İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2020/860 K.2022/772

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkil şirket tarafından ...317150 numaralı Nakliyat Sigorta Poliçesi ile sigortalanan ...

A.Ş.’ye ait lazer kesme makinesinin Türkiye Hindıstan - Türkiye nakliyesinin davalı ... sorumluluğunda gerçekleştirildiğini, sigortaliya ait emtiaların "..." gemisine tam ve sağlam bir şekilde yüklendiğini, ... nolu konteynerlerin 10/03/2016 tarihinde Gemlik Gümrük Müdürlüğüne geldiğini, buradan sigortalı firmanın adresine getirildiğini, sigortalı firma tarafından ... nolu konteynerin tahliyesi yapılırken emtiada hasar tespit edildiğini ve bunun fotoğraflanarak tutanak altına alındığını, ekspertiz raporunda hasar oluş şekli, hasar hakkındaki saptamaları, hasarın niteliği ve miktarı konusunda bilgilerin olduğunu,

meydana gelen ıslaklık hasarın konteynerin deniz nakliyesi esnasında olduğunu, fatura ve yapılan tespitler gereğince 8.841,38 TL sigortalı zararının müvekkil tarafından ödendiğini, buna ilişkin icra takibinin 07/11/2016 tarihinde başlatıldığını ve davalı ... tarafından 19/12/2016 tarihinde borca itiraz edildiği, açıklanan nedenlerle Beykoz İcra Müdürlüğü’nün ... dosyası ile 8.841,38 TL alacağın tahsili 07.11,2016 tarihinde haşlatılan icra takibine itirazın iptali ile ticari faiz ile birlikte tahsili, %20'den az olmayan oranda icra inkar tazminatı ve yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesi talep ve dava edilmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin pasif husumet ehliyetinin ispat edilemediğini, müvekillinin konşimentoyu düzenleyen taraf olmadığını, zamanaşımı süresi dolduğundan davanın ikamesinin mümkün olmadığını, müvekkil şirkete TTK 1185 uyarınca hasar 3 günlük süre içinde bir hasar bildirilminde bulunulmadığını, müvekkil firmanın ne şekilde ve ne zaman meydana geldiği belli olmayan hasardan sorumlu tutulduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydı ile bir hasar varsa TTK ve ROTERDAM kuralları gereği emtianın ambalajlanması ve yüklenmesindeki sorumluluğun göndericiye ait olduğunu,

iddia edilen hasarın ne taşıma ne de Gümrük Giriş Beyannamesi'ne şerh düşülmediğinden taşıtan ve ara taşımacı tarafından tanzim edilen tutanaklarda müvekilinin imzası bulunmadığını, sigorta poliçesinin geçerliliği açısından birçok eksikliğinin bulunduğu nedeniyle davanın reddi ile %20 İcra İnkar tazminatının, yargılama giderinin ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Dava konusu uyuşmazlıkta konteyner içerisinde taşınan lazer kesme makinesinin yağmur suyundan ıslanarak hasara uğraması bakımından ekspertiz raporundaki ve teknik bilirkişi raporundaki değerlendirmeler gereği; hasara, konteyner çadırının yırtık olmasının, bu sebeple yağmur suyunun konteyner içine sızarak emtiayı ıslatmasının sebep olduğu bu haliyle de emtianın paketlenmesi ve sabitlenmesindeki eksikliklerin hasara neden olduğu kanaatine ulaşılmıştır.

O halde, Enstitü Emtia Klozları uyarınca teminat kapsamı dışında olan bir hasarın söz konusu olduğu, davacı sigorta şirketinin teminat kapsamında olmayan bir hasar nedeni ile sigortalıya ödeme yaptığı, davacının yapmış olduğu ödemenin "ex-gratia" bir ödeme olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Dosyaya dava dilekçesi ile temlikname sunulmadığı gibi, mahkemece verilen süre içerisinde de davacı tarafça temlikname sunulmamış ve temliknameye ulaşılamadığı yönünde beyanda bulunulmuştur.

