İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2023/1595 K.2024/45

Taraflar arasındaki Tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili ile ... Ticaret Ltd. Şti. arasında gerçekleşen ... ve ... enjeksiyonluk çözelti tozu içeren flakon adlı ilaçların alımı ve ilaçların miadının dolması sebebiyle müvekkilinin zararının doğduğunu, ... Ltd. Şti.'nin 30/09/2019 tarihinde davalı ile birleşerek infisah olduğunu, davalı ile birleşen ... Ticaret Ltd.

Şti. tarafından ... ve ... enjeksiyonluk çözelti tozu içeren flakon adlı ilaçlar için tek seferde toplu alım yapılması durumunda hastalara dair olası ölüm ya da tedavi terki, ürünün ruhsatlanması veya regülasyon değişiklikleri nedeniyle ürün tedarikinin müvekkili tarafından mümkün olamaması halinde kalan ürünler için geri alım garantisi verildiği hususunun 18/07/2014 tarihli yazı ile müvekkiline taahhüt edildiğini, davalı ile birleşen ... Ticaret Ltd. Şti. aracılığıyla, ...

Ltd.’den 06/12/2016 tarihli, ... nolu fatura ve 18/04/2017 tarihli, ... nolu fatura ile toplam 6250 kutu/adet ... ve 225 kutu/adet ... isimli ilaçların alındığını, söz konusu ilaçların Sosyal Güvenlik kapsamında tedarik yetkisinin 08/05/2017 tarihinde İbni Sina Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi’ne geçtiğini, bu süreçte müvekkilinin hastalara sadece ücretli olarak söz konusu ilaçları tedarik ettiğini ve elinde kalan 1839 adet/kutu ... ve 40 adet/kutu ... ilaçların miadı dolarak 19/11/2019 tarihli tutanaklar ile imha edildiğini,

anılı faturalarda belirtilen adet/kutu fiyatları/bedelleri üzerinden yapılan hesaplama gereği müvekkilinin zararının toplam 176.427,91-Euro olduğunu, müvekkiline geri alım garantisi veren ... Ltd. Şti. firmasının davalı tarafından devralınması sebebiyle husumetin davalıya yöneltilmesi zaruretinin doğduğunu, müvekkili tarafından davalıya gönderilen 21/01/2020 tarihli mail ekinde imha tutanakları gönderilerek ilaç bedellerinin ödenmesinin talep edildiğini, sonrasında Ankara ...

Noterliği'nin 12/03/2020 tarih ... yevmiye numaralı ihtarlarına karşı keşide edildiğini, davalı tarafından keşide edilen Kadıköy ... Noterliği'nin 21/04/2020 tarih ... yevmiye numaralı ihtarı ile taahhütnamenin paylaşılmasının talep edildiğini, Ankara ...

Noterliği'nin 23.07.2020 tarih ... yevmiye numaralı ihtarname ekinde taahhütname suretinin tebliğ edildiğini, davalı vekili ile yapılan mail yazışmalarında talep edilen belgelerin gönderilerek 16.10.2020 tarihli mail cevaplarında da ihtarname içeriğinde bedel açısından hataya düşüldüğünün ve toplam zararın 176.427,91 Euro olduğu belirtilerek ödenmesinin talep edildiğini, aradan geçen sürede uzlaşmanın sağlanmadığını, müvekkili zararının tahsili için Ankara Arabuluculuk Bürosuna yapılan Büro Dosya No: ...

Arabuluculuk No: ... sayılı arabuluculuk dosyası ile yapılan dava şartı arabuluculuk başvurusunda anlaşma sağlanamadığını beyan ederek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 176.427,91-Avro alacağın temerrüt tarihinden itibaren ticari faizi ile tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, öncelikle müvekkilinin muamele merkezi itibari ile davada İstanbul Anadolu Mahkemelerinin yetkili olduğunu, talebin zamanaşımına uğradığını, müvekkilinin davacıya ilaç satışında bulunmadığını, taahhütnamenin müvekkili yetkili temsilcilerince imzalanmadığını, müvekkilinin sorumluluğunu doğuracak yasal ve akdi bir dayanak olmadığını, bu nedenle davanın husumet nedeni ile reddinin gerektiğini, yine mübrez taahhütname doğrultusunda açılan davanın haksız olup, davacının tazminat talep edemeyeceğini beyan ederek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda "...davacı Türk Eczacılar Birliği tacir olmayıp, 6643 sayılı Türk Eczacılar Birliği Kanunu'nun 1. maddesine göre; tüzelkişiliğe sahip kamu kurumu niteliğindeki bir meslek kuruluşudur. Davalı tarafın tacir sıfatına haiz ticaret şirketi olması davaya ticari nitelik kazandırmaz.

