İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/126 K.2024/1994

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün talep eden davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

TALEP

Talep eden vekili dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin tasfiye memuru ... tarafından ... Mahallesi ... Caddesine park edilen ... plakalı araç içerisinden müvekkili şirkete ait karar defterlerinin de içinde bulunduğu çantasının çalınması nedeniyle müvekkili şirkete ait 2018 ve 2019 yılları Yevmiye, Envanter ve Defter-i kebir defterleri zayi olduğunu, Türk Ticaret Kanunun 82/7 maddesinin "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler, yangin,

su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir Bu dava hasımsız açılır.

Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." şeklinde olduğunu, müvekkili şirkete ait karar defteri müvekkili şirket tasfiye memurunun tüm özen ve dikkatine rağmen çalındığından zayi olan şirket 2018 ve 2019 yılları Yevmiye, Envanter ve Defter-i kebir defterlerinin tespiti ve zayi belgesinin verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Dava dilekçesindeki anlatıma ve ekinde sunulan belgelere göre, davacının ticari defter ve kayıtlarının araçtan çalındığı anlaşılmaktadır. Ticari defterlerin bu şekilde araca konulması TTK 82/7.maddesi uyarınca, davacının bu defterleri saklanmasında gerekli özeni göstermediğinin kabulü gerekir.

(Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 2010/3476 E. 2011/15231 K. 16/11/2011 tarihli kararla) Ticari defterlerin zayi olması iradesi dışında meydana gelen hırsızlıktan kaynaklanmış olsa dahi defterlerin korunması ve bu olayın meydana gelmesinin önlenmesinin teminen gerekli dikkat ve özen gösterilmediğinden davacının artık TTK 82/7.maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi talebinin yerinde olmadığı anlaşılmakla, davanın reddine, ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece ticari defterlerin arabada tutulması sebebiyle ticari defterlerin saklanmasında gerekli dikkat ve özenin gösterilmediğinden bahsedilmiş ise de bunda isabet bulunmadığını, ticari defter basiretli tacir olan şirket değil tasfiye memuru elindeyken zayi olduğunu, tasfiye memurundan basiretli tacir gibi davranmasının beklenemeyeceği, şirketin tasfiye işlemleri için ilgili kurumlara defter ve belgelerle birlikte müracaat etmek üzere bizzat katılan tasfiye memurunun bu belgeleri yanında taşımak zorunda olması,

defterlerin boyutları gereği ilgili işlemlerin yaptığı sırada her an yanında taşıma ve ilgili kurumlar arası yaptığı seyahatlerde arasında bulundurmasının gerekli dikkat ve özeni göstermediği anlamına gelmeyeceğini, bir an için defterlerin çalınmasının hiçbir inandırıcı sebebin bulunmadığı düşünülse de dava konusu ekonomik değeri olmayan defterlerin tasfiye memurunun aracında bulunana çantasının içinde olduğu,

içindeki laptop, parfüm gibi ekonomik değeri bulunan eşyalarla birlikte çalınmasının olayın hayatın olağan akışına aykırı olduğunun iddia edilemeyeceğini beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve talebinin kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Talep, tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğradığı iddiasına dayalı zayi belgesi verilmesi istemidir. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, isteme konu şirket defterlerinin TTK'nın 82/7. Maddesinde sayılan veya bu sayılanlara benzer nedenlerden dolayı zayi olup olmadığı, zayi belgesi verilmesi şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği noktasındadır.

Talep eden tarafça şirket ticari defterlerinin araçtan çalındığı iddiasıyla zayi belgesi verilmesi istemli olarak eldeki istemde bulunulmuştur. 6102 sayılı TTK'nın 82/7. Maddesinde.

Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği düzenlenmiştir.

Tacirin TTK'nın 82/7. maddesinden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında meydana gelmiş olması gerekir.

Somut olayda şirketin ticari defterlerinin park halindeki araçtan çalındığı ileri sürülmüş olup bu durum karşısında, davacı şirketin defter ve belgelerini saklama konusunda gerekli dikkat ve özeni göstermediği nazara alındığında ilk derece mahkemesince zayi belgesi verilmesi talebinin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davacı şirkete tasfiye memuru atanmış olmasının ticari defterlerin saklanmasına ilişkin tacirin yükümlülüklerine bir etkisi bulunmamaktadır. HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından talep eden vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.