İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2021/446 K.2024/276

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin Çin'den bazı ürünleri ithal ettiklerini, ürünlerin karşı firma tarafından yüklenerek sözleşmesinin yapıldığını ve Türkiye'ye gönderildiğini, taşımayı yapan davalı firmanın teslim bilgisini 91 gün bildirmediğini, bu süre sona erdiğinde bilgi verildiğini ve 91 günlük tüm masrafların istendiğini, söz konusu ödemelerin kendi kusuru olmadıkları nedenle ödemesinin yapılmadığını, 06.05.2018 tarihinde Beyoğlu ...

Noterliği ile ihtar çekildiğini, ancak ihtara verilen cevapla ödemenin yapılmasının istendiğini, 5.880 Usd demuraj, 2.530 Usd ardiye ve 45 gün gümrükten alınmayan eşya için ödenen %1 ceza bedeli 142 Euro bedellerden sorumlu olmadıklarının tespitini, zararın günlük olarak devam etmesi nedeniyle tedbir olarak malların kendilerine verilmesini, şimdilik 2.672 Usd'nin davalı firma tarafından ödenmesini ve davalı tarafından istenen 5.880 Usd ücretten sorumlu olmadıklarının tespitini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; konşimentoda acente olarak anıldıklarını, acente aleyhine izafeten dava açılabileceğini, doğrudan dava açılamayacağını bu sebeple davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini, davaya konu konteynerin 05.03.2018 tarihinde tahliye edildiğini, konşimentonun 20. maddesine göre taşıyanın varış ihbarı gönderme zorunluluğunun olmadığının belirtildiğini, geminin varış tarihi ile bilgilerin yükleyici firmaya gönderildiğini, ihbarlarda görüleceği üzere gemi seyir sürecine ait bilgilerin dava dışı yükleyicide mevcut olduğunu,

ayrıca internet sitelerinde konşimento ve/veya konteyner bilgilerinin girilmesi durumunda geminin vardığı tarihin görülebileceğini, talep edilen ardiye ve gümrük ücretlerinin davacının hali hazırda ödemediği dava konusu taşımadan kaynaklı olduğu ispat edilemeyen masrafların talep edilmesinin hukuken mümkün olmadığını ve bu masraflardan alıcının sorumlu olduğunu, süresinde boşaltılmayan ... nolu konteynerin hali hazırda dolu olarak beklediğini, oluşmuş ve oluşacak demuraj ücretlerini talep etme haklarını saklı tuttuklarını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "...Tüm dosya kapsamı itibariyle, dosyada mevcut, ... Nolu 01.02.2018 Tarihli Konşimentoda, 1 adet 20 feet standart konteyner içerisinde bulunan emtianın ... adlı gemi ile Shanghai Limanı'ndan, İstanbul Limanı'na taşındığı, gönderenin dava dışı ... Ltd., gönderilenin davacı olduğu, taşıyan olarak ... şirketinin gösterildiği, 15.01.2018 Tarihli faturanın dava dışı ...

Ltd. tarafından davacı adına 14.200 Euro bedelle CİF İstanbul teslim olarak düzenlendiği, satış faturasına göre emtianın CİF İstanbul teslim şekliyle yüklenmiş olması nedeniyle, navlun sözleşmesini kurma borcunun dava dışı satıcı ... Ltd. üzerinde olduğu, bu kapsamda dava dışı satıcı ...

Ltd. ile ... şirketi arasında navlun sözleşmesi kurulduğu, bu kapsamda davacının alıcı/gönderilen, ... şirketinin ise taşıyan, davalının ise taşıyanın acentesi olduğu görülmekle tarafların husumet ehliyetlerinin bulunduğu kanaatine varılmıştır.

Davacı tarafından davalıdan 5.880 Usd demuraj ücreti talep edilmekle birlikte buna dair herhangi bir belge dosyaya sunulmamış ise de, davalı tarafın cevap dilekçesinde konteynerin halihazırda limanda dolu olarak beklediği, demuraj ücretinin işlemeye devam ettiği, davacı adına demuraj faturası düzenlenmediğinin beyan edildiği ve ... Lojistik San. ve Tic.

A.Ş. tarafından dosyaya sunulan müzekkere cevabında yer alan ... nolu konteynerin 05.03.2018 tarihinde tahliye edildiği, işlemlerin süresinde tamamlanmaması nedeniyle tasfiyelik hale geldiği, Ambarlı Gümrük Müdürlüğü tarafından tasfiye tespit ve tahakkuk belgesinin düzenlendiği,

konteyner içerisindeki eşyanın Muratbey Tasfiye Müdürlüğünce yeniden ihraç amaçlı eşya ihalesine çıkarıldığı ve konteynerlerin halihazırda liman sahasında beklediğine ilişkin ifadeler ile davalı tarafından davacıya varış ihbarı yapıldığına ilişkin belge sunulmadığı hususu da göz önüne alındığında davalının 5.880 Usd demuraj ücretinden sorumlu olmayacağı kanaatine varılmış, taraflarca dosyaya iki farklı demuraj tarifesi sunulduğu, davacı tarafından dosyaya sunulan ...

Nolu 01.02.2018 Tarihli Konşimento ekinde yer alan demuraj tarifesinde, 20 feet standart konteyner için.

7 gün serbest süre, sonraki 5 gün için günlük 30 Usd, sonraki 5 gün için günlük 45 Usd ve sonraki günler için günlük 60 Usd demuraj bedeli uygulanacağının belirtildiği, davalı tarafından dosyaya sunulan aynı tarih ve numaralı konşimento ekinde yer alan demuraj tarifesinde serbest süre ve sonraki 5 + 5 gün için uygulanacak tarife, davacı tarafından sunulan tarife ile aynı iken bu süreden sonra demuraj bedelinin 65 Usd olarak yer aldığı görülmekle, sonradan çıktısı alınan konşimentoda taşıma sonrasında gelen zammın yer almış olabileceği kanaatiyle,

demuraj hesabında dosyaya davacı tarafından sunulan konşimento ekindeki demuraj tarifesi dikkate alınmıştır.

Davacı tarafından 01.06.2018 tarihi itibariyle 2.530 Usd ardiye ücreti ve 45 gün gümrükten alınmayan eşya için istenecek fatura bedeli olan 14.200 Euro'dan 142 Euro olarak kesilecek %1 ceza bedellerinin davalıdan tahsili talep edilmiş ise de, bu bedellerin nasıl hesaplandığı, ödenip ödenmediği ilişkin herhangi bir belgenin dosyasına sunulmadığı görülmekle davanın kısmen kabulü ile davacının davalıya 5.880 USD borçlu olmadığının tespitine fazlaya ilişkin talebin reddine," karar verilmiştir.Bu karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkeme tarafından davanın pasif husumet nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, HMK madde 124 kapsamında taraf değişikliği yapılması, davacı tarafı yanlış göstermesinin kabul edilebilir bir yanılgıya dayanmadığından hukuka aykırı olduğunu, yerel mahkeme tarafından varış ihbarı olmadığı gerekçesiyle davacının demuraj ücretinden sorumlu olmadığına ilişkin kararı, taşımanın kırkambar taşıması olması ve TTK madde 1176 kapsamında hatalı olduğundan kararın ortadan kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi gerektiğini,

yerel mahkemenin ardiye ve gümrük cezası yönünden davacı tarafın ardiye ücreti ve gümrük cezasına yönelik taleplerini ispatlayamadığını, bu taleplere yönelik herhangi bir belge sunamadığını ve bu bağlamda taleplerinin reddi yönündeki kararı hukuka uygun olduğundan ardiye ve gümrük cezası kararının kabulüne karar verilmesini talep ettiklerini, belirtilen sebepler neticesinde yerel mahkeme kararının ortadan kaldırılmasını, ardiye ve gümrük cezasına ilişkin 2.672 USD bedelinin reddi yönünden ise kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; işbu davanın taşıyana izafeten davalı acenteye açılmasının bir uyuşmazlık konusu olmadığını, kendilerince işbu davanın izafeten açılmış olduğunu, davalı tarafın ...

Nakliyat adına hareket ettiğinin açık olduğunu, yerel mahkemece müvekkili şirketin davalıya borçlu olmadığının tespit edildiğini, davalı tarafından yöneltilen husumet itirazları, müvekkili şirketin davalıya borçlu olmadığı yönündeki aleyhlerine olan tespitin bir şekilde lehlerine çevirme çabasından başka bir şey olmadığını, belirtilen sebepler neticesinde davalı tarafın istinaf taleplerinin reddine karar verilmesini ve yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasını talep ve beyan etmiştir.

GEREKÇE

Dava; davacının demuraj ücretinden borçlu olmadığının tespiti ile ardiye ücreti ve gümrükten alınmayan eşya için ödenecek cezanın davalı tarafından ödenmesinin sağlanması talebidir. İlk derece mahkemesince toplanan deliller ile davanın kısmen kabulü ile davacının davalıya demuraj ücreti yönünden borçlu olmadığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş karara karşı davalı tarafça yukarıda yazılı sebeplerle istinaf isteminde bulunulmuştur.

