İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2023/1240 K.2024/94

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün talep eden vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

TALEP

Talep eden vekili dilekçesinde özetle; davacı firmanın ... bank Ergene şubesinden ...

IBAN numaralı hesapta almış olduğu ...seri numaraları arasında kalan 25 adet çek yapraklarını içeren koçan ile aynı hesapta düzenlenen ... seri numaralı çekin şirket yetkilisi ... tarafından boş ve imzasız şekilde iş yerinde bulundurulduğu sırada kaybolduğunu, çek yapraklarını ele geçiren kötüniyetli kişilerin çekleri sahte imza ile ile doldurarak kullanmaları ihtimali mevcut olduğundan Çorlu Cumhuriyet Başasavcılığının 2023/12823 soruşturma dosyasında suç duyurunda bulunulduğunu,

Savcılık tarafından ilgili bankaya müzekkere yazılarak sözkonusu çeklerin bankaya ibrazı halinde çeki ibraz eden kişilerin polise veya savcılığa ihbar edilmesi istenildiği, bu güne kadar çeklerin bankaya ibraz edilmediğini, bu nedenlerle ... Ergene şubesinden ... Iban numaralı hesapta almış olduğu ... seri numaraları arasında kalan 25 adet çek yapraklarının ve aynı hesapta düzenlenen ... seri numaralı çekin zayi olduğunun tespitine, karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki talep hakkında yapılan yargılama sonunda, "somut uyuşmazlıkta, davacı vekili, 25 yapraklı çek defterinin ve aynı hesapta düzenlenen ... seri numaralı boş ve imzasız çekin kaybolduğunu bildirerek, 6102 sayılı TTK'nun 82/7 maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesini istemiştir.

Talep konusu çek yapraklarının zayi olduğu gerekçesiyle zayi belgesi verilmesi talep edilmişse de, 6102 Sayılı TTK'nun 82/7.madde hükmünde öngörülen zayi belgesi verilmesi talebinin, ticari defter ve belgelere ilişkin olduğu, boş çek yapraklarının bu anlamda "belge" sayılamayacağı, dolayısıyla eldeki talebe 82/7.madde hükmünün uygulanamayacağı anlaşılmıştır. Boş çekin (yaprağın) kıymetli evrak niteliğinde olmaması nedeni ile iptal davası açılamayacağı da sabittir.

(Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2014/6238 Esas, 2014/12383 Karar sayılı ilamı aynı doğrultudadır.) Kaybolan boş çek yaprağının üçüncü kişilerce doldurularak kullanılması halinde bu durumun onlara karşı genel hükümlere göre açılacak bir menfi tespit davasında ileri sürülmesi gerekmektedir.

Tüm bu açıklamalara, dosya kapsamında davacının talebi yönünden gerek TTK'nın 82., gerekse de TTK'nın 759. maddesi talep koşullarının oluşmadığı ve bu itibarla talebin reddine, ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Kanun maddesinde söz konusu evrakların boş olup olmaması ile ilgili bir hüküm yer almadığını, talebin çek iptaline ilişkin olmayıp, çeklerin zayi olduğunun tespitine yönelik olduğunu, davacının bankaya karşı çek yaprağı başına sorumlu olduğu tutar nedeniyle ve zayi olan çekleri bankaya iade etmeden yeni çek alamamaktan ötürü kaybolan çeklerin zayi olduğuna dair zayi belgesi almasında hukuki yararı bulunduğunu, ayrıca çek yapraklarını ele geçiren kötüniyetli kişilerin çekleri sahte imza ile ile doldurarak kullanmaları ihtimali mevcut olduğundan Çorlu Cumhuriyet Başasavcılığı'nın 2023/12823 soruşturma dosyasında suç duyurunda bulunulduğunu,

savcılık tarafından ilgili bankaya müzekkere yazılarak sözkonusu çeklerin bankaya ibrazı halinde çeki ibraz eden kişilerin polise veya savcılığa ihbar edilmesinin istenildiğini, bu güne kadar çeklerin bankaya ibraz edilmediğini beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve talebin kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Talep, tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğradığı iddiasına dayalı zayi belgesi verilmesi istemidir. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, çek koçanı ve çek yaprağının zayi belgesi verilmesine konu defterlerin TTK'nın 82/7. Maddesinde sayılan veya bu sayılanlara benzer nedenlerden dolayı zayi olup olmadığı, zayi belgesi verilmesi şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği noktasındadır.

Talep eden tarafça çek koçanı ve çek yaprağının şirket yetkilisi tarafından boş ve imzasız olarak kaybedildiği iddiasıyla zayi belgesi verilmesi istemli olarak eldeki istemde bulunulmuştur. 6102 sayılı TTK'nın 82/7. Maddesinde.

Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği düzenlenmiştir.

Talep eden tarafından 25 adet çek koçanı ve bir adet çek yaprağının şirket yetkilisi tarafından boş ve imzasız olarak kaybedildiği iddia edilmiş ise de, çek koçanı ve çek yaprağı tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden değildir. Dolayısıyla TTK'nın 82/7. maddesinin somut olayda uygulanma yeri bulunmamaktadır. Bu nedenle, ilk derece mahkemesince zayi belgesi verilmesi talebinin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından talep eden vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.