İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2021/1032 K.2024/1490

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacı ile davalı arasında 15.09.2014 tarihli şarap satım sözleşmesi imzalandığını, sözleşme gereğince davalı borçlu tarafından uzun bir süre herhangi bir mal alımında bulunulmadığını, Beyoğlu ...

Noterliğinden 05.12.2018 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalıya ihtarda bulunmasına rağmen herhangi bir mal alımı yapmadığı, bunun üzerine 17.12.2018 tarihli ihtarneme ile davalıya protokolün fesih edildiğini, fesih sebebiyle muhataba ödenen katılım bedelinin gerçekleşmeyen satış ile oranlaması sonucu tespit edilen 6.257,45 TL bedelli faturayı ihbarname ekinde gönderildiğini, davalının fatura içeriğini kabul etmediğini ve faturayı iade ettiğini, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 2.4 maddesinde "Müşteri'nin ödeme koşullarına uymaması, iflası, konkordato isteminde bulunması,

tasfiyesi, ölümü, sözleşmede belirtilen ürünlerin alımı ile ilgili müvekkil şirket tarafından tespit edilmesi hallerinde ilgili sözleşmeyi ön ihbara gerek kalmaksızın derhal fesih edebilir." ve 2.1 maddesine göre " 5 yıllık süre içerisinde kotanın gerçekleştirilmemesi durumunda müşteri ...'nın kendisine ödemesi gereken münhasır yatırım destek bedelini tamamını almış ise katılım bedelinin gerçekleşmediği,

satış ile oranlaması sonucu bulunacak miktarlarım ...'ya iade edeceğini kabul ve taahhüt eder." şeklinde olduğunu ve 5-b maddesinde" ..., müşteriye işyerinin işletilmesine katkıda bulunmak amacı ile 5.952,00 TL + KDV değerinde ürün sevk edecek" şeklinde düzenlendiğini, bedelin tahsili amacıyla ....

Sayılı dosyası ile davacı aleyhine icra takibi başlatıldığını, davacının borca itiraz etmesi nedeniyle takibin durdurulduğunu, izah edilen nedenlerle davalı itirazın iptaline, takibin devamına, borçlu aleyhine alacağın % 20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davalı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davacının davasına dayanak yaptığı 15.09.2014 tarihli sözleşme incelendiğinde sözleşmenin müvekkili şirketle değil, davacı ile hükmi şahsiyeti olmayan "..." arasında yapılmış olduğunun görüldüğünü, dolayısıyla davalı şirketin anılan davada taraf ehliyeti bulunmadığını, davacının şirketlerine gönderdiği faturanın dayanaksız olduğunu, davacının dava dilekçesinde belirtildiği gibi aralarında sözleşmeye bağı olmayan davacı şirketin şirketlerine gönderdiği yasal dayanaktan yoksun faturanın Beşiktaş ...

Noterliğinin 20.12.2018 tarih ve ... yevmiye numaralı ihbarnamesi ekinde kendisine iade edildiğini, davacının icra takibinin haksız ve dayanaksız olduğunu, davacının iade edilen fatura alacağı için şirketleri aleyhine başlattığı ... sayılı ilamsız takibine, belirtilen nedenlerle itiraz edildiğini, takip haksız ve dayanaksız olduğundan, davanın reddi ile birlikte, davacının % 20 icra inkar tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " Tüm bu delillerden ve dosya kapsamından da anlaşılacağı üzere; her ne kadar davalı tarafın ticari defterlerinde takip konusu yapılan faturanın ticari defter kayıtlarında yer almadığı ve noter vasıtasıyla iade ettiği görülmüş ise de, taraflar arasında akdedilen sözleşme gereği ticari bir ilişkinin mevcut olduğu, davaya konu alacağın fesih ihtarından sonra düzenlenen 15/10/2018 tarihli iade ... sıra numaralı 6.257,45 TL'lik ve davalı kayıtlarında mevcut olmayan faturaya ilişkin olup, taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin 2.2.

Maddesinde davacının sözleşmeyi feshedebileceği düzenlemesinin sabit olup, davacının takip tarihi olan 24/12/2018 tarihi itibariyle davalı şirketten 6.257,45.-TL bedelli fatura alacağının bulunduğu, gerek icra dosyasında gerek mahkememiz dosyasında bu alacağın ödendiğine ilişkin herhangi bir somut delil, belge ya da bilginin de bulunmadığı görülerek, bu hali ile davalı borçlunun takibe haksız olarak itiraz ederek takibin durmasına sebebiyet verdiği kanaatine varıldığından, kaldı ki aksinin davalı tarafından ispatlanamadığı anlaşılmakla;