İstinaf konusu uyuşmazlık temelde. HMK 124 maddesine dayalı yapılan taraf değişikliğinin usulüne uygun olup olmadığı, davalının ihbar yükümlülüğünün bulunup bulunmadığı, davacının demuraj borcunun bulunup bulunmadığı noktasındadır.

Davacı firmanın dava dışı firmadan satınaldığı ürünlerin Shanghai/Çin limanından İstanbul limanına taşınması için dava dışı gönderen ile dava dilekçesinde davalı gösterilen ... navlun sözleşmesi yapıldığı, yükün ... numaralı konişmento ile gemiye yüklendiği, konişmento üzerinde davacının adı ve adresi ihbar adresi olarak belirtildiği, aynı madde altında "taşıyıcının ihbar kusura ilişkin yükümlülük taşımamaktadır bknz.madde 20/1" şeklinde kaydın bulunduğu, poliçenin 3. Sayfasında demuraj ilişkin düzenlemelerin bulunduğu görülmektedir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun tarafta iradi değişiklik kenar başlıklı 124. maddesinin 3 ve 4. bentlerinde “maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilir. Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir.

Bu durumda hâkim, davanın tarafı olmaktan çıkarılan ve aleyhine dava açılmasına sebebiyet vermeyen kişi lehine yargılama giderlerine hükmeder.” hükmüne yer verilmiştir. Somut olayda, dava dilekçesine konişmentoyu düzenleyen ... davalı gösterilmemiş, acente olan ... A.Ş doğrudan davalı gösterilmiştir.

Davacı tarafın bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi ile davanın asıl taşıyıcıya izafeten açıldığının beyan edilmesi üzerine mahkemece HMK 124 kapsamında davanın ...ye izafeten davalı ... A.Ş "ye açıldığı kabul edilmiştir.

Dosyada bulunan konişmento üzerindeki bilgiler, tarafların ticari unvanları ile davalı gösterilenler arasındaki acentelik ilişkisinin özellikleri dikkate alındığında ilk derece mahkemesince taraf değişikliğine ilişkin verilen kararda bir isabetsizlik bulunmadığından bu yöne ilişkin istinaf sebepleri yerine görülmemiştir.

TTK m. 1203/1 uyarınca eşya, taşıtandan başka bir kişiye teslim edilecekse, bu kişi, navlun sözleşmesi veya konişmento ya da diğer bir denizde taşıma senedi uyarınca eşyanın teslimini istediğinde, bu istemin dayandığı sözleşmenin veya konişmentonun yahut diğer bir denizde taşıma senedinin hükümlerine göre ödemeye yetkili kılındığı bütün alacakları ödemekle, kendi hesabına gümrük resmi ödenmiş ve başka giderler yapılmış ise bunları da vermekle ve üstüne düşen diğer bütün borçları yerine getirmekle yükümlü olur.

Uyuşmazlık konusu taşımaya ilişkin konişmentonun arkasında matbu olarak yer alan 20. maddede varış ihbarı gönderme yükümlülüğü olmadığınan söz edildiği akademisyen ve sektör uzmanı heyetten oluşan bilirkişi raporunda yer almaştır. Heyet raporunda genel uygulamanın ticari teamülün varış ihbarının gönderildiği yönünde olduğu belirlenmiştir.

İhbarın aynı zamanda serbest sürenin ve dolayısıyla demuraj için günlerin İşlemeye başladığı manasına geldiği, konşimentoda matbu olarak yer verilen maddenin davalı acentenin sorumluluklarını ortadan kaldırmayacağı anlaşılmaktadır.

Bahsi geçen maddenin taşıyanın varış ihbarı sorumluluğunu ortadan kaldırdığı düşünülse dahi, taşıyanın ve onu teslim eden acentesinin yükün doğru alıcıya teslimi için düzenlemesi gereken “yük teslimat belgesi” sorumluluğu ve zorunluluğu bulunmaktadır. Dosyada davalı tarafça düzenlenmiş teslimat belgesi bulunmadığı gibi davalı vekilince teslimat belgesinin düzenlenmediği, ihbar yükümlülükleri bulunmadığından ihbar yapıldığına dair bir iddialarının bulunmadığı beyan edilmiştir.

Bu durumda davacı tarafın kendisine gönderilen yükün limana ulaştığına dair haberdar edilmediğinden Starya süresi bitiminden sonra bir ücret talebiyle beklenilecek sürastarya süresine girilmesinde herhangi bir kusuru bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Davalı acentenin varış ihbarını yapmayarak veya yük teslim belgesinini düzenlemeyerek yada geç düzenleyerek gecikmeye sebep olması halinde davacı alıcının demuraj ücretinden sorumlu tutulamayacağı sonucuna ulaşılmakla davalının bu yönlere ilişkin istinaf sebebi de yerinde görülmemiştir. HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.