İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2020/1462 K.2023/872

Taraflar arasındaki İtirazın İptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın usulden reddine yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, sigortalısı ... Sanayi A.ş'ye ait 9 bobin haddelenmiş paslanmaz çelik emtiasının dava dışı nihai taşıyıcı ... Lojistik A.ş aracılığı ile davalı şirket tarafından İtalya'ya taşınmış olduğunu, söz konusu gönderilerin hasarlı teslim edildiğini ve bu sebeple sigortalısına 21.415,89 USD ödeme yapıldığından bahisle TTK 1472 maddesi kapsamında sigortalısının halefi sıfatıyla ödenen tutarın rücusu gerektiğini, İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine yapılan haksız itirazın iptali ile takibin devamına ve davalı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar taminatına hükmedilmesine , yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, geçerli bir takip bulunmadığından davanın, dava şartı yokluğundan ve davacının takibin ve icra dairesi yetkisinin kesinleşmiş olduğu iddiasının kabulü halinde de dava şartı yokluğundan reddi gerektiğini, dava konusu zararın, sigorta teminatı kapsamında olup olmadığının bilirkişi aracılığı ile tespit edilmesi gerektiğini, davalının sorumluluğunun CMR 17. maddesi uyarınca değerlendirilmesi ve müterafik kusur değerlendirilmesi yapılması gerektiğini öncelikle usuli itirazlarının kabulü ile davanın usulden reddine, usuli itirazlarının kabul edilmemesi halinde davanın esastan reddine, yargılama masrafları ile vekâlet ücretlerinin davacı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda " ..Davacı sigortalısına uluslarası taşıma nedeniyle meydana gelen hasar sebebiyle yaptığı ödemeyi davalılardan talep etmiş olup iş bu talebini icra takibi yoluyla talep etmiş olmakla, icra takip talebini taraflar ya da dava dışı sigortalı adreslerinden hiçbirinde açmayarak İstanbul Anadolu icra müdürlüğünde açtığı anlaşılmıştır.

Davalı borçluların icra takibinde borca ve icra dairesinin yetkisine itiraz etmesi durumunda mahkemece İİK.nun 50. maddesi uyarınca öncelikle icra dairesinin yetkisine yönelik yapılan incelemede, Davacını halef olduğu sigortalı ile davalı arasında hukuki ilişki olan taşıma sözleşmesi ilişkisinin inkar edilmemesi nedeniyle davalı hakkında yapılacak icra takibinde yetkili olan icra dairesi İİK 50. Maddesi yollamasıyla HMK'nın yetkiye ilişkin kurallarına göre belirlenir.

Takip konusu bir miktar alacaktan ibaret olup, bu alacağın takibi için HMK 6. Maddesi gereğince davalının yerleşim yerinde Küçükçekmece icra müdürlüklerinde yapılabileceği gibi, HMK 10 ve BK 89. maddesi gereğince alacaklı halef olduğu merkezinin bulunduğu yerde de (İzmit) yapılabilir.

Sözleşmenin niteliği de dikkate alındığında CMR Konvansiyonu’nun 31/1. maddesi uyarınca bu sözleşmeye göre yapılan taşımalardan ortaya çıkan davaların, taraflar arasında anlaşma ile belirlenmiş akit taraf mahkemelerinde, davalının ikametgahı mahkemesinde veya taşıma sözleşmesinin akdedildiği esas iş yerinin veya şubesinin veyahut acentesinin bulunduğu yerde veya taşımacının yükü aldığı yerde veya teslim yeri olarak gösterilen yerde açılabileceği, CMR belgesine göre,

emtianın teslim alındığı yer mahkemeleri yetkili olduğu dikkate alındığında Ne var ki somut davada icra takibi yekli olan bu yerlerin hiç birinde yapılmamış olup yetkisi bulunmayan İstanbul Anadolu icra dairelerinde yapılmış bulunmaktadır.

Davacının Mahkememizin Ticaret Mahkemesi olup söz konusu icra dairlerinin olduğu yer yönünden yetki itirazı ise mahkemeler nezdinde yetki ve yargı çevresinin ,icra dairesinde farklı oluşu HSYK'nın yargı sınırları kararı ile icra dairesinin yetkisini etkilemeyeceğinden davacının bu itirazı yerinde görülmemiş olup bu nedenle takibin yapıldığı icra dairesi yetkisiz olup, bu nedenle davalılar borçlunun yaptıklerı yetki itirazı yerindedir.

