İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/533 K.2024/611

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün İhtiyati haciz talep eden davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

TALEP

İhtiyati haciz talep eden vekili özetle; ticari ilişki sebebiyle keşideci firmadan her biri 600.000,00 TL bedelli 2 adet çek alındığını, çeklerin başka bir firmaya ticari ilişki sebebiyle verildiğini, karşılığının bulunmadığının kendilerine iletildiğini, borçlunun borçluyla bağlantıya geçildiğini, borçlularının kendilerini oyaladığını, bu çeklerin süresinde ibraz edilemediğini, kendilerinin çok zor durumda kaldığını, yine davalıdan alınan 27/02/2024 ve 14/03/2024 keşide tarihli 1.254.000,00 TL bedelli 2 adet daha çekin kendilerine düzenlenip verildiğini, bu çekler hakkında ödemeden men kararı alındığını,

borçlunun taahhütlerinden kaçılmak maksadıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya kendisinin de kaçmaya hazırlandığını, hileli işlemler yaptığını iddia ederek ihtiyati haciz kararının verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "... vadesi gelmiş olan ... Bankası A.Ş Beşyüzevler Şubesine ait ... numaralı, 31.01.2024 keşide tarihli, 600.000,00 TL bedelli, ...

Bankası A.Ş Beşyüzevler Şubesine ait, ... numaralı, 31.01.2024 keşide tarihli, 600.000,00 TL bedelli çekler yönünden; kural olarak çek yasal süresi içerisinde bankaya ibraz edilmediği takdirde TTK'nun 808.maddesi uyarınca hamil kambiyo hukukuna dayalı müracaat hakkını kaybeder.

Kambiyo hukukuna dayalı müracaat hakkını yitirmiş olan hamilin alacağına kavuşabilmesi için aralarında temel ilişki bulunan keşideci yada cirantaya karşı çeke delil başlangıcı olarak dayanarak dava açması yada TTK'nun 818. yollamasıyla çeklerde uygulanması gereken 732.madde uyarınca sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde keşideciden alacağını talep etmesi gerekir.

Eldeki dosyaya konu edilen çeklerin süresinde muhattap bankaya ibraz edilmediği, bu nedenle talep konusu çekin kambiyo hukukundan doğan haklarını yitirdiği, talebin mahkemeye sunulu bu çeklere dayalı olduğu ve talebin İİK.’nun 257. maddesi gereğince incelenmesini gerektirir bir talep ve alacaklının alacağının bulunduğuna dair mahkemeye kanaat verecek kadar delil gösterilmediği hususları göz önüne alınarak talebin reddine karar vermek gerekmiştir.

Vadesi henüz gelmemiş olan, ... Bankası Küçükköy Sanayi Şubesine ait, ... numaralı, 27.02.2024 keşide tarihli ve ... numaralı 14.03.2024 keşide tarihli 1.254.000,00'er TL bedelli çekler yönünden; çeklerin vadesi gelmemiş alacak olarak İİK'nun 257/2.maddesindeki şartların gerçekleştiğini kanıtlayacak belge sunulmaması nedenleriyle vadesi gelmeyen işbu çekler yönünden yasal şartları oluşmayan talebin reddine" karar verilmiştir.

Bu karara karşı ihtiyati haciz talep eden vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati haciz talep eden davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Süresinde ibraz edilmeyen çeke ilişkin başka bir mahkemeye yaptıkları başvuru üzerine verilen ihtiyati haciz talebinin reddine ilişkin kararını İstanbul Bam 13. Hukuk Dairesinin 2023/1490 E. Sayılı dosyasıyla yerel mahkeme kararı kaldırılarak ihtiyati haciz kararı verildiğini, müvekkili firmanın karşı tarafça iradesinin fesada uğratıldığının, borçlunun borçlarından kurtulmak için hileli yöntemlere teşebbüs ettiğini, keşide tarihi gelmemiş çekler yönünden ise keşideci borçlunun hileli yollarla borcundan kurtulmaya çalışıldığının,

