediği takdirde, erken kapama opsiyonu olmadığından bu hususun Bankanın kabulüne bağlı olduğunu, kredi borcunun vadesinden önce kapatılmasının ancak ödeme vadesinde işlemiş faiz içeren taksit ödendikten sonra kalan anapara ile birlikte, Bankaca aşağıdaki şekilde hesaplanacak erken kapama ücretinin de ödenmesi ile mümkün olacağını kabul ve beyan eder.

Müşterinin müracaatı halinde Bankaca erken kapama maliyeti hesaplanır ve bu maliyet erken kapama ücreti olarak Müşteri ve kefillerinden tahsil edilir.

Erken kapama ücreti, mevcut kredinin erken kapanan meblağının, erken kapandığı tarihe kadar tahakkuk etmiş fazi tutarı ile, kredinin erken kapandığı tarihte aynı türde, kalan vadeye yeni kredi kullandırılmış olsa idi yeni kredinin vade sonuna kadar işleyecek faiz tutarı toplamının, mevcut kredinin kullandırım tarihinden vade sonuna kadar işleyecek faiz tutarından çıkarılması ile bulunacak tutara eşittir.

Bu hesaplama sonucunda negatif bir değer çıkması halinde, Müşteriden erken kapama ücreti alınmaz.” düzenlemesi mevcuttur. 26/05/2015 tarihli GKS kapsamında kullandırılan kredilerden 300.000,00 Euro tutarlı kredinin Rotatif / değişken faizli kredi olduğu, aynı sözleşme kapsamında kullandırılan diğer 4 adet kredinin erken kapama opsiyonsuz spot kredi olduğu anlaşılmıştır.

Bilirkişi raporunda belirlendiği ve kredinin türü ve özelliği dikkate alındığında rotatif kredilerde erken kapama komisyonu uygulamasının söz konusu olmadığı belirlenmiştir. Bu durumda davalı tarafça rotatif kredi için tahsil edilen 1.025,00 Euro erken kapama ücretinin iadesi gerekmektedir.

Yine bahsi geçen rotatif kredi yönünden bilirkişi raporunda davacının dava ettiği 191,67 Euronun söz konusu kredinin üç aylık devre sonu faiz ve komisyonuna ilişkin olduğundan bankanın bu konuda yaptığı kesintinin sözleşmeye uygun olduğu belirlenmiştir.Davalı bankaca davacıdan yapılan 2.247,56 Euro kesintinin alınış gerekçesinin ve hesaplamanın neye göre yapıldığının bankaca bildirilmediği, bu konuya ilişkin bir belgenin sunulmamıştır.

Davacı tarafından 02/08/2017 tarihli yazıyla mahkemeye davalı bankanın 2.184,50 Euro ödeme yaptığı beyan edilmiştir. Davacı vekili 12/02/2019 tarihli bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde müvekkiline davalı bankaca iade edilen 2.184,50 Euroluk ödemenin bu krediden yapılan 191,67 euro + 2.247,56 Euro = 2.439,23 Eroluk kesintilere karşılık iade edildiğini beyan ve kabul etmiştir.

Dosyaya alınan bilirkişi raporu ile davacıdan tahsil edilen 191,67 Euronun davacının kullandığı kredinin komisyon bedeli olduğunun kabulü halinde bu miktarın 187,50 euro olması gerektiği yönündeki hesaplama dikkate alındığında davacıdan rotatif kredi için tahsil edilen 191,67 euro + 2.247,56 Euro = 2.439,23 euro bedelden komisyon tutarı olarak alınması gereken 187,50 euro ile davalı tarafça iade edilen 2.184,50 euronun mahsubu ile davacıya iadesi gereken meblağ 67,23 euro ve 1.025,00 euro olduğu belirlenmekle ilk derece mahkemesinin rotatif krediye ilişkin kurduğu hükümde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Dosyaya alınan denetime elverişli bilirkişi raporuna göre; taraflar arasındaki sözleşmenin 43.9 maddesine göre erken kapama tarihindeki bankanın aynı tür krediler için tahsil ettiği %4,15 faiz oranı baz alınmak suretiyle davacıya kullandırılan spot krediler için ödemesi gereken erken kapama ücreti 770,42 Euro olarak belirlenmiştir.

Bankaca davacıdan bu krediler için toplamda 4.589,32 Euro tahsil edilmiş olmakla, sözleşmeye aykırı olarak davacıdan 3.818,90 Euro tahsil edildiği sabittir. Bu miktar yönünden davanın kabul edilerek fazlaya ilişkin istemin reddedilmesinde de bir isabetsizlik görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle HMK 'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.