İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/1101 K.2024/1298

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin haber ajansı olarak faaliyet göstermekte olup ülke çapında ve hatta yurt dışında yaygın ağı ile elde edilen haberleri, abonesi olan yayıncı ve yayımcı kişi ve kuruluşlara bedeli karşılığında sattığını, müvekkili şirketin tüm gelirini haber satışlarından sağladığını, muhabir çalışanların masrafları, maaşlar ve telif ücretleri bu gelirlerden sağlandığını, müvekkili şirket ile fiili veya hukuki hiçbir ilişkisi olmayan, müvekkili şirket ile herhangi bir abonelik sözleşmesi bulunmayan https://...com isimli internet sitesinde,

muhtelif zamanlarda müvekkilinin bilgisi ve rızası dışında ve hukuka aykırı olarak; müvekkili şirkete ait haberler, resim, fotoğraf ve makaleleri v.s. yayımlandığını, müvekkili şirketin internet sitesinde "www... com.tr internet sitesinde yayınlanan yazı, haber ve fotoğrafların her türlü telif hakkı ... A.Ş.'ye aittir.

İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi kullanılamaz." yasal uyarısı ile yayım hakları saklı tutulduğunu, işbu yasal uyarıya rağmen davalının, müvekkili şirketten izin almadan, müvekkiline ait internet sitesinde yayınlanan ve sadece abonelerine sunulmak üzere, fotoğraf ve görüntülerle yayınlanmaya hazır hale getirilen haberi, emeksiz masrafsız kendi yayını ve/veya internet sitesi” vasıtası ile okuyucuya sunduğunu, https://hasatdergisi.com isimli internet sitesinin https://...com /...

URL adresinde yayınlanan haber tamamen müvekkiline ait olup haber ... Haber Ajansı İstanbul Muhabirlerinden ... - ...- ...-... tarafından hazırlanmış olup müvekkili şirketin imtiyaz sahibi olduğu www...com.tr internet sitesinde https://www...com.tr/...

URL adresinde yayınlandığını, Müvekkil Şirket'e ait "..." başlıklı haberi izinsiz kullanan davalının internet sitesi, müvekkili şirketin abonesi olmadığı gibi müvekkili şirkete ait haber, görüntü ya da fotoğraf başına ücret ödeyen bir kuruluş da olmadığını, dava konusu haberlerin ilk kez müvekkili şirket tarafından üretilip kullanıldığı bilirkişi incelemesi ve Google kayıtlarının taranmasıyla da ortaya çıkacağını, davalının, müvekkili şirkete ait haberi herhangi bir karşılık ödemeksizin veyahut abone olmadan izinsiz elde ettiğini ve müvekkili şirketin logosunu kullanmadan yayımladığını,

böylece haksız rekabet hükümlerini açıkça ihlal ettiğini, davalı tarafın işbu eylemleri TTK 54 ve devamında tanımlanan haksız rekabet kapsamında değerlendirileceğini, müvekkili şirkete ait işbu dava konusu haberlerin https://...com alan adlı internet sitesinde izinsiz yayınlanması nedeni ile haklarının ihlal edildiği aşikar olduğunu, dahası davalının müvekkili şirketin hak sahibi olduğu içerikleri kullanarak internet sitesine erişim-tıklanma sayısını arttırdığını, böylece daha fazla trafik ve reklam aldığını,

davalının bu fiili ile müvekkili şirkete ait olan haberleri yeniden yayınlamak suretiyle haber üzerinden haksız bir biçimde kar elde ettiğini, nitekim izne dair uyarı müvekkili şirketin internet sitesinde belirtilmiş olmasına rağmen, davalının müvekkili şirketten hiçbir izin almaksızın yaptığı bahsi geçen yayın sebebiyle, müvekkili şirketi zarara uğrattığını ve bu yayın sayesinde, müvekkili şirketin hak sahibi olduğu içeriği kullanarak haksız bir biçimde kar elde ettiğini, bu nedenle davalı aleyhine maddi tazminat hükmedilmesinin bütün şartları oluştuğunu beyan ederek fazlaya ilişkin her türlü talep hakkı saklı kalmak kaydıyla, HMK 107.

Maddesi uyarınca açılan belirsiz alacak davasında: davanın kabulünü, TTK m.54 vd. uyarınca haksız rekabetten kaynaklı 1.000,00-TL maddi ve 10.000,00-TL manevi tazminatın haberin yayınlandığı tarih itibariyle işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalıdan tazminine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirkete ait https://...com sitesinde dava konusu haberin çok kısa bir süre içinde yayından kaldırıldığını, ayrıca ilgili haberin, müvekkili şirketin sitesinde bulunduğu süre içinde, sadece 52 kişi tarafından okunmuş olup, bu sayıdan da anlaşılacağı üzere, haber hızla yayından kaldırıldığını, haberin sadece 52 kişi tarafından okunduğu davacı tarafın delil olarak sunduğu belgeden de açıkça görüldüğünü, davacı şirket haberin kaynağı olduğu iddiasını ispat etmesi gerektiğini,

müvekkili şirket sitesinde yaptığı haberleri ücretli bot kaynaklardan almakta olup bu haberler otomatik olarak yapıldığını, davacının, müvekkil şirketin haberi ...

