İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2021/1239 K.2024/1855

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı ve davalı vekillerince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı nezdinde ... sayılı ...

Poliçesi ile sigortalı olan ...AŞ. tarafından İtalyada yerleşik ... firmasından satın alınan 31 palet, toplam ağırlığı net 9.920 brüt 10.881 kilo olan 12.400 adet gaz armatürünün İtalya'dan Türkiye'ye taşınması işinin davalı tarafın sorumluluğunda gerçekleştirildiğini, 09.02.2018'de sevkıyata konu emtianın ... plakalı araca yüklendiğini, aracın 15 02.2018 tarihinde gümrük işlemleri İçin müvekkilinin sigortalısına depolama hizmeti veren ... firmasının antreposuna İntikal ettiğinde antrepo yetkililerince yapılan kontrolde 2 palet içinde bulunan ... tipi gaz armatürlerinden toplam 800 adedinin hasarlanmış olduğunun tespit edildiğini,

akabinde sigortalı firmanın yetkilileri tarafından 16.02.2018 tarihinde emtianın teslim alınması sırasında araç şoförünün de imzasının bulunduğu tutanak da düzenlendiğini ve hasara İlişkin fotoğrafların çekildiğini, hasarla ilgili olarak düzenlenen ekspertiz raporunda İse hasarın muhtemelen emtianın İtalyadan Türkiye'ye kadar olin karayolu nakliyesi sırasında aracın ani dur kalkmalarında emtia paletlerinin birbirine ya da dorseye çarpması veya paletlerin aktarmalar sırası "ida devrilip düşürülmesi nedeniyle oluşmuş olabileceğinin kayıt altına alındığını,

davalının haksız fiili nedeniyle oluşan zararı müvekkilinin sigortalısına 7.288,86 Euro olarak ödediğini ve TTK.

Md.1472'ye göre davalı tarafa rücu hakkı olduğunu ve ödenen tazminatın rücuen tahsilini teminen işbu davanın açılması zorunluluğunu doğduğunu beyan etmek ve fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmak suretiyle 7.288,86 Euro tutarındaki alacağın, 22.01.2019 tarihinden itibaren işletilecek avans faizi, yargılama giderleri ve vekalet ücreti ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; derdest dava konusu uluslararası karayolu taşıma işinin CMR Konvansiyonu hükümlerine tabi olduğunu,CMR Md. 32'de yer al ar düzenlemelere göre alıcısına 15.02 2018'de teslim edilen emtia için taşıyıcı aleyhine bu tarihten itibaren en geç 1 yıl içinde dava açılması gerektiğini, müvekkili aleyhine işbu davanın 13.03.2019 tarihinde ikame edildiğinden çok açık bir şekilde davanın zamanaşımına uğradığını, kaldı ki dava konusu taşıma işinde ... şeklinde satışın bu satış şekline söz konusu olduğunu,

davacının sigortalısına göre gönderilen malın bedelini faturada belirtildiği gibi 30 gün İçinde ödediğine dair dosyada bir belge olmadığı gibi davacının sigortalısına dava konusu tazminatı ödediğine dair bir belgenin de dosyada bulunmadığını, hatalı ;ambalajlamadan kaynaklanan hasar/zarar için taşıyıcıya CMR md.17'de yer alan düzenlemelere göre tazminat bağlamında zaten mesuliyet de yüklenemeyeceğini, somut olayda "...' arası dahili nakliye işini müvekkilinin gerçekleştirmediğini, kesinlikle kabulü anlamına gelmemesi kaydıyla somut olayda müvekkilinin üzerine düşebilecek sorumluluğun,

mesuliyet sınırının keza faize ilişkin taleplerin de davacının sigortalısına ödediği miktara veya taleplerine göre değil ancak CMR Md. 23 ve devamında yer alan düzenlemelere göre belirlenebileceğini beyan etmek suretiyle) karşı çıkmakta ve müvekkili aleyhine ikame edilen işbu davanın öncelikle zamanaşımı yönünden, mümkün olmadığı takdirde esastan reddine, yaralama harç ve giderleri ile ücreti vekaletin de karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, ''Alıcısı emrine " istiflendiği paletlerin ambalajı" hasarlı olarak teslim edilen ... üzerinde dıştan izlenebilen darbeye bağlı herhangi bir hasar oluştuğunu, valfların amacına uygun kullanılabilme özelliğini kaybettiği gibi, kullanılmasının tehlikeli de olabileceğini, " dava dosyasına intikal eden ve bilirkişi raporunun 4. Sayfasında alıntı yapılan 4 adet fotoğraf ya da dosyadaki diğer deliller üzerinden tespit etmek mümkün değildir.

Alıcının kullanımı risk arz ettiği için kabul etmediği ve sovtajını da "hurda bedeli" üzerinden belirlediği, dıştan tamamen sağlam görünümlü 800 adet valf içinden herhangi biri veya birkaçı üzerinden, arıza olup olmadığını, amacına uygun çalışıp çalışmadığını belirleyebilmek için" fabrika ortamında test yapılıp yapılmadığına dair herhangi bir bilgiye de rastlanmamıştır. Dolayısıyla davacının emtianın hasara uğradığını ispit edememiştir.

Bu durumda dava konusu ... tipi gaz valfının 800 adedi fiilen hasar görmese de hasar emaresi izlenmeyen valfların biri veya birkaçı üzerinden test dahi yapılmadan tamamının arızalı olabileceği, kombilerde kullanımının tehlikeli sonuçlar doğurabileceği için hurda kabul edildiğini gerekçe gösterip , alıcı ...

A.Ş'nin dolayısıyla da alıcının sigortacısı konumundaki davacının, bu nedenle tazmin ettiği bedel, düzenlediği poliçe kararlaştırılan şartların herhangi biri ile ve/veya poliçenin bağlı olduğu genel şartlarla çelişmese dahi taşıyıcı davalıdan taşımanın tabi olduğu kuralların herhangi birine dayanarak tazminat talep etmesi mümkün değildir.Davanın reddine, ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle. Dava, davacı şirket nezdinde... poliçe numarasıyla ... Poliçesi ile sigortalı Dava ... A.Ş tarafından İtalya’da yerleşik ... isimli firmadan satın aldığı 31 palet (12.400 adet, Net:9.920,00 Kg.

Brüt:10.881,00 Kg.) Gaz armatürü emtiasının İtalya’dan Türkiye'ye olan fiili nakliyesi davalı ...sorumluluğunda gerçekleştirilmiş olup, taşıma esnasında zarar gören emtialara ilişkin olarak davacı şirketin sigortalısına ödediği 7.288,86 Euro tazminatın rücuen tahsili istemine ilişkin olup, İlk derece mahkemesi tarafından davanın reddine karar verilmesi hatalı olup, ...

Şti tarafından yapılan incelemede hasara konu emtianın kombi 230V gaz armatürü emtiası olduğu, parçaların kombi üretiminde kullanılan kritik parçalar olduğu ve güvenlik hatası yaratabilecek olması nedeniyle mevcut haliyle kesinlikle güvenli bir şekildekullanılamayacağı, gaz armatürlerinin ölümle sonuçlanabilecek kazalara neden olabilecek hatalara açık olduğu,

espit edilerek Sigortalı tarafından emtianın kombi üretiminde kullanılan parçalar olarak satın alınmış olduğu ve her ne kadar dış görünüş olarak herhangi bir hasar ihtiva etmeyen emtianın kombi üretiminde kullanılması sonucu emtiadan doğabilecek ölümlü veya yaralanmalı kazada sigortalının sorumlu tutulabileceği ihtimaline karşı sigortalı kalite kontrol departmanından şüpheli tüm emtianın reddedildiğini, kombi gaz ile çalışan ve hasarlı olarak kullanılması ile ciddi tehlike arz eden ürünler olması bakımından kombilerin kullanılması halinde tehlike arz etmeyeceği görüşünün hatalı olduğunu,

tamamen hasarsız bir şekilde teslim edilen 2 palet emtianın fiziksel olarak hasarlandığı ambalajlama hatasından kaynaklanmadığı paletlerin aracın ani dur kalkmalarında emtia paletlerinin birbirlerine ve dorseye teması neticesinde palet üstündeki emtianın dağılması veya nakliye sırasında yapılan ara aktarmalarda paletlerin düşürülmek/ devrilmek suretiyle dağılması ve akabinde yeniden toparlanması şeklinde meydana gelmiş olduğu ve hasardan tamamen davalı taşıyıcının sorumlu olduğunu, taşıyıcı Konvansiyonda öngörülen sorumluluk sistemine göre,

taşıdığı eşyayı varma yerinde teslim aldığı haliyle alıcısı emrine veya onun temsilcisine teslim borcunu üstlendiği gibi yükün güzergah üzerinde yaptığı aktarmalar dahil olmak üzere taşıma süresi içerisinde eşyayı gözetim sorumluluğunun da altında olduğunu, zira hasarında taşıma esnasındaki ani dur kalkmalardan ve nakliye esnasında yapılan ara aktarmalardan doğmuş olabileceği ihtimalinin de yüksek olduğunu, TTK'nın 1472. maddesi, sigortacıya ödediği tazminatı haksız fiili ile zarara sebebiyet verenlerden ve bu zarardan sorumlu olanlardan, Rücu hakkı verdiğini beyanla,

ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; gerekçeli kararda cevap dilekçesindeki zamanaşımı itirazının incelenmediğini, dosyada mübrez Taşıma Senedi'ne göre, taşıyıcı malı 15.02.2018 tarihinde alıcısına teslim ettiğini, Gümrük Belgelerine göre malın teslim yeri "..." olduğunu, daha sonra mal 16.02.2018 tarihinde...'dan alınarak davacının sigortalısının bulduğu ... adlı bir yurt içi nakliye firması tarafından davacının sigortalısına Bozöyük'e ulaştırıldığını,

CMR Konvansiyonunun 32/1-a) maddesine göre alacak malın tesliminden itibaren 1 yılda zamanaşımına uğrayacağını, malın alıcısına teslimi ile 15.02.2018 tarihinde başlayan 1 yıllık zamanaşımı süresi 15.02.2019 tarihinde sona ereceğini, davacı arabuluculuk sürecini 13.02.2019 tarihinde başlatmış, arabuluculuk süreci 06.03.2019 tarihinde sona ermiş olup arabuluculuk süreci sırasında duran zamanaşımı süresi, arabuluculuk sürecinin sona erdiği 06.03.2019 tarihinden itibaren işlemeye devam etmiş ve zamanaşımı süresinin 08.03.2019 günü sona erdiğini, davanın ise 13.03.2019 tarihinde açıldığını beyanla,

ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, uluslararası karayolu taşımasına konu yükün alıcısına hasarlı teslim edilmesi nedeniyle sigortalısının uğradığı zararı tazmin eden sigorta şirketinin, ödediği zarar tutarını taşıyıcıdan rücuen tahsili istemli alacak davasıdır.İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, taşımaya konu emtianın hasar görüp görmediği ve talebin zamanaşımına uğrayıp uğramadığı noktasındadır.Dava dışı ...

A.Ş.'nin İtalya'dan ithal ettiği gaz armatürü emtiası davalı tarafça .../... plakalı araçla taşınmış olup, taşımaya konu bir kısım emtianın hasarlı çıkması üzerine 16/02/2018 tarihli hasar tutanağı düzenlenmiştir.Davaya konu taşımalar davacı ... tarafından sigortalanmış olup, hasar ihbarında bulunulması üzerine, ekspertiz raporu alınmış ve tespit edilen hasar bedeli 7.288,86 USD olarak 05/02/2019 tarihinde sigortalıya ödenmiştir.Davacı tarafça, sigortalısının ithal ettiği emtianın davalı taşıyıcının sorumluluğunda hasarlandığı iddiasıyla sigortalısına ödediği tutarın rücuen tahsiline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır.

Davalı taraf ise, diğer savunmalarının yanı sıra istemin zamanaşımına uğradığını savunmuştur.CMR Konvansiyonu'un 1. Maddesinde, sözleşmenin, sözleşmede belirtildiği gibi yükleme yeri ve teslim için belirlenen yerin en az biri akit ülke olan iki ayrı ülkede olması halinde, tarafların ikametgahı ve milliyetine bakılmaksızın ücret karşılığında yüklerin taşıt ile karadan taşınmasına ait her mukaveleye uygulanacağı düzenlenmiştir.

Bu kapsamda davaya konu taşımanın CMR Konvansiyonu hükümlerine tabi olduğu hususunda taralar arasında bir ihtilaf bulunmamaktadır.CMR'nin 32/1. Maddesine göre, CMR Konvansiyonu gereğince yapılan taşımalardan doğacak davaların bir yıl içinde açılması gerekir. Ancak, bilerek kötü hareket veya mahkeme tarafından bilerek kötü hareket olarak kabul edilen kusurlarda, bu süre üç yıldır.

Dava açma süresi kısmi kayıp, hasar veya gecikmelerde, teslim tarihinden itibaren işlemeye başlar. maddenin 2. fıkrasına göre ise, yazılı bir istemin, taşımacı bunu yazılı bildiri ile geri çevirip, ona ilişkin belgeleri de iade edinceye kadar zaman limitini erteleyeceği düzenlenmiştir.Dava konusu taşımaya ilişkin olarak davalı taşıyıcı tarafından yük 16/02/2018 tarihinde alıcıya teslim edilmiştir. Davacının sigortalısı tarafından muhatap ... Şti.'ne çekilen Üsküdar ...

Noterliğinin 18/12/2018 tarih ve ...'lu ihtarnamesi ile hasar ile ilgili ekspertiz çalışmasının devam ettiği ve rücu edileceği ihtar edilmiştir. Ancak bu ihtarnamenin muhatabına tebliğ edildiğine ilişkin dosyada bir belgeye rastlanılmamıştır.

Söz konusu ihtarname taşımacının bunu yazılı bildiri ile geri çevirip, ona ilişkin belgeleri de iade edinceye kadar zaman limitini erteleyeceğinden, ihtarnamenin tebliğine ilişkin belge dosyaya kazandırılarak zamanaşımı definin değerlendirilmesi gerekir. Bunun yanı sıra eksper raporunda, örnekleme yöntemi ile açılan kutuların içindeki gaz armatürlerinin üzerinde çizilme, yamulma ve çatlama şeklinde hasarların mevcut olduğunun tespit edildiği ifade edilmiştir.

Ancak, ilk derece mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda eksper raporundaki anılan tespitler değerlendirilmemiştir. Mahkeme gerekçesinde de eksper raporundaki bu tespitlere ilişkin bir değerlendirme bulunmamaktadır. Bu haliyle, bilirkişi raporu eksper raporu ile çelişkili olup, hükme esas alınması mümkün değildir. Bu nedenlerle, ilk derece mahkemesince eksik inceleme ile davanın sonuçlandırılması doğru görülmemiştir.Bu nedenle, ilk derece mahkemesince, Üsküdar ...

Noterliğinin 18/12/2018 tarih ve ...'lu ihtarnamesinin muhatabına tebliğine ilişkin belge dosyaya kazandırılarak zamanaşımı defi değerlendirilerek, zamanaşımı definin reddi halinde yeni bir bilirkişi heyetinden önceki bilirkişi raporu ile eksper raporu arasındaki çelişkinin giderilmesi için rapor alınarak oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekir. HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece eksik inceleme ile davanın sonuçlandırılması isabetli görülmemiş ve bu nedenle davacı ve davalı vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.