İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2025/1770 K.2025/2082

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün talep eden davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

TALEP

Talep eden davacı vekili dava dilekçesinde özetle: davacı şirketin, İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü'nde Tic. Sic. No: ... ile kayıtlı bulunan, Mecidiyeköy Vergi Dairesi'nin de ... vergi numarası ile vergi mükellefi olarak kayıtlarda yer alan tüzel kişiliği haiz bir sermaye şirketi olduğunu, işyeri adresinde bir değişikliğe gidilmiş olup, bir önceki adresinden farklı olmak üzere işyerinin "... Mah. ... Cad. ... Plaza No :.. Kat: ...

Ofis No: ...Şişli/İstanbul" adresine 01.05.2025 tarihinde taşınması konusunda anlaşmaya varıldığını ve bu uğurda yeni ofis yeri konusunda muhatap kiralayanlarla da kira sözleşmesi imza edildiğini ve kira bedeli ödenmek suretiyle de kiralanan yere taşınma işlemleri için hazırlıklara başlanıldığını, ticari defterlerden olan "Genel Kurul Karar (Toplantı ve Müzakere) Defteri" ve "Pay Defteri", yeni işyerine (yeni ofise) geçiş döneminde, Müvekkili Şirketin veya yetkililerinin atfı-ı kabil bir kusurlarının olmamasına,

bu konuda tüm dikkatlerini sarf etmelerine rağmen henüz nedeni de anlaşılamayan, elde olmayan sebep veya sebeplerden ötürü 14.05.2025 tarihinde fiziken ortadan kaybolduğunun tespit ve tayin edildiğini, müvekkili şirket yetkililerince, hem ticaret sicildeki önceki taşınılan adreste hem de yeni kiralanan ofiste yapılan tüm aramalara rağmen, davacı şirkete ait fiziken ortadan kaybolan ticari defterler bir türlü bulunamadığını, müvekkil şirkete ait "Genel Kurul Karar (Toplantı ve Müzakere) Defteri" ve "Pay Defteri" olmak üzere 2 adet ticari defterin zayi olduğunu, zayi olduğuna dair belgenin taraflarına verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; " her ne kadar davacı tarafından zayi belgesi verilmesi talep edilmiş ise de somut olayda, talep konusu belgelerin muhafazasında davacı tarafından gerekli dikkat ve özenin gösterilmediği, zayi durumunun davacının iradesi dışında bir nedenle meydana gelmediği ya da mücbir sebep halinin bulunmadığı, bu nedenlerle TTK'nın 87/2. Maddesinde yer alan zayi belgesi verilmesi şartlarının oluşmadığı anlaşıldığından davanın reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; şirketin ticari defterlerinden olan "Genel Kurul Karar (Toplantı ve Müzakere) Defteri" nin ve "Pay Defteri" nin kayboldugunun farkına varıldığı ve ögrenildiği tarihin 14.05.2025 olduğunu, nitekim bu husus dosyaya sunulu bulunan ve Şirket yetkililerince tutulan tutanaktan da açıkça anlaşıldığını, davacı şirket yetkililerinden öğrenildiği kadarıyla, söz konusu defterlerin, 01.05.2025 tarihinden sonraki bir zaman diliminde,

işyeri nakli için bir kısım evrakların kısım kısım (peyder pey) taşınması ve yeni kiralanan işyerine geçilmesi esnasında (01.05.2025 ile 14.05.2025 tarihleri arasındaki bir zaman diliminde) bu süreçte hangi gün ve saatte tam olarak ortadan kaybolduğu davacı şirketçe tam ve net olarak tespit olunamadığını ancak kesin ve tartışma götürmez bir gerçek var o da, söz konusu zayi olan ticari defterlerin kaybolması hadisesi, fiili olarak işyeri nakli (adres değişikliği) esnasında vuku bulduğunu, Limited şirket statüsünde bulunan tüzel kişi şirketlerin kanunen tutmakla yükümlü oldukları defterler, sırasıyla Yevmiye defteri, Defteri kebir,