Ajans'tan aldığına dair somut bir delil sunması gerektiğini, 50 site de aynı haberin yayımlandığını, ilgili haberin, otomatik olarak, editör tarafından haber botu diye tabir edilen mecralardan alındığını, mevcut haberin, ulusal yayın yapan ve okunma sayıları oldukça fazla olan mecralarda hala güncelliğini koruduğunu, müvekkili şirketin ise, haberi yayınlamaktan vazgeçtiğini, müvekkili şirketin, davacı şirkete zarar verme kastı ve kötü niyeti asla olmadığını, davacı şirketin dava dilekçesinde talep ettiği tazminat miktarı hak ve nefaset kurallarına uygun olmadığını, manevi tazminatın bir cezalandırma yöntemi olmadığını, ayrıca,

manevi tazminatın zenginleşme aracı da olmadığını, bu nedenle, zenginleştirici ve özendirici olmaması gerektiğini, maddi tazminat talep edebilmek için kusurun ve illiyet bağının ispatlanması şart olduğunu, maddi zararın da ispatlanması gerektiğini, davacı tarafın, dava dilekçesinde, müvekkili aleyhine ödenmesini talep ettiği tazminat miktarına recskont faizi işletilmesini talep etmekte ise de, davacının talep edebileceği faiz miktarı yasal faiz olup, fahiş faiz oranı talebine itiraz ettiklerini beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Taraflar arasındaki uyuşmazlığın mutlak ticari davalardan olmaması, davacı haber ajansına ait haberin yayın hakkı satın alınmadan yayınlanmasından kaynaklı olması nedeniyle uyuşmazlığın çözümünde Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi görevli olduğundan mahkememizin görevsizliğine ve davanın usulden reddine,..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu haber içeriklerinin izinsiz kullanılmasının haksız rekabet hükümlerini ihlal ettiğini ve haksız rekabetten kaynaklanan davaların mutlak ticari dava niteliğinde olduğunu, yargılama konusu gazetenin münderecatı niteliğinde olup eser vasfına haiz olmadığını, bütün fikir ve sanat ürünlerinin eser olarak kabul edilemeyeceğini, dolayısıyla bir kimsenin ufak bir çaba sonucu yazabileceği yazıların, gazete haberlerinin, fikri ürün olmakla beraber eser olarak kabul edilemeyeceğini, burada korunanın, birebir haberin kullanılıyor olması ve haberin ifade ediliş biçimi olduğunu,

eser niteliğine sahip olmayan ve fakat gazete ya da dergilerde yayımlanmış olan bir yazının telif hukukunca korunmasının mümkün olmayacağını, köşe yazıları başta olmak üzere haber içeriklerinin de emek ve çaba içerdiklerini, sahibinin hususiyetini taşıdıkları takdirde FSEK kapsamında ilim ve edebiyat eseri sınıfına dahil olacaklarını, TTK'da düzenlenmiş olan haksız rekabet kurumundan doğan uyuşmazlıkların mutlak ticari dava niteliğinde sayıldığından ilgili uyuşmazlığın Asliye Ticaret Mahkemelerinin görev alanına girdiğini beyanla,

ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle: İlk Derece Mahkemesinin, ''Taraflar arasındaki uyuşmazlığın mutlak ticari davalardan olmaması, davacı haber ajansına ait haberin yayın hakkı satın alınmadan yayınlanmasından kaynaklı olması nedeniyle uyuşmazlığın çözümünde Fikri ve Sınai Haklar Hukuk mahkemesi görevli olduğundan mahkememizin görevsizliğine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur'' gerekçeleri ile görevsizlik kararı ile dosyanın usulden reddine karar verdiğini, davacı yanın istinaf başvurusunun reddi ile yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; davacının pazarlamaya hazır çalışma ürünlerinin izinsiz olarak kullanılmasından kaynaklı haksız rekabet nedeniyle TTK 54 ve devamı maddeleri hükmünce maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince dosyaya toplanan deliller ile uyuşmazlığın çözüm yerinin Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemeleri olduğu gerekçesi ile görevsizlik kararı verilmiştir. Karara karşı davacı vekili tarafından yukarıda yazılı sebepler ile istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4.maddesinde hangi işlerin ticari dava olarak nitelendirilecekleri belirlenmiş, 5.maddesinde Ticaret Mahkemeleri'nin kuruluşu ve hangi mahkemelerin Ticaret Mahkemesi sıfatıyla bakacağı belirlendikten sonra Asliye Ticaret Mahkemesi ile Asliye ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olduğu belirtilmiştir.

Ticari davaları mutlak ticari davalar, nisbi ticari davalar, yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olması durumunda ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç grubta toplamak mümkündür. Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır.

Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz.

TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır. Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır.

Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira. Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır.

Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.

Dosya kapsamına göre davacı iddiasının kendisi tarafından toplanıp abonelerine ücreti karşılığı servis edilen haberlerin davalı tarafından izinsiz ve bedeli ödenmeden kullanılmasından kaynaklanan TTK 54 vd. Maddelerindeki haksız rekabet şartlarının oluştuğu gerekçesiyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Bu durumda taraflar arasındaki uyuşmazlığın 6102 sayılı TTK'da düzenlenen haksız rekabete ilişkin olmakla aynı yasanın 4/1-a maddesi gereği mutlak ticari davalardandır. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin görevli olduğu dava ve işler 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu ve 5846 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'ndan doğan dava ve işlerdir.

Somut uyuşmazlıkta taraflar arasında doğan uyuşmazlığın salt TTK 54 ve devamında düzenlenen haksız rekabetten kaynaklanan tazminat istemine ilişkin olduğu, haksız rekabet ile birlikte 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu veya 5846 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'ndan doğan herhangi bir talebin bulunmadığı dolayısıyla Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin görev alanına girmediği, davanın genel hükümlere göre incelenmesi ve uyuşmazlığın Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmesi gerektiği anlaşılmakla ilk derece mahkemesince verilen görevsizlik kararı isabetli olmamıştır.

HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece görevsizlik kararı verilmesi isabetli görülmemiş ve bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.