Açıklanan nedenlerle davacı sigorta şirketinin TTK 1472 hükmü uyarınca, ödemiş olduğu sigorta tazminatı bakımından halef sıfatına ve ödemiş olduğu bedel açısından da aktif husumet ehliyetine sahip olmadığı sonucuna varılmış ve Davanın aktif ve pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; delilleri arasında yer alan banka ödeme dekontu (delil no 2), dava dışı sigortalıya yapılan toplu ödemeye ilişkin olduğunu, davacının ttk 1472 kapsamında davalılara rücu hakkı bulunduğunu ispatladığını, ayrıca davacının sigorta hukukundan doğan kanuni halefiyet hakkı ile birlikte TBK m. 183 vd. hükümlerinde düzenlenen alacağın devri hakkının da bulunduğunu, davacı sigorta şirketinin sigorta ilişkisi dışında temlik (tbk m. 183 vd.) hükümleri uyarınca üçüncü kişilere karşı kazanmış olduğu dava ve icra haklarına bağlı olarak talep hakkı bulunduğunu, bu sebeple davacının akdi halef sıfatını kazandığını,

davacının TTK 1472 kapsamında kanuni halef sıfatına da haiz olduğunu, yapılan ödeme sigorta kapsamında olup davacının ödemiş olduğu tazminat miktarınca zarar sorumlusuna rücu imkanı bulunduğunu, davacı tarafından sigortalıya yapılan sigorta tazminatı ödemesi poliçe kapsamında ve geçerli bir ödeme olup sigortalının işbu tazminatı elde etmekte menfaati bulunduğunu, konşimento belgesinde cıf taşımaya ilişkin bir kayıt bulunmaması halinde, herhangi bir kabul anlamına gelmemekle birlikte taşıma şeklinin cıf olduğu düşünülse dahi, yerleşmiş içtihatlar uyarınca satıcının alıcıdan tahsilat gerçekleştirmemiş olduğu halde,

satının mal üzerindeki menfaatinin devam ettiği, dolayısıyla satıcının sigorta tazminatını ödeyerek haklarına halef olan sigortacının yapmış olduğu ödemenin hatır ödemesi olmadığını, davalının pasif husumet ehliyeti bulunduğunu, ekspertiz raporunda yer alan tespitlerden ve taşıma belgelerinden bu husus anlaşılmakta ve ispat edilebilmekte olup, aksi yöndeki itiraz ve savunmaların mesnetsiz olduğunu, mevcut verilerden hasarın davalıların sorumluluğunda meydana geldiğinin anlaşıldığını, aksinin ispatının davalılara ait olduğunu,

bilirkişi raporunda davalı tarafın ispat etmesi gereken hususların sanki davacı tarafın ispatlaması gerekirmiş gibi bir ifade kullanıldığını, zararın taşıma esnasında meydana geldiğini, bilirkişilerce yapılan "ex-gratia" tespitine itiraz ettiklerini, sigortalıya yapılan ödeme teminat dahilinde yapıldığını, davalının esasa ilişkin olarak,

ambalaj ve yükleme ile sorumluluğa/ sorumluluğun sınırlandırılmasına dair sunmuş olduğu savunma ve itirazların yerinde olmadığını, somut olayda emtia "taşıyanın hakimiyet alanında" iken hasara uğradığını, dolayısıyla taşıyanın mutlak sorumluluğu bulunduğunu beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, deniz taşıması sırasında oluşan hasar bedelini sigortalısına ödeyen sigorta şirketinin, ödediği bu bedeli taşıyan taraftan rücuen tahsili istemli başlattığı icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, davalının taşıyıcı olup olmadığı, davalının hasardan sorumlu olup olmadığı ve hasarın sigorta teminatı kapsamında bulunup bulunmadığı noktasındadır.