Pay defteri, Envanter Defteri, Genel kurul toplantı ve müzakere defteri olup, söz konusu ticari defterlerden kaybolduğu bildirilenler ve haklarında zayi kararı verilerek zayi belgesi düzenlenmesi talep olunanlar dışındaki Yevmiye Defteri, Defter-i Kebir ve Envanter Defteri halihazırda davacı Şirket uhdesinde bulunduğunu, vergisel açıdan ve kamu maliyesi yönünden bakıldığında, idari para cezalarına konu olan, vergi incelemelerine tabi tutulan ve usulüne uygun tutulmadıklarında veya talep üzerine süresi içerisinde ibraz olunmadıklarında, mükellefler hakkında çok çeşitli hukuki,

cezai ve idari işlemlerin başlatılmasına olanak tanıyan ticari defterler de esasen yevmiye, envanter ve defter-i kebir defterleri olup, bu defterlerin tamamı Müvekkil Şirketçe eksiksiz ve noksansız bir tutularak muhafaza edilmeye devam edildiğini ancak söz konusu ticari defterlerden olan "Genel Kurul Karar (Toplantı ve Müzakere) Defteri" ve "Pay Defteri", yeni işyerine (yeni ofise) geçiş döneminde, Müvekkil Şirketin veya yetkililerinin atfı-ı kabil bir kusurlarının olmamasına,

bu konuda tüm dikkatlerini sarf etmelerine rağmen henüz nedeni de anlaşılamayan, elde olmayan sebep veya sebeplerden ötürü 14.05.2025 tarihinde fiziken ortadan kaybolduğu tespit ve tayin edildiğini, Şirket yetkililerince, hem ticaret sicildeki önceki taşınılan adreste hem de yeni kiralanan ofiste yapılan tüm aramalara rağmen davacı Şirkete ait fiziken ortadan kaybolan ticari defterler bir türlü bulunamadığını, anılan nedenle davacı Şirkete ait "Genel Kurul Karar (Toplantı ve Müzakere) Defteri" ve "Pay Defteri" olmak üzere 2 adet ticari defter, zayi olmuş olup şirketin "Genel Kurul Karar (Toplantı ve Müzakere) Defteri" ve "Pay Defteri",

mer'i bulunan ilgili mevzuat gereği fiziki olarak tutulması ve bulundurulması zorunluluğu gereği, 14.05.2025 tarihinde kaybolan birer asıl nüshaları dışında, Şirket uhdesinde hali hazırda başkaca bir onaylı/onaysız sureti, yedeği veya muadili de bulunmadığını, söz konusu "Genel Kurul Karar (Toplantı ve Müzakere) Defteri" ve "Pay Defteri"nin fiziki olarak ortadan kaybolması nedeniyle, halihazırda Müvekkil Şirket bir takım bürokratik engellere takılmakta, söz gelimi en yalın haliyle ifade etmek gerekirse, İstanbul Ticaret Sicil Memurluğu nezdinde Şirket Merkez nakli işlemlerini ve başvurularını halen tamamlayamadığını,

Maliye Bakanlığı ve Ticaret Bakanlığı'nın elektronik defter (e-defter) uygulamasına dahi geçiş yapamadığını, TTK'nın 82/7 maddesi “(7) Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.

Bu dava hasımsız açılır.

Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." denildiğini davacı şirkete ait karar defteri davacı şirket hissedarının tüm özen ve dikkatine rağmen çalındığından zayi olan Müvekkil Şirkete ait "Genel Kurul Karar Defteri" ve "Pay Defteri" nin kaybolduğunun tespiti ve zayi belgesinin verilmesi talebiyle işbu davayı açma zarureti hasıl olduğunu beyanla ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, TTK’nun 82/7 maddesi uyarınca zayii belgesi verilmesi istemine ilişkindir.Mahkemece yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın reddine karar vermiş, karara karşı davacı vekili istineaf yasa yoluna başvurmuştur.TTK’nun 82/7 maddesi “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler;

yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.” düzenlemesini içermektedir.Anılan yasa maddesinde zayi belgesi verilmesini gerektiren zayi olma durumları sınırlı şekilde sayılmamış ise de zayi belgesi verilebilmesi için maddede belirtilenler gibi hallerden birinin olayda mevcut olması ve defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması,

tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir.Başka bir ifadeyle, tacirin yukarıda bahsedilen kanun maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir.

Ayrıca, ziya durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur.Ancak somut olayda davacı şirket işyeri değişikliği nedeniyle taşındığı daha sonra tüm aramalara rağmen şirket bulunamayan ve kaybolduğu anlaşılan şirketin genel kurul karar ve pay defterinin kaybolması nedeniyle zayi kararı verilmesi verilmesi talep edilmiş olup davacı ticari defterlerini korumada gerekli dikkat ve özen göstermediği gibi ileri sürülen hususlar TTK 82/7 maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesinin gerektirir hallerden de değildir.

Buna göre talebe konu defter yönünden zayi belgesi verilmesi koşulları oluşmadığından mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle HMK 'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda davacının yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir