İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2021/1533 K.2025/97

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalılardan ... Şirketi arasında oto yedek parça alım-satımı konusunda sözleşme akdedildiğini, müvekkilinin sözleşmeye konu malları davalıdan teslim aldığını, buna karşılık 30 adet 100.000'er TL'lik çek ile toplam değeri 1.000.000,00 USD olan 30 adet çek verdiğini, davalı şirketin bu çeklerin tamamını diğer davalı ...

Şirketi'ne ciro ettiğini, müvekkili şirketin ticari emtiayı teslim aldıktan sonra çek ödemelerinin tamamını son ciranta ve meşru hamil olan davalı ...'e yaptığını, müvekkili şirketin davalılara verdiği USD cinsinden çekler hakkında mal tesliminden sonra vadeleri gelince yaptığı ödemeler esnasında kur farkı oluştuğunu, oluşan kur farkı hakkında davalılarca fatura düzenlenmemesi sebebiyle müvekkilinin KDV ve Kurumlar Vergisi mahsubu konusunda şimdilik 300.000,00 TL zararının oluştuğunu,

davalılarca ödeme tarihinde meydana gelen kur farkının kazanç olarak değerlendirilerek fatura düzenlenmesi gerekmesine rağmen düzenlenmeyerek müvekkili şirketin uğradığı zarar açısından KDV mahsubuyla ilgili 150.000,00 TL, kurumlar vergisi zararı açısından 150.000,00 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ...

Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde de bahsedildiği üzere müvekkili ile davacı arasında 01/08/2016 tarihinde akdolunan protokol gereği davacıya ABD Doları cinsinden faturalar keşide edildiğini, faturalarını 2016 ve 2017 yılına ait olduğunu, fatura bedellerine karşılık davacının sözleşmede kararlaştırıldığı biçimde ileri tarihli ABD doları cinsinden çekler keşide edip teslim ettiğini, çek bedellerinin vadelerinde tahsil edildiğini, çekin ödeme aracı olduğu ve keşide edilerek teslim edildiği tarihte borçlu borcundan kurtulduğundan kurdaki dalgalanma nedeniyle fark talep edemeyeceğini,

davacının yasal olarak KDV Kanunu'nun 24.maddesinde kur farkı ibaresinin 17/01/2019 tarihinde eklendiğini, bu tarihten önce gerçekleşen sözleşme ve ticari işlemler nedeniyle oluşan kur farklarının matrahına dahil olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir. Davalı ...

Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; talebin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, 17/01/2019 tarihinde KDV Kanunu'nda yapılan yasal değişiklikle faturalaşmanın vergiye tabi işleme doğrudan taraf olanlar arasında yapılacak olup, ciro silsilesindeki diğer cirantalar arasında kur farkları nedeniyle bir faturalaşma söz konusu olmayacağını, bedelin döviz cinsinden ifade edildiği vadeli satışlarda çek veya senet alınmış ise, çekin ciro edildiği tarihin ödemenin yapıldığı tarih olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " ...Davacı, davalıya ödenen çeklerden kaynaklanan kur farkının KDV matrahına yansıtılmaması sonucu uğradığını iddia ettiği zarar talebinin bu maddeye dayandırmış olup,maddeye eklenen değişiklik yani kur farkının matraha dahil olduğu tarih 17.01.2019 olup iş bu tarihten önce gerçekleşen sözleşme ve ticari işlemler nedeniyle oluşan kur farkları matraha dahil değildir.

Kaldı ki, vergiyi doğuran olay ile ödeme tarihi arasında ortaya çıkan kur farkı için lehine kur farkı çıkan alıcı veya satıcı tarafından bu farkın oluştuğu tarihte fatura düzenlenmesi gerekmekte olup, bu faturalaşma vergiye tabi işleme doğrudan taraf olanlar arasında yapılacak olup, ciro silsilesindeki diğer cirantalar arasında kur farkları nedeniyle bir faturalaşma olmayacaktır.

Ayrıca bedelin döviz cinsinden ifade edildiği vadeli satışlarda çekin ciro edildiği tarih, ödeme tarihi olup, davaya konu çeklerin 15/08/2016 tarihinde davacı ile sözleşme ilişkisi olan ... tarafından diğer davalı ...'e ciro edildiği dikkate alındığında, davacı, davasında haklı görülmemiş ve davanın reddine," karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece hiçbir araştırma yapılmadan ikinci duruşma sonunda davanın reddine karar verildiğini, uyuşmazlık konusu olayın çözümünün, hukuk bilgisi dışında teknik ve özel bilgi ile uzmanlığı gerektirdiğini ve bu sebeple bilirkişiden görüş alınmasında fayda ve zorunluluk bulunan türden olduğunu, dosyanın konusunda uzman bilirkişiye/bilirkişi heyetine tevdi edilerek rapor alınması yönünde talepleri olmasına rağmen yerel mahkemece bu talebin uygun görülmeyerek davanın reddine kararı verildiğini, eksik inceleme neticesinde hatalı hüküm verildiğini,

yerel mahkeme kararının bu yönüyle de usul ve yasaya aykırı olduğunu, beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle: taraflar arasındaki ihtilafın 2019 yılında yapılan yasal değişiklik sonucu taraflar arasında 2019 yılından önce gerçekleşen işlem nedeniyle kur farkının matraha dahil edilip edilmeyeceği noktasında olduğunu ve bu türden bir uyuşmazlığın da hukuksal bir uyuşmazlık olduğunun tartışmasız olduğunu, meselenin KDV Kanunu'nun 24. Maddesinin uygulanmasından kaynaklandığının şüphesiz olduğunu,

hukuki meselelerin çözümünde bilirkişi incelemesi yapılmayacağının da yerleşik Yargıtay görüşü olduğunu beyanla istinaf talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, yabancı para cinsinden para borcu için ileri tarihli keşide edilen yabancı para cinsinden çeklerin ödeme tarihindeki kurların yükselmesi nedeniyle davacının KDV ve Kurumlar vergisi mevzuatına göre uğradığını iddia ettiği zararın tahsili istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince, yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İstinafa konu uyuşmazlık temelde davalıların kur farkında dolayı davacıya fatura düzenleyip vermelerinin gerekip gerekmediği noktasındadır.

Eldeki uyuşmazlık bir yönüyle, vergi usul, Katma değer vergisi ve Kurumlar vergisi mevzuatını ilgilendirmektedir. Somut olayda tartışma konularından birisi de her iki iddia yönünden vergiyi doğuran olayın tarihi ve uyuşmazlık sürecinde teknik bir konu olan vergi mevzuatındaki değişiklikler ile birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.

Çözümü özel veya teknik bilgi gerektiren hususta mali müşavir, vergi uygulaması ve hukukunda uzman bilirkişilerden oluşacak heyetten alınacak rapor ile talebin aydınlatılarak karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi isabetli olmamıştır.HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece eksik inceleme ile davanın sonuçlandırılması isabetli görülmemiş ve bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.