Dava konusu taşımaya ilişkin ... numaralı Kombine Taşıma Konşimentosu, 14/12/2015 tarihinde, davacının sigortalısı ... San. Ve Tic. A.Ş.'nin ... Ltd. firmasına gönderdiği 13.820 Kg. Ağırlığında 1 adet lazer kesim makinesinin ... no.lu konteyner içerisinde ... isimli gemiyle Ambarlı/Türkiye limanından Nhava Sheva/Hindistan limanına taşınmasına ilişkin olarak, taşıyıcı sıfatıyla ... acentesi olarak ... A.Ş. tarafından düzenlenmiştir.

Makinenin Hindistan'dan dönüşüne ilişkin olarak ise ... numaralı Kombine Taşıma Konşimentosu, 05/02/2016 tarihinde, ... Ltd. Tarafından davacının sigortalısı ... San. Ve Tic. A.Ş. gönderdiği 13.820 Kg. Ağırlığında 1 adet lazer kesim makinesinin ... no.lu konteyner içerisinde ... isimli gemiyle Jawaharlal Nehru/Hindistan limanından Gemlik/Türkiye limanına taşınmasına ilişkin olarak, taşıyıcı sıfatıyla ... acentesi olarak ... Ltd. tarafından düzenlenmiştir.

Dosyada mübrez hasara ilişkin tutanakta, 1 adet lazer kesim makinesinin ... no.lu konteynerin 15/03/2016 tarihinde ... Fabrikasında açıldığında makinenin zarar gördüğü belirtilmiştir. Davacı sigorta şirketi tarafından davaya konu deniz taşımas "nakliyat emtea sigorta poliçesi" ile ziya ve hasarlara karşı sigortalanmış bulunmaktadır. Bu sigorta poliçesinin sigortalısı gönderen şirkettir.

Davacının sigortalısı tarafından tazminat talep edilmesi üzerine yapılan ekpertiz çalışması sonucunda 8.215,00 TL sigortalıya ödenmiştir.Davacı takip alacaklısı tarafından, davalı takip borçlusu hakkında Beykoz İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasında, "... A.Ş.

Sorumluluğunda Hindistandan Türkiyeye taşınması sırasında sigortalı emtiada meydana gelen hasar neticesinde rücu alacağı" sebebine dayalı olarak 8.215,12 TL asıl alacak ve 626,26 TL işlemiş faizin tahsili istemiyle 05/12/2016 Tarihli takip talebi ile ilamsız icra takibi başlatılmış, itiraz üzerine icra takibi durmuştur.

Davacı tarafından, 2004 sayılı İcra Ve İflas Kanunu(İİK)'nun 67. Maddesi uyarınca itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)'nun 1178/1. maddesine göre, taşıyan, navlun sözleşmesinin ifasında, özellikle eşyanın yükletilmesi, istifi, elden geçirilmesi, taşınması, korunması, gözetimi ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermekle yükümlüdür. TTK'nın 1138.

Maddesine göre, taşıyan, navlun karşılığında, yolculuk çarteri sözleşmesinde eşyayı, geminin tamamını veya bir kısmını ya da belli bir yerini taşıtana tahsis ederek; kırkambar sözleşmesinde ayırt edilmiş eşyayı, denizde taşımayı üstlenen kişidir. Konişmento, bir taşıma sözleşmesinin yapıldığını ispatlayan, eşyanın taşıyan tarafından teslim alındığını veya gemiye yüklendiğini gösteren ve taşıyanın eşyayı, ancak onun ibrazı karşılığında teslimle yükümlü olduğu senettir.

Konişmentoyu taşıyan sıfatıyla imzalayan veya konişmento kendi ad ve hesabına imzalanan kişi, taşıyan sayılır. Taşıyan ile konişmento hamili arasındaki hukuki ilişkilerde konişmento esas alınır(TTK m. 1237/1; e.TTK’nın 1110). taşıyan ile taşıtan arasındaki hukuki ilişkileer ise navlun sözleşmesi hükümlerine bağlıdır. Dosyada bulunan konşimentolar değerlendirildiğinde, “...” şirketi akdi taşıyıcı konumundadır.

Davalı ise, makinenin Hindistan'a taşınmasına ilişkin ilk konşimentoyu taşıyıcı acentesi olarak imzalamıştır. Ürün fuara katıldıktan sonra Hindistan'dan Türkiye'ye taşınmasında akdi taşıyıcı ... olup, acentesi ise ... Ltd. Firmasıdır. Makinenin Hindistan'dan Türkiye'ye taşınmasında davalının herhangi bir sıfatla koşimentoda ismi bulunmamaktadır. Hasar tutanağında ... no.lu konteynerin açılmasıyla hasarın tespit edildiği yazılıdır.

Bahsi geçen konteyner ise Makinenin Hindistan'dan Türkiye'ye taşınmasında kullanılan konteynerdir. Bu taşımada ise davalının herhangi bir sıfatı bulunmamaktadır.Bu bakımdan makinenin Hindistan'dan Türkiye'ye taşınmasıyla ilgili olarak, davalının akdi ve fiili taşıyıcı sıfatı bulunmadığı gibi acente niteliği de bulunmamaktadır.

Bu halde makinenin Hindistan'dan Türkiye'ye taşınması sırasında meydana geldiği iddia olunan hasara ilişkin olarak davalıya husumet yöneltilmesi mümkün değildir. İşbu davada davalının pasif husumet ehliyeti bulunmamaktadır. Bu nedenle mahkemece davalının husumet ehliyeti bulunmadığından davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

Bilirkişi raporunda, hasara sebebiyet veren olguların konteyner çadırının yırtık olması ve bu sebeple yağmur suyunun konteyner içine sızarak emtiayı hasara uğratması ve ayrıca emtianın paketlenmesi ve sabitlenmesinin düzgün yapılmaması olduğu,

emtianın ambalajlanması ve istifindeki yetersizliklerin de hasara sebebiyet verdiği dikkate alındığında, Enstitü Emtia Klozları uyarınca teminat kapsamı dışında olan bir hasarın söz konusu olduğu ve buna karşın, davaci sigorta şirketinin teminat kapsamında olmayan bir olguyu himaye ederek dava dışı sigortalıya ödeme yaptığı ifade edilmiş ise de, eksper raporunda ıslanma hasarının elleçleme ataşmanlarının konteyner brandasını delmesi veya konteyner brandasının bir cisme takılarak yırtılması sonucu oluşan delikten yağmur suyu girmesi sonucu oluştuğu belirtilmiştir.

Eksper raporundaki fotoğraflar incelendiğinde, konteyner çadırının, konteynerin bir köşesinden içeriye doğru delindiği görülmektedir. Bu halde, ıslaklık hasarının(filtre ünitesine ilişkin) emtianın ambalajlanması ve istifindeki yetersizlikten kaynaklandığının kabulü mümkün değildir. Eksper tarafından hesaplanan ve sigortalıya ödenen tazminat da filtre hasarına ilişkindir.

Yine taşıma sırasında meydana geldiğine ilişkin olarak tutanakta belirtilen kaporta hasarı ise takip ve dava konusu değildir. Bu halde, filtre hasarı emtianın ambalajlanması ve istifindeki yetersizlikten kaynaklanmadığından söz konusu hasar Enstitü Emtia Klozları uyarınca teminat kapsamındadır.

Davacı sigorta şirketi tarafından poliçe kapsamında sigortalısına ödeme yapılmış olması nedeniyle, davacının halefiyet ilkesi gereğince eldeki davada aktif husumet ehliyeti bulunmaktadır. Hal böyle iken mahkemece davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığının kabul edilmesi isabetli olmamıştır. HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda.

Mahkemece davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığından bahisle de davanın reddine karar verilmesi isabetli görülmemiş ve bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından Dairemizce esas hakkında yeniden karar verilmek suretiyle davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

16/06/2022