Hal böyle olunca davacının yetkili icra dairesinde yapılmış olmayan icra takibine dayanarak açtığı iş bu davanın özel dava şartı eksikliği ile usulden reddine ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu borcun TBK md. 89 uyarınca para borcu olup hem icra dairesinin hem de yerel mahkemenin yetkili olduğunu, taraflarınca başlatılan icra takibinde iki borçlu bulunduğunu, bunlardan bir tanesinin yerleşim yerinin Tuzla olup, Anadolu icra daireleri'nin yetki alanı içerisine girdiğini, mahkemenin gerekçesine göre sigorta şirketlerinin kanunun tanıdığı haklardan mahrum kaldığı sonucunun ortaya çıktığını, Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/845 E. 2020/106 K. Sayılı ve 29.01.2020 tarihli kararının istinaf incelemesi neticesinde ortadan kaldırılıp,

icra dairesinin ve mahkemenin yetkili olduğunun belirlenerek ve işin esasına girilmesi gerektiğini , yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraflara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, uluslararası karayolu taşımasına konu yükün alıcısına hasarlı teslim edilmesi nedeniyle sigortalısının uğradığı zararı tazmin eden sigorta şirketinin, ödediği zarar tutarını taşıyıcıdan rücuen tahsili istemiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın davasıdır. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, icra takibinin yetkili icra müdürlüğünde başlatılıp başlatılmadığı noktasındadır. Dava dışı sigortalı ... Sanayi A.Ş'nin dava dışı ... firmasına sattığı 9 bobinin davalı ...

Hizmetleri Ltd. Şti. sorumluluğunda İzmitt'ten İtalya'ya taşınmasına ilişkin olarak dava dışı taşıyıcı ... A.Ş. tarafından CMR senedi tanzim edilmiş ve taşımaya konu bir kısım emtianın hasarlı çıkması üzerine CMR senedine not düşüldüğü görülmüştür. Davaya konu taşıma davacı sigorta şirketi tarafından sigortalanmış olup, hasar ihbarında bulunulması üzerine ekspertiz raporu alınmış ve tespit edilen hasar bedeli 21.415,89 USD olarak 24/08/2017 tarihinde sigortalıya ödenmiştir.

Davacı takip alacaklısı tarafından, davalı ve dava dışı takip borçlusu hakkında İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasında ilamsız icra takibi başlatılmış, yetkiye ve borca itiraz üzerine takip durmuştur. Davacı taraf, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 67. maddesi uyarınca itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır.

CMR Konvansiyonu'un 1. maddesinde, sözleşmenin, sözleşmede belirtildiği gibi yükleme yeri ve teslim için belirlenen yerin en az biri akit ülke olan iki ayrı ülkede olması halinde, tarafların ikametgahı ve milliyetine bakılmaksızın ücret karşılığında yüklerin taşıt ile karadan taşınmasına ait her mukaveleye uygulanacağı düzenlenmiştir. Bu kapsamda davaya konu taşımanın CMR Konvansiyonu hükümlerine tabi olduğu hususunda taraflar arasında bir ihtilaf bulunmamaktadır.

Bu halde iç hukukun yetkiye dair hükümleri uygulanmalıdır. CMR'nin 31/1-a,b. maddesinde CMR Konvansiyonuna göre yapılan taşımalardan ortaya çıkan davaların davalının mutaden ikamet ettiği veya taşıma mukavelesinin akdedildiği esas iş yerinin veya şubesinin veyahut da acentasının bulunduğu yerlerde; taşımacının yükü aldığı veya teslim yeri olarak gösterilen yerlerde açılacağı ve başka mahkemelerde dava açılamayacağı düzenlenmiştir.

Yapılacak icra takiplerinin de bu yerlerden birinde başlatılması gerekir. Ancak birden fazla davalı bulunması halinde CMR konvansiyonunda bir düzenleme bulunmamaktadır. 2004 sayılı İİK'nın 50/1. maddesinde, para veya teminat borcu için takip hususunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun yetkiye dair hükümleri kıyas yolu ile tatbik olunacağı düzenlenmiştir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu(HMK)'nun 7/1.

Maddesinde de, davalı birden fazla ise davanın, bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabileceği düzenlenmiştir. Takip borçlusu ... Hizmetleri Ticaret Ltd.Şti. nin adresinin Küçükçekmece olup, Küçükçekmece Adliyesi yargı sınırları içerisinde olduğu ancak dava dışı diğer takip borçlusu ...

Lojistik A.Ş.'nin adresinin Tuzla olduğu, takip borçlularından birini sırf kendi yerleşim yerinden başka bir icra dairesine getirmek amacıyla açıldığı iddia ve ispat edilmediğine göre HMK'nın 7. maddesi uyarınca takip tarihi itibariyle dava dışı takip borçlusu ... A.Ş. yönünden yetkili olan icra dairesinin davalı-takip borçlusu ... Hizmetleri Ticaret Ltd.Şti. yönünden de yetkili olduğu anlaşılmıştır. Bu haliyle davalı takip borçlusu ...

Ticaret Ltd.Şti. bakımından takibin yetkili icra dairesinde başlatılmadığı kabul edilerek davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi isabetli olmamıştır. Açıklanan nedenlerle, HMK 'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile , ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmiştir.