İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2026/707 K.2026/656

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün ihtiyati haciz talep eden vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ TALEP:İhtiyati haciz talep eden vekili talep dilekçesinde özetle. İhtiyati haciz talep edenin borçluya hediyelik eşya, züccaciye vb. ürünler sattığını ve karşılığında yukarıda yazılı çeklerin keşide edilerek verildiğini, ancak haricen yaptıkları araştırmalar neticesinde çek koçanı sahibi olan borçlunun...bank'a Bakırköy ...

Noterliğine ait 24/09/2025 tarih ... yevmiye sayılı ihtarname göndererek davaya konu çeklerinde içinde bulunduğu çeklerle ilgili rızası hilafında elinden çıktığını, kaybolduğunu iddia ettiğini, çeklerle ilgili ödeme yasağı konulmasını talep ettiğini, borçlu maliki olduğu İstanbul Bağcılar ilçesi 63 ada, 23 parsel sayılı 8 bağımsız bölümü sattığını, borçlunun faaliyet alanındaki dükkanına benzer bir dükkanı yakın akrabasına kurdurttuğunu, yeni kurulan mağazanın reklam ve tanıtımlarda kendi dükkanları ile yeni kurulan dükkanın aynı çatı altında faaliyet gösterdiğini,

borçlu hakkında alınan bilgi ve belgeler gereğince mal kaçırma cihetine gittiğini, borçlu hakkında ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir.

İHTİYATİ HACİZ KARARI

İhtiyati haciz talebinin kabulü ile talep konusu alacak olan 1.000.000,00 TL'nin %20'ine tekabül eden 200.000,00 TL nakdi teminat veya süresiz banka teminat mektubunun getirilmesi halinde borçlu ...'ın taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarının dava değeri/ alacak değeri olarak gösterilen 1.000.000,00 TL üzerinden borca yetecek miktarda tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla ihtiyaten haczine karar vermiştir.

İTİRAZ

İhtiyati hacze itiraz eden vekilinin itiraz dilekçesinde özetle; İhtiyati haciz kararına dayanak gösterilen alacak, vadesi gelmemiş çeklere dayandığını, bu çekler, ...bank ... Şubesi'ne ait olduğunu, keşide yeri ve ödeme yeri açıkça Ortaca olduğunu, ihtiyati hacze itiraz eden borçlunun yerleşim yeri de Ortaca/MUĞLA olduğunu, borç ilişkisinin kurulduğu ve ifa edileceği yer Ortaca olduğunu, ihtiyati haciz kararı verme yetkisi, borçlunun yerleşim yeri ve çeklerin ödeme yeri olan Ortaca Mahkemeleri'ne ait olduğunu, söz konusu uyuşmazlığın İstanbul ile hiçbir hukuki bağlantısı bulunmadığını, bu nedenle, yetkisiz mahkeme tarafından verilen bu kararın öncelikle yetkisizlik nedeniyle kaldırılmasını talep etmiştir.

İTİRAZA CEVAP

İhtiyati haciz talep eden vekili ihtiyati hacze itiraza karşı beyanında özetle; somut olayda talep eden alacaklının ikametgahının İstanbul / Şişli olduğunu, ihtiyati haciz talebine dayanak yapılan çekin süresi içerisinde bankaya ibraz edilerek karşılıksız işlemine tabi tutulması nedeniyle aranacak borç vasfını yitirip götürülecek borç haline dönüştüğünü, alacaklının ikametgahının bulunduğu yer olan İstanbul Mahkemesinin ihtiyati haciz kararı vermeye yetkili mahkemelerden olduğunu ve muaccel olan para borcu için ihtiyati haczin yasal koşulların gerçekleştiğini, ihtiyati hacze yapılan itirazın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ EK KARARI

İstinaf incelemesine konu ek kararı veren ilk derece mahkemesince ihtiyati haciz talebi hakkında yapılan inceleme ve değerlendirme sonunda," Somut olayda ihtiyati hacze konu çekin keşide yeri, muhatap bankanın bulunduğu yer ve borçlunun yerleşim yeri Konya'dır. Dolayısıyla çekte Bursa mahkemelerini yetkili kılan herhangi bir kayıt bulunmamaktadır.

Ödeme vasıtası olan ve aranacak borçlardan olan çekin ödeme için ibrazından sonra çek niteliği ve kambiyo hukukundan kaynaklanan alacağın niteliği değişmez. Kısacası ibraz sonucunda çek borcu götürülecek borca dönüşmez. Bu nedenle çek hamili alacaklının ikametgahı yer yetkili olmaz." şeklindeki gerekçeli ilamı ve Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin 2019/1540 Esas, 2019/1269 Karar Sayılı, 15/11/2019 Tarihli "...

Hamilin, çek borçlusuna çeki ibraz zorunluluğu bulunması nedeniyle çeklerde hamilin yerleşim yeri mahkemesi yetkili olmayıp, TBK'nun 89/1. maddesi hükmü uygulanmaz." şeklindeki düzenlemesi uyarınca somut olay bakımından yapılan incelemede işbu dosyadaki ihtiyati haciz talebinin dayanağının 2 ayrı çek olduğu, çeklerin ...bank ...Şubesi'ne ait olduğu, keşide yerlerinin de Ortaca olduğu, aleyhine haciz kararı verilen tarafın yerleşim yerinin de Ortaca/MUĞLA olduğu görülmekle mahkememizin ihtiyati haciz kararı vermeye yetkili olmadığı kanaatine varılmakla yapılan itiraz kapsamında ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati haciz talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; karşılıksız kalan çekler nedeniyle aranacak borç vasfını yitirip götürülecek borç haline dönüştüğünü ve dolayısıyla alacaklının ikametgahının bulunduğu yer olan İstanbul Mahkemesinin ihtiyati haciz kararı vermeye yetkili mahkemelerden olduğunu ve muaccel olan para borcu için ihtiyati haczin yasal koşulların gerçekleştiğini, bu sebeple de mahkemenin kararının hukuka aykırı olduğunu, kambiyo senetlerinden doğan alacaklar aranacak alacak niteliğinde olduğundan bu alacaklar için 6098 sayılı TBK'nın 89/1. hükmü uygulanamayacağını,

çekten kaynaklanan borcun alacaklısı borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde, ödeme yerinde ihtiyati haciz talebinde bulunabileceğini, söz konusu bu hükmün Yargıtay Hukuk Genel Kurul kararı ile hüküm altına alındığını ve tüm yargı kurumlarınca bağlayıcı hale geldiğini, beyanla, İlk Derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve ihtiyati haciz kararı verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Talep İİK 265. maddesi uyarınca ihtiyati haczin itirazın kabulüne ilişkin ek kararın kaldırılması istemine ilişkindir.Mahkemenin ihtiyati haczin kabulüne ilişkin karara karşı yapılan itiraz üzerine yetki itirazının kabulü ile ihtiyati haczin kaldırılmasına itirazın kabulüne karar verilmiş,bu karara karşı ihtiyati haciz talep eden vekili istinaf yasa yoluna başvurmuştur.İhtiyati haciz, alacaklının bir para alacağının zamanında ödenmesini güvence altına almak için mahkeme kararı ile borçlunun mallarına geçici olarak el konulmasıdır.

İhtiyati haciz talep edebilmek için, İİK'nın 257/1. maddesine göre alacağın para alacağı olması, vadesi gelmiş ve rehinle temin edilmemiş olması ya da İİK'nın 257/2. maddesindeki şartların bulunması gerekir.İİK'nın 258/1. maddesinin ikinci cümlesinde "Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebebi hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeye mecburdur." şeklinde yapılan düzenleme ile alacaklının ihtiyati haciz talep edebilmesi ve ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için alacağın varlığı ve istenebilir olduğunun tam ve kesin olarak ispat edilmesi gerekliliği aranmamış olmakla birlikte bu konuda mahkemeye kanaat getirecek delillerin

sunulması gerektiği kabul edilmiştir.İİK'nın 265. Maddesi uyarınca; borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi halde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir.

Mahkeme, gösterilen sebeplere hasren tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddeder.5941 sayılı Çek Kanunu’nun 3/8. maddesi gereğince ileri düzenleme tarihli çeklerle ilgili olarak ibraz süresinden önce hukuki takip yapılamayacağı hükme bağlanmış ise de ihtiyati haciz bir icra takip işlemi olmadığından Çek Kanunu'nun 3/8. Maddesi, tek başına ihtiyati haciz istenmesine engel değildir.

(Benzer nitelikte Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 23/01/2015 tarihli ve 2014/19218 - 2015/957 sayılı ve aynı dairenin 28/09/2015 tarihli 2015/9528 - 9562 sayılı ilamları).İİK.'nun 258'nci maddesi hükmü uyarınca ihtiyati hacze aynı Kanun'un 50. maddesine göre yetkili mahkeme tarafından karar verilir. Söz konusu atıf sadece yetkili mahkemenin belirlenmesine yöneliktir.

İhtiyati haciz kararına itirazda mahkemece yetkisiz olduğunun tespit edilmesi ve itirazın kabul edilmesi halinde verilecek karar.

HMK’un 20. maddesine göre, dosyanın yetkili mahkeme belirtilmek suretiyle yetkisizlik kararı ile gönderilmesi kararı olmayıp, ihtiyati haczin yetkisizlik nedeniyle kaldırılması kararı olacaktır.Birden fazla yetkili mahkemenin bulunması hâlinde ihtiyati haciz isteyen alacaklı, borçlunun yetki itirazında belirttiği yetkili mahkemede ihtiyati haciz talep etmek zorunda olmadığından, borçlunun yetki itirazında yetkili bulunan icra dairelerini bildirmesi gerekmekle birlikte HMK’un 20. maddesi anlamında yetkili mahkemeye ilişkin seçimlik bir hakkı bulunmamaktadır.

HMK 10. maddesi hükmü uyarınca sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir. HMK 'nın 7. Maddesi uyarınca davalı birden fazla ise dava bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir.Çekten kaynaklanan borç aranılacak borçlardandır. İhtiyati haciz isteminde yetkili mahkeme akdin ifa yeri olan borçlunun yerleşim yeri ve ödeme yerinin bağlı bulunduğu yer mahkemeleridir.

Ayrıca birden fazla borçlu olması halinde borçlulardan birinin ikametgahı mahkemesinden de ihtiyati haciz talep edilebilecektir.Muhatap bankaya ibraz edilen ancak karşılıksız kalan çeke dayalı borçlarda TBK'nın 89/1 hükmü gereği alacaklının yerleşim yeri mahkemesinin de ihtiyati haciz talebinde yetkisi konusunda uygulamada farklı kararlar verilmesi nedeniyle uyuşmazlığın giderilmesi için yapılan başvuru neticesinde Y.11.H.D 24/11/2025 tarih ve Esas No: 2025/5752 -K:025/6984 sayılı kararı ile muhatap bankaya ibraz edilen ancak karşılıksız kalan çeke dayalı borcun, bu şekilde aranması tüketildikten sonra,

götürülecek borç niteliği kazanacağı ve TBK'nın 89/1 hükmü gereği alacaklının yerleşim yeri mahkemesinin de ihtiyati haciz talebinde yetkili hâle geleceğine karar verilmiştir.İhtiyati hacze konu çekin keşide yeri , muhatap bankanın bulunduğu, keşidecinin yerleşim yerinin Ortaca / Muğla olduğu anlaşılmıştır.

İhtiyati haciz talep eden hamilin yerleşim yerinin ise Beykoz/İstanbul olduğu görülmüştür.Somut olayda dosyada mevcut çek suretlerinde bankaya ibraz edildiğine ilişkin bir kayıt bulmayıp, talebe konu çekler, düzenleme tarihinden önce ihtiyati haciz talep edilen çekler, olup, muhatap bankaya ibraz edilmeyen talebe konu çeklere dayalı borcun araması tüketilmediğinden,

götürülecek borç niteliği kazandığı ve TBK'nın 89/1 hükmü gereği alacaklının yerleşim yeri mahkemesinin de ihtiyati haciz talebinde yetkili hâle geldiği söylenemeyecektir.İhtiyati hacze konu alacak yönünden asıl borçlunun ikametgahı ve akdin ifa edileceği yer (alacaklı bankanın şubesinin bulunduğu yer) Muğla olup, ihtiyati haciz kararı veren mahkemenin yetki alanı dışında olduğundan yetkisiz olduğundan mahkemece yetki itirazının kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.Açıklanan nedenlerle HMK 'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda ihtiyati haciz talep eden vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.