İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2025/30 K.2025/23

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün ihtiyati tedbir talep eden davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili talep dilekçesinde özetle; müvekkilin davaya konu çekler yönünden borcunun olmadığının tespitine, çeklere konu takiplerin iptaline, çeklerin iadesine, fazladan ödenen paraların istirdadına, alacağın %20'sinden aşağı olmamak kaydı ile kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, İstanbul Anadolu ... İcra Dairesi'nin ... E. sayılı dosyasına yönelik menfi tespit ve istirdat taleplerinin takipten sonra hasıl olacak şekilde cereyan ettiğini, ancak yine de telafisi mümkün olmayan zararların önüne geçmek adına icra dosyası ile ilgili ihtiyati tedbir talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " ...6100 sayılı HMK'nın onuncu kısmının birinci bölümünde düzenlenen ihtiyati tedbir müessesesi 389.madde başlığında "geçici hukuki korumalar" olarak vasıflandırılmış ve aynı maddenin birinci fıkrasında "mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde,

uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir" şeklinde şartları belirtildikten sonra takip eden maddelerde bu konudaki talep verilecek karar ve içereceği hususlar, teminat, kararın uygulanması gibi sair hususlar da duraksamaya yer bırakmayacak şekilde takip edilmesi ve yapılması gerekli usul ve prosedür vazedilmiştir. İİK'nin 72(2).

Maddesi "icra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir" hükmünü haizdir. İİK'nun 72(3). Maddesinde icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez.

Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyla icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir." hükmü yer almaktadır.

Menfi tespit davası her ne kadar İİK'de düzenlenmiş ise de, icra hukukuna özgü bir dava türü olmayıp, maddi anlamda kesin hüküm teşkil eden ve HMK'deki genel usul ve yargılama kurallarına tabi olan ve genel mahkemelerde görülen bir dava türüdür. Dolayısıyla usul kuralları bakımından İİK hükümleri ile yetinilmesi doğru olmayıp, HMK'daki usul kurallarının ve yasal düzenlemenin dikkate alınması gerekmektedir. Ancak İİK'nin 72(3).

Maddesinde icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyla icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir." hükmü yer almaktadır.

Buna göre, davacı taraf takiplerin durdurulmasını talep ettiğinden ve icra takibinden sonra takibin durdurulmasına karar verilemeyeceğinden davacı tarafın ihtiyati tedbir talebinin reddine, " karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle. İstanbul Anadolu ... İcra Dairesinin ...

E. sayılı dosyasına konu çeklere ilişkin olarak çek bedelleri toplamı olan 2.100.000,00-TL'nin %15'i oranında yatırılacak teminat ile takibin durdurulmasını, ihtiyati tedbir talebinin kabulü gerekmekteyken, yerel Mahkemece "icra takibinden sonra takibin durdurulmasına karar verilemeyeceğinden..." şeklinde açıkça yasaya aykırı şekilde verilen ara kararın kaldırılması gerektiğini, İstanbul Anadolu ... İcra Dairesi'nin ...

E. sayılı dosyasına yönelik menfi tespit ve istirdat taleplerinin takipten sonra hasıl olacak şekilde cereyan ettiğini, icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında borçlunun, gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın %15'inden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyla icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebileceğini, telafisi mümkün olmayan zararların önüne geçmek adına işbu icra dosyası ile ilgili ihtiyati tedbir taleplerinin reddi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, kararın kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Talep, derdest İİK'nın 72 maddesine dayanılarak açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbir yolu ile icra takiplerinin durdurulması istemidir. İlk derece mahkemesince icra takibinden sonra menfi tespit davası açılmış olduğu, İİK 72/3 maddesi gereği takibin durdurulmasına karar verilemeyeceği gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekilince istinaf isteminde bulunulmuştur. Davalılardan ... Ltd. Şti. tarafından davalı hakkında İstanbul Anadolu ...

İcra müdürlüğünün ... Esas dosyası ile 2 adet çeke dayalı olarak ferileriyle birilikte 917.711,83 TL alacağın tahsili için 18/04/2024 tarihinde kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip başlatılmıştır. Yine aynı alacaklı tarafından borçlu hakkında İstanbul Anadolu ... İcra müdürlüğünün ... Esas dosyası ile 5 adet çeke dayalı olarak ferileriyle birilikte 2.456.899,31 TL alacağın tahsili için 10/05/2024 tarihinde kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip başlatılmıştır.

Davalı tarafça İstanbul Anadolu Arabuluculuk Bürosuna 26/04/2024 tarihinde davalı ... Ltd. Şti taraf gösterilerek başvurulmuştur. Başvuruda İstanbul Anadolu ... İcra müdürlüğünün ... Esas dosyasına konu edilen 10/04/2024 tarih ve ... nolu 400.000 TL değerindeki çek dışındaki takiplere konu edilen diğer 6 adet çek için arabuluculuğa başvurulduğu görülmektedir. Arabuluculuk faaliyeti sorucu 24/05/2024 tarihli anlaşamama son tutanağı düzenlenmiştir.

Davalı tarafça İstanbul Anadolu Arabuluculuk Bürosuna 29/04/2024 tarihinde davalı ... Ltd. Şti' taraf gösterilerek başvurulmuştur. Başvuruda İstanbul Anadolu ... İcra müdürlüğünün ... Esas dosyasına konu edilen 10/04/2024 tarih ve ... no'lu 400.000 TL değerindeki çek dışındaki diğer takiplere konu edilen 6 adet çek için arabululuğa başvurulduğu görülmektedir.

Arabuluculuk faaliyeti sorucu 24/05/2024 tarihli anlaşamama son tutanağı düzenlenmiştir.6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesi (16) bendi "...

Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından sonra, başvuran taraf aleyhine uyuşmazlık konusuyla ilgili olarak icra takibi yapılması durumunda, başvuran tarafın bu takibe karşı son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde 2004 sayılı Kanunun 72 nci maddesi uyarınca menfi tespit davası açması ve talep etmesi halinde 2004 sayılı Kanunun 72 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uygulanır. " düzenlemesini içermektedir. ... Ltd.

Şti. tarafından davalı hakkında İstanbul Anadolu ... İcra müdürlüğünün ... Esas dosyası ile 18/04/2024 takip tarihinde yapıldığı arabuluculuk faaliyetine ise 29/04/2024 tarihinde başvurulduğu anlaşılmakla bu dosya yönünden 6325 sayılı yasanan 18/A-16 maddesinin uygulama yeri yoktur. ... Ltd. Şti. tarafından borçlu hakkında İstanbul Anadolu ... İcra müdürlüğünün ...

Esas dosyası ile 11/05/2024 tarihinde takip yapıldığı, arabuluculuk faaliyetine ise 29/04/2024 tarihinde başvurulduğu, icra takibine konu edilen 10/04/2024 tarih ve ... no'lu 400.000 TL değerindeki çek dışındaki diğer çekler yönünden 6325 sayılı yasanan 18/A-16 maddesinin uygulama alanı bulunmaktadır.

İİK 72/2.maddesi "İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde icra takibin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir." İİK 72/3.maddesi "İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez.

Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir." düzenlemesini içermektedir. 6100 Sayılı HMK 389.

Maddesi "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir." Aynı yasanın 390/3 Maddesi "tedbir talep eden taraf dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır."Şeklinde düzenlenmiştir.

Geçici hukuki koruma yargılamasını, asıl hukuki koruma yargılamasından ayıran özelliklerden biri ispat ölçüsü noktasındadır. Geçici hukuki koruma yargılamasında yaklaşık ispatla yetinilmiş olması, ispatın aranmayacağı ya da ispat kurallarının tamamen dışına çıkılacağı anlamına gelmez. Yaklaşık ispat durumunda ise; hakim o iddianın ağırlıklı ihtimal olarak doğru olduğunu kabul etmekle birlikte; zayıf bir ihtimal de olsa, aksinin mümkün olduğunu gözardı etmez.

Bu sebepledir ki; genelde geçici hukuki korumalara, karar verilirken haksız olma ihtimalide dikkate alınarak talepte bulunandan teminat alınması öngörülmüştür. İİK 72. maddesi gereğince ihtiyati tedbir talep eden, geçici hukuki koruma kararlarının genel olarak düzenlendiği HMK hükümleri uyarınca ihtiyati tedbir kararı verilebilmesinin koşulları kapsamında haklığının yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır.

Somut olayda; ilk derece mahkemesinin gerekçesi her ne kadar yerinde değil ise de davacı vekilince dava konusu çeklerin keşide edilmesine sebep olan ve davalıdan satın aldığı malların kendilerine teslim edilmediği, bedelsizlik nedeniyle borçlu olmadıklarının tespitini talep etmiş ise de davacı iddialarının varlığı ihtilaflı ve tespite muhtaç olduğu, dava dilekçesi ekinde sunulan, ticaret sicili gazetesi, taşınmaz satışına ilişkin belgeler, çek suretlerinin davacı iddialarını yaklaşık olarak ispat koşulunu sağlanmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının sonucu itibarıyla hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.