İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2022/691 K.2022/565

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... ile ... isimli şahıs arasında ... marka, ... plakalı aracın satışı konusunda anlaşıldığını ve satış işlemi 08/12/2021 tarihinde Kadıköy ...

Noterliği'nin ... yevmiye numaralı araç satış sözleşmesiyle gerçekleştiğini, araç bedeli olan 400.000,00 TL'nin 310.000,00 TL'si davacı müvekkilim ... tarafından ...'ya elden teslim edildiğini kalan 90.000,00 TL'nin ise satıcı ...'nın isteği üzerine ... adına çek keşide edilmek suretiyle ödenmesine karar verildiğini, söz konusu çekin ...

Cevizli Şubesi'nin müvekkili ... adına vermiş olduğunu, 10/09/2020 basım tarihli, ... seri numaralı çekin ödeme tarihinin ise 18/12/2021 olarak düzenlendiğini, 18/12/2021 ödeme tarihli çekin vadesi gelmiş olmasına karşın ... tarafından tahsil edilmemesi üzerine bahse konu 90.000,00 TL tutarındaki ödeme elden nakit olarak satıcı ...'ya teslim edildiğini, sonrasında çekin lehtarı ...'nin çeki ...'ya hiç teslim etmediğinin anlaşıldığını ve 2-3 gün sonra da ...'nin vefat ettiği haberinin alındığını,

...'nin yakınlarıyla yapılan görüşme sonucunda vefat eden şahsın üzerinde çekin bulunmadığını aracın satıcısı ve aynı zamanda ...'nin ortağı olan ... tarafından müvekkilim ...'dan çek bedelinin ödenmesinin talep edildiğini, ayrıca kaybolan çekin banka yoluyla veya başka her türlü yolla tahsil edilmek istenmesi durumunda ...'nın elden almış olduğu 90.000,00 TL'lik çek bedelini davacı müvekkilim ...'ya iade edeceğine dair taraflar arasında 27/12/2021 tarihinde imza altına alınan bir kontrat düzenlenmiş olduğunu,

kaybolan çekin 3. şahıslar tarafından kötü niyetli kullanılması ihtimalinin bulunduğunu belirterek çekin ibrazı durumunda banka tarafından ödenmemesi için ivedi olarak tedbir kararı verilmesini ve söz konusu çekin iptalinin gerçekleştirilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; 6102 sayılı TTK'nın 757/1 maddesine göre kıymetli evrakın iptalini ancak evrak üzerinde hak sahibi olan lehtar veya yetkili hamilin isteyebileceği, keşidecinin ise senet hamilinin ortaya çıkmasından sonra ancak menfi tespit veya istirdat davası açabileceği, davacının çek hamili sıfatının bulunmadığı, davacının keşideci sıfatı ile kıymetli evrakın iptali davası açtığı, keşideci olan davacının kıymetli evrakın iptali davasını açma ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle aktif husumet yokluğu nedeniyle talebin reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu çekin araç alım satımı sebebiyle ve araç satıcısı ...'nın isteği üzerine ... isimli şahıs adına keşide edildiğini, çekin ... tarafından ...'ya hiç teslim edilmediği anlaşılmış ve vadesinde tahsil edilmemesi sebebiyle söz konusu çek tutarı araç satıcısı olan ...'ya ödendiğini,bu hususta satıcı ... ve davacı müvekkilim ... arasında çek bedelinin ödendiğine dair 27/12/2021 tarihinde imza altına alınan kontratın dosyaya sunulduğunu, ...'nin vefat ettiğinin öğrenilmesi üzerine çekin de kayıp olduğunun anlaşıldığını,

Kaybolan çekin kötüniyetli üçüncü kişiler tarafından kullanılması ihtimali bulunduğunu, dava konusu çekin kötüniyetli üçüncü kişilerin eline geçmesi ve muhatap banka tarafından karşılığının ödenmesi müvekkilim ...'nın mağduriyetine ve zarara uğramasına neden olacağını bu sebeple söz konusu kayıp çekin, a iptali gerektiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/s madde hükmü delaletiyle, aynı kanunun 757. madde hükümlerinde belirtilen zayi nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir. Mahkemece keşidecinin çek iptali davası açamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş karara karşı davacı vekili istinaf yasa yoluna başvurmuştur. TTK 651.

Maddesi uyarınca hamil çekin zayi edilmesi halinde iptal davası açabilecek ve TTK 652 maddesine göre de iptal karar ile hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Çek iptali davası sonucunda verilen karar borçluya ibraz ile borçludan çek bedelinin tahsili imkanını sağlamaktır. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Çek keşidecisinin TTK'nın 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Somut olayda davacı talebe konu çekin keşidecisi olup iptal davası açma hakkı bulunmadığından mahkemece talebin aktif husumeti yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı gibi usul ekonomisine uygun olarak deliller toplanmadan karar verilmesi hukuki dinlenilme hakkının ihlali olarak da nitelendirilemez. Açıklanan nedenlerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.