bu haliyle hüküm kurmaya elverişli nitelikte bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulü ile davalı tarafından ... sayılı takip dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin aynen devamına, fesih sebebiyle ödenen katılım bedelinin gerçekleşmeyen satış ile oranlaması sonucu tespit edilecek alacağının belirlenmesi yargılamayı gerektirdiğinden davacı vekilinin icra inkar tazminat talebinin reddine ve davanın kabulüne, ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Yerel Mahkemece, davacının dava dilekçesi ekinde sunduğu 15.09.2014 tarihli sözleşmenin tarafı olmadıklarını belirtir dilekçelerinin nazara alınmadığını, gerekçeli kararda da bu hususa hiç değinilmemesinin maddi hata olduğunu ve verilen hükmün yok sayılması gerektiğini,Yerel mahkemece, mali müşavir bilirkişinin davalı şirketi sanki sözleşmenin tarafı gibi kabul edip, sözleşmeyi yorumlaması ve bu konudaki itirazlarını görmezden gelmesinin maddi hata ve eksik inceleme olduğunu, verilen hükmün yok sayılması gerektiğini, davanın itirazın iptali davası olduğunu,

sözleşmeyi kabul etmediklerini ve borcun olmadığına dair icra müdürlüğüne yapılan itirazlarının ,açılan itirazın iptali davasında davalıyı ve yerel mahkemeyi bağlayıcı olduğu halde ,yerel mahkemece bu hususun araştırılmamasının hükmün yok sayılmasını gerektirdiğini beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava; ticari satım sözleşmesi kapsamında davalıya ödenen katılım (hizmet) bedelinin sözleşmenin haklı feshi nedeniyle taahhüt edilip yerine getirilmeyen bölüme ilişkin kısmın tahsili istemiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince dosyaya toplanan deliller ile davanın kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalı vekili tarafından yukarıda yazılı sebepler ile istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinafa gelen uyuşmazlık temelde; satışa dayanak sözleşmenin taraflar arasında kurulup kurumadığı,

davalının husumetinin bulunup bulunmadığı noktasındadır.Davacı alacaklı tarafından davalı hakkında,... sayılı takip dosyası ile "15/10/2018 tanzim tarihli fatura alacağı" borcun sebebi gösterilerek 6.257,45 TL fatura alacağın tahsili istemiyle ilamsız takip başlatıldığı, takip talebine fatura suretinin eklendiği, borçlunun itirazı üzerine takibin durduğu ve süresinde itirazın iptaline ilişkin iş bu davanın açıldığı görülmektedir.Davalı tarafça davaya cevap verilmemiş, esasa ilişkin beyan ve istinaf dilekçesinde davanın dayandığı sözleşmenin hükmi şahsiyeti olmayan ... ile davacı arasında yapıldığı,

şirketin anılan davada taraf ehliyetinin bulunmadığı savunulmuştur. Dava ehliyeti, kişinin bizzat bir davayı açabilme veya davada davalı olarak yer alabilme yetkisini ifade eder ve medeni hukuktaki fiil ehliyetinin usul hukukundaki karşılığıdır. Buna karşın husumet ise tarafın, dava konusu maddi hukuk ilişkisinin süjesi olup olmamasıyla ilgilidir.

Taraf sıfatı (husumet), maddi hukuka göre belirlenen, bir sübjektif hakkı dava etme yetkisini ya da bir sübjektif hakkın davalı olarak talep edilebilme yetkisini gösteren bir kavramdır. Dava şartı olan taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir.

Davanın sonucunda verilecek karar kimin hakkını etkileyecekse husumetin o kişi ve kuruma yöneltilmesi gerekir.Davalı bir tüzel kişilik olmakla taraf ve dava ehliyetine sahiptir. Eldeki uyuşmazlıkta davalının iddiaları davalı şirket adına sözleşme yapılmadığı gerekçesine dayanmakla husumete ilişkindir.

Davacı ile15/09/2014 tarihli sözleşme incelendiğinde başlıktaki tarafların davacı ...A.Ş. ile ...Beşiktaş/İstanbul adresinde mukim "..." (sözleşmede kısa olarak müşteri olarak anılacaktır) şeklinde belirlendiği, müşteri imzasını taşıyan sözleşmenin 3. Sayfada herhangi bir unvan ve kaşe bulunmadan imza atılı bulunduğu görülmektedir. Sözleşmenin 2.1 maddesinde "1.872 ( 75 cl şişe ) kotalı olup, kota bitinceye kadar geçerliliğini korur ve devam eder.

Kota hedefi tamamlandıktan sonra ayrıca bir ihtar ve/veya ihbara gerek kalmaksızın sözleşme kendiliğinden sona erer. Ancak, kota hedefinin tamamlanması için geçecek süre hiçbir şekilde 5 (beş)yılı geçemez. İşbu nedenle sözleşme, 5 (beş) yıldan önce kotanın hedefinin gerçekleştirilmesi ile veya kota hedefi gerçekleştirilmemiş olsa dahi her halükarda 5 (beş) yılın tamamlanması ile sona erer.

5 (beş) yıllık süre içerisinde kotanın gerçekleştirilememesi halinde müşteri, ...'nın kendisine Ödemesi gereken münhasır reklam ve satış yeri bedelinin tamamım almış ise aldığı katılım bedelinin gerçekleştiremediği satış ile oranlanması sonucu bulunacak miktarlarını ...'ya iade edeceğini kabul ve taahhüt eder." ve 2.2 maddesinde "Müşteri'nin işbu sözleşme veya sözleşmenin eklerindeki hükümlerden herhangi birisini kısmen veya tamamen yerine getirmemesi veya ihlal etmesi halinde, ... sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebilir."2.4 maddesi "Müşteri'nin ödeme koşullarına uymaması, iflası, konkordato isteminde bulunması,

aleyhine iflas takibi veya davası açılması, tasfiyesi, ölümü, sözleşmede belirtilen ürünlerin alımı ile ilgili performans düşüklüğünün ... tarafından tespit edilmesi v.b. hallerde..., işbu sözleşmeyi hiçbir ön ihbara gerek kalmaksızın derhal feshedebilir.5-Özel Şartlar maddesi b) ....

Müşteri'ye işyerinin işletilmesine katkıda bulunmak amacı ile 5952+kdv değerinde ürün sevk edecek, (Eylül 2014)ve tutarı ciro iskonto faturası karşılığında cari hesabına mahsup edecektir. g) Anlaşma kotasına dahil ürünlerin kınlımı aşağıdaki şekilde belirtilmiş olup müşteri işbu sözleşme kapsamında belirtilen ürünleri belirtilen adetlerde almakla yükümlüdür.k)..'nın, sözleşmenin 2.1 maddesindeki haklan saklı kalmak kaydıyla müşteri ayrıca sözleşme süresi dolmadan önce, işyerinin içki ruhsatının iptal edilmesi, mühürlenmesi,

tahliyesi ve, sair sebeplerle ancak ...'nın herhangi bir kusuru ve dahlinin bulunmadığı bir nedenle faaliyetlerinin aksaması ve/veya gerçekleştirememesi ve/veya gerçekleştiremeyeceğinin hukuken anlaşılması halinde; ia)...'nın kendisine ödemesi gereken münhasır reklam ve satış yeri bedelinin tamamını almış ise;

aldığı katılım bedelinin gerçekleştiremediği satış ile oranlanması sonucu bulunacak miktarı ...'ya nakten ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt eder.ib)Münhasır reklam ve satış yeri bedelinin tümü henüz kendisine ödenmemiş ise, bakiye ödemeleri talep etmemeyi kabul ve taahhüt eder." şeklinde düzenlenmiştir.Tarafların ticari defterleri üzeride yaptırılan incelemede takibe konu edilen fatura hariç diğer kayıtların bire bir örtüştüğü,

davacı tarafın sözleşme hükümlerince davalıya ödemesi gereken katlım hizmet bedeline karşılık vereceği mallara ilişkin bedelin davalı defterlerinde de bedel ödenmediği halde indirim kaydı ile kapatıldığı anlaşılmaktadır. 6098 sayılı TBK 1. Maddesine göre sözleşme tarafların iradelerini karşılıklı ve birbirine uygun olarak açıklamaları ile kurulur.

12. Maddesine göre; sözleşmenin geçerliliği, kanunda aksi öngörülmedikçe hiçbir şekle bağlı değildir.Somut uyuşmazlıkta davacının dayandığı sözleşme hükümlerinin taraflar arasındaki ilişkide fiilen uygulandığı, davalının yararına olan, davacının davalıya ödeyeceği katılım bedelinin bedelsiz mal olarak davalı defterlerinde kayıtlı olduğu, sözleşmede taraf olarak gösterilen "..." adının davalının işlettiği restaurantın işletme adı olduğu,

davalı tarafça sözleşmedeki imza da inkar edilmediği anlaşılmakla taraflar arasındaki satım sözleşmesinin dosyaya sunulan 15/09/2014 tarihli sözleşme tahtında kurulduğu sonucuna ulaşılmış olmakla davalının bu yönlere ilişen istinaf nedenleri yerinde değildir.Dosyada toplanan deliller ile davalının sözleşmede belirtilen alım vaadini gerçekleştirmediği,

davacının sözleşmeyi haklı nedenle feshettiği, davalıya ödediği katılım bedelini yine sözleşme hükümlerince alımı taahhüt edilipte alınmayan miktar üzerinden bilirkişi tarafından 6.257,45.-TL olarak tespit edildiği anlaşılmakla ilk derece mahkemesince davanın kabulüne dair verilen kararda bir isabetsizlik yoktur.HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.