Zira, yukarıda da ifade edildiği üzere, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, kanunda sayılan ticari davalar dışında, ticari davayı, ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Eldeki dava, TTK'nın 4'üncü maddesi kapsamında kalan ticari davalardan olmayıp, davacı Türk Eczacılar Birliği de TTK'nın 12 vd maddelerinde sayılan tacir kişilerden değildir.

Her ne kadar davalı taraf tacir ise de, uyuşmazlık her iki tarafın ticari işletmesinden kaynaklanmadığı gibi uyuşmazlığın mutlak ticari dava niteliğinde de olmadığı anlaşılmaktadır.

Bu halde uyuşmazlığın çözümünde görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemeleridir.... davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine, kararın kesinleşmesinden itibaren 2 hafta içinde talep edilmesi halinde dosyanın görevli ve yetkili İstanbul Anadolu Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;yargılama aşamasında tanzim edilen bilirkişi raporlarında, davacı birliğin tacir olduğu ve basiretli bir tacir olarak yükümlülüklerini yerine getirmediğinin ve ortaya çıkan zarara kendisinin sebep olduğunun ortaya konulduğunu, davacı birliğin yapmış olduğu ilaç alımlarının, birliğin ticari faaliyeti olup, birliğin söz konusu ticari faaliyetlerinin, Türk Eczacılar Birliği Kanununun 1. Maddesinde tanımlanan, sayılan vazifeleri, nitelikleri arasında yer almadığını, bu nedenle davacı birliğin kamu kurumu olarak değil, tüzel kişi tacir olarak hareket ettiğini, bu kapsamda fatura düzenlediğini,

tüzel kişi tacir olması sebebiyle Türk Ticaret Kanunun ve sair mevzuat hükümleri uyarınca ticari defter ve kayıtları tuttuğunu, vergi ödediğini , gelir elde ettiğini, dolayısıyla yerel mahkemenin davacı birliğin ilaç ticaretiyle ilgili faaliyetlerini Türk Eczacılar Birliği Kanununun birinci maddesinde sayılmamasına rağmen bu kapsamda değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, davacı birliğin işbu dava öncesi alacağın ticari olması gerekçesiyle zorunlu arabuluculuk başvurusu yapmış olması ve davayı Asliye Ticaret Mahkemeleri nezdinde ikame etmiş olmasının,

ihtilafa konu ilaç alım satım faaliyetlerinin ticari faaliyet olduğunun ve davacı birliğin bu yönüyle tüzel kişi tacir olduğunun ikrarı olduğunu beyan ederek İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/299 E., 2023/462 K. sayılı, 21.06.2023 tarihli görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, sözleşmeden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince, asliye hukuk mahkemesi görevli olduğundan bahisle görevsizlik kararı verilmiş, bu karara karşı davalı vekilince süresi içerisinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

T.T.K'nın 16. maddesine göre"(1) Ticaret şirketleriyle, amacına varmak için ticari bir işletme işleten vakıflar, dernekler ve kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümlerine göre yönetilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişileri tarafından kurulan kurum ve kuruluşlar da tacir sayılırlar".

Yine T.T.K'nın 40. maddesine göre, "Her tacir, ticari işletmenin açıldığı günden itibaren onbeş gün içinde, ticari işletmesini ve seçtiği ticaret unvanını işletme merkezinin bulunduğu yer ticaret siciline tescil ve ilan ettirir." Belirtilen yasal düzenlemeler uyarınca, ticaret siciline tescil edilecek olan, birliğin kendisi değil, fakat ticari şekilde işlettiği işletmesidir.

İşlettiği ticari işletme dolayısıyla tacir sayılan ve işletmesini ticaret siciline tescil ettirmiş olan birlik, ticari işletmesiyle ilgili işlerde Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabi olur. Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nin 14.03.2007 tarih ve 6765 sayılı nüshasının 11. sayfasında, Türk Eczacılar Birliği İktisadi İşletmesi’nin 09.03.2007 tarihinde tescil edildiği anlaşılmaktadır.

Yapılan bu açıklamalar ışığında, somut olayda, alacak istemine konu olan sözleşme davacı iktisadi işletmeye ait olup, eldeki dava her iki yanı tacir olan nispi ticari dava niteliğinde olduğundan davaya bakmakta ticaret mahkemesi görevlidir. Bu nedenle ilk derece mahkemesinin görevsizlik kararı isabetli olmayıp, davalı vekilinin mahkemenin görevine yönelik istinaf sebebi yerindedir. HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda. Mahkemece verilen görevsizlik kararı isabetli görülmemiş ve bu nedenle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.