Kırklareli Asliye Hukuk Mahkemesine çeklerin 3. Kişi elinde kaybolduğu gerekçesiyle herhangi bir delil sunmadan iptal davası açtığını, mahkemeden ödemeden men kararı aldığını, bu şekilde hileli yollara başvurduğunu, ihtiyati haciz şartlarının oluştuğunu belirterek ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasını, ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Talep, keşide tarihi gelmemiş kambiyo senedine (çek) ve süresinde bankaya ibraz edilmemekle çek vasfını yitirip delil başlangıcı niteliğini kazanan evraka dayalı ihtiyati haciz istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmiş, karara karşı alacaklı vekilince istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, ihtiyati haczin şartlarının bulunup bulunmadığı noktasındadır.İhtiyati haciz, alacaklının bir para alacağının zamanında ödenmesini güvence altına almak için mahkeme kararı ile borçlunun mallarına geçici olarak el konulmasıdır.İtiyati haciz talep edebilmek için, İİK'nın 257/1.maddesine göre alacağın para alacağı olması, vadesi gelmiş ve rehinle temin edilmemiş olması ya da İİK'nın 257/2.maddesindeki şartların bulunması gerekir.

İhtiyati hacze karar vermenin ön koşulu İİK 258(1) maddesi ikinci cümlesinde de belirlendiği üzere ihtiyati haciz sebeplerinin varlığının istekçi tarafından mahkemede kanaat oluşturacak şekilde dosyaya sunulmasıdır. Bu anlamda ihtiyati haczin olağan haciz yolu olmaması nedeniyle her vadesi gelen alacak ya da ilamla hükmedilmiş bir alacak doğrudan ihtiyati haciz kararına konu olmaz.

İstekte bulunanın alacağın varlığı ile borçlunun mal varlığına önceden el konulmasını gerektiren nedenlere ilişkin ikna edici nitelikte ihtiyati haciz sebeplerini bildirmesi ve bu konudaki delil ve belgelerini istemine ekli olarak sunması zorunludur. Nitekim yasanın 260 (3) maddesinde de ihtiyati haciz kararında haciz konulmasının sebebinin yazılmak zorunda olduğu gösterilmiştir.

Bu düzenlemeden ister vadesi gelsin ister gelmesin olağan haciz yolu dışında ihtiyati haciz kararı vermeyi gerektirir nedenlerin kararda gösterilmesinin zorunlu olduğu, bu bağlamda talep eden tarafın bu nedenleri dosyaya sunması gerektiğinin arandığı açıktır.

14/12/2009 tarihli ve 5941 sayılı Çek Kanunu'nun geçici 3'üncü maddesi "31/12/2023 tarihine kadar, üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce çekin ödenmek için muhatap bankaya ibrazı geçersizdir." şeklindeki düzenlemeye ilişkin süre 7491 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 65. Maddesiyle 31.12.2025 tarihine kadar uzatılmıştır.

Böylece çek üzerinde keşide tarihinden önce çekin ödenmek üzere muhatap bankaya ibraz edilmesi 31/12/2025 tarihine kadar geçersiz olacaktır.

Somut olayda; alacaklının dayandığı 2 adet her biri 600.000,00 TL meblağlı çekin süresinde bankaya ibraz edilmeyerek kıymetli evrak vasfını kaybettiği, ihtiyati haciz talebine dayanak yapılan diğer çeklerin ise henüz keşide tarihlerinin gelmemiş olduğu, bu haliyle bu çekler yönünden davacının davalıdan muaccel bir alacağı olduğuna dair dosyada yaklaşık ispat gerçekleşmediği, keşide tarihi gelmeHen çekler yönünden İİK 257/2 maddesindeki şartların ispatlanmadığı anlaşılmakla ihtiyati haciz talebinin reddine ilişkin ilk derece mahkemesi kararında bir isabetsizlik yoktur.

Yukarıda açıklanan nedenlerle ilk derece mahkemesinin ara kararında usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığından HMK 353/b.1.maddesi uyarınca, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, alacaklı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.