İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2020/1775 K.2023/1157

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Dava dışı ...San. Tic Ltd.

Şti. tarafından keşide edilerek müvekkili şirkete teslim edilen 18 adet çekin nakit paralarla birlikte 25.11.2015 günü müvekkilinin işyerinde yapılan hırsızlık neticesinde çalındığını; bu kapsamda Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığının 2014/113084 soruşturma sayılı dosyasında tahkikatın yürütüldüğünü, söz konusu çekle ilişkili olarak Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde 2015/808 E, sayılı davada çekin iptali için açılan davanın derdest olduğunu; söz konusu çekler arasında bulunan dava dışı şirketin ...

Bankası A.Ş. Beylikdüzü Şubesi'ndeki hesaba keşide edilen 14.04.2016 keşide tarihli ... nolu 15.000,00 TL bedelli çekin müvekkili şirket adına sahte ciro yapılarak ve başkaca cirolarla davalının eline geçtiğini, 19.04.2016 günü davalı şirketten bir kişinin müvekkilini araması sonucu öğrenildiğini, davalı tarafından işbu çek hakkında İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/1231 D.iş sayılı dosyasıyla alınan ihtiyati haciz kararı kapsamında İstanbul Anadolu ...

İcra Müdürlüğü'nde ... E. sayıyla icra takibi başlatıldığından işbu istirdat davasının açılma zarureti hasıl olduğunu belirterek davalının iyi niyetli hamil olmadığından bahisle Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/808 E.sayılı dosyasıyla verilen ödeme yasağı kararının devamına karar verilmesini, müvekkili işyerinde yapılan hırsızlık nedeniyle elinden çıkan ... Ltd. Şti. Tarafından ...

Bankası AŞ Beylikdüzü Şubesindeki Hesabından keşide edilen 14/04/2016 keşide tarihli ... nolu 15.000 TL bedelli çekin istirdadına ve İstanbul Anadolu ... İcra Md. ... E.sayılı dosyasıyla yapılan takibin iptaline talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirketin faktoring firması olduğunu; faktoring işlerini yapabilmesi için faktoring sözleşmesi kapsamında kıymetli evrakı olan çeki alabilmesi için müşteriyle faktoring arasında sözleşme alacak kambiyo senedine dahil olsa bile, fatura ile alacağın bir mal veya hizmet satışından doğduğunu tevsik eden benzeri belgeler ile ilişkilendirilmesi gerektiğini; müşterisi ... ile müvekkili şirket arasında Faktöring sözleşmesi imzalandığım; ayrıca müşteri ... ile müşteriden önceki ciranta arasında düzenlenmiş fatura ile belgelendirdiğini; müvekkili şirketin üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirdiğini; çekin îyiniyetli meşru hamili olduğunu;

müvekkilinin kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğunun, kesin ve yazılı delillerle ispatlanması gerektiğini; söz konusu çek incelendiğinde bütün şekli unsurların tam, ciro zincirinin hukuka uygun olduğu; çek fotokopisinden anlaşılacağı üzere müvekkili şirketin yetkili hamil olduğunu.

TTK.m.792 hükmü uyarınca müvekkilinin kötüniyetli olduğunun ispat yükümlülüğünün davacı tarafta olduğunu; davacı tarafın iddia ettiği gibi müvekkili şirketin bankayı arayıp çekin çalıntı olup olmadığını sorma gibi bir kanuni yükümlülüğü olmadığını; çek üzerinde ödeme yasağı bulunmasının müvekkili şirketin iyi niyetli hamil olduğu gerçeğini değiştirmediğini; müvekkilinin yükümlülüğünün ciro zincirinin kopuk olup olmadığını kontrol etme ve alacaklarını faturayla tevsik etme yükümlülüğü bulunduğunu; mevzuat kapsamında davrandığını;

çek üzerinde imzası bulunan gerçek ve tüzel kişilerin aynı sektörden olmamasının müvekkili şirketin kötüniyetli olduğu anlamına gelmediğini; ayrıca çekin çalıntı olduğunun davacı tarafça ortaya atılan bir iddia olduğunu; çekin çalıntı olup olmadığıyla ilgili sonuçlanan soruşturma veya kovuşturma bulunmadığını; çalıntı iddiasının ispat edilemediğinden bahisle yerinde olmayan davanın reddini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...Dava İİK 72 maddesine göre açılan menfi tespit ve istirdat davası olduğu, davalı alacaklı factoring şirketi tarafından davacı ile davadışı borçlular hakkında İstanbul Anadolu ... İcra Müd. ...

E. Sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine mahsus yolla takip başlatıldığı, davacıya ait işyerine 26.11.2015 tarihinde hırsızlık gerçekleştiği bu konuda Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığının 2015/113084 soruşturma dosyası ile kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, yaptırılan bilirkişi incelemesinde davacı defterlerinin HMK 22 maddesi anlamında delil niteliğinde bulunduğu ve dava konusu çekin davadışı ...

Şirketi tarafından davacıya verildiği, davalı kayıtlarının incelenmesinden davalının defterlerinin de HMK 222 maddesi anlamında delil niteliğinde bulunduğu , davalı ile dava dışı ... arasında dava konusu çekin tevdiinin gerçekleştiği, factoring şirketi tarafından bu konuda faturanında kesildiği ve kayıtlara işlendiği,

TTK 790 maddesi gereğince cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kimsenin kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılacağı konusundaki hüküm ve 6371 Sayılı Finansal Kiralama ve Factoring Kanunu 9/2 maddesi gereğince çek bedeline uygun faturanın kendi kayıtları ile sabit olduğu , davalının kayden yetkili hamil olduğu gerekli özeni göstererek çeki iktisap ettiği, davalının kötü niyetli olduğuna dair davacının mücerret arama kaydından hareketle kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğunun kabul edilemeyeceği anlaşılmakla davanın reddine" karar verilmiştir.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

-Müvekkili ile iş ilişkisi içinde bulunan dava dışı ... San Ve Tic. Ltd.

Şti. tarafından keşide edilerek müvekkiline verilen onsekiz adet çekin, başkaca çekler ve nakit parayla birlikte 25.11.2015 tarihinde işyerinde yapılan hırsızlık neticesinde çalındığını, Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 2015/113084 Soruşturma nolu dosyasıyla soruşturmanın devam ettiğini, Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/808 Esas sayılı dosyasıyla çek iptali davası açıldığını, tüm faktoring şirketlerine bilgi verildiğini, davalı şirkete de bilgi verildiğini, Davalı şirkete 30.11.2015 tarihinde önce telefonla bilgi verildiğini, telefondan alınan mail adresine,

şirket yetkilisi tarafından mail olarak istenmiş olmakla ...@... adresine mail olarak çek numaraları, keşidecisi ve ilk cirantası ve tüm çek bilgileri belirtilerek ve hatta çeklerin fotokopileri ile birlikte saat 14.54'te gönderildiğini, sonra yine telefon edildiğini ve ... nolu faxa çek numaraları, keşidecisi ve ilk cirantası ve tüm çek bilgileri belirtilmek ve hatta çeklerin fotokopileri ile birlikte saat 16.41'de fax olarak gönderildiğini, bu saatten sonra alınan herhangi bir çekin iyiniyetle alındığından bahsedilemeyeceğini, bilirkişi raporu ile de tespitinin yapıldığını, TTK.

792.

Maddesine göre davalının kusursuz olduğunu ispatlamak zorunda olduğunu, davalının çeki iktisap etmeden önce çekin çalıntı olduğunu bilmekte olup kötüniyetli olduğunu, -Davalı şirket hakkındaki İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 2016/57389 soruşturma numarasıyla yapmış olduğumu şikayetle ilgili soruşturmanın da devam ettiğini, beklenilmesi gerektiğini, şirket çalışanları ile çeki çalan ve tedavüle sokan kişiler arasında hukuk dışı bir irtibatın varlığı şüphesi olduğunu, ancak davalarının 'mücerret arama kaydından' bahisle reddedildiğini, davalı şirkete mail atıldığı ve fax gönderildiği hususunun dikkatten kaçtığını,

Bilirkişi tarafından müvekkilce yapılan bildirimden birgün sonra çekin davalı şirketçe iktisap edildiği hususunun sabit olup, TTK. 790. Maddesi gereğince müvekkilinin yetkili hamil olduğunu, TTK. 792. Maddesi gereği davalının da kötüniyetli olduğunu, bu nedenlerle kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurularak davalarının kabulü ile TTK.

M.790 gereği müvekkilinin yetkili hamil olduğunun tespitine, çek bedelinin icra baskısı altında ödenmiş olması nedeniyle ödenen paranın faiziyle birlikte istirdatına, kötüniyetli davalı aleyhine %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Dava.

14.04.2016 keşide tarihli keşidecesi .... Ltd. Şti. olan, ... Bankası Beylikdüzü Şubesi'ndeki ... sayılı hesaba kayıtlı ... sıra sayılı ... Ltd.

Şti.(davacı) emrine düzenlenmiş çekin istirdadına yönelik olup, 6102 Sayılı TTK'nun 792 maddesi uyarınca; çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.

Anılan yasal düzenlemeye göre; çek istirdadı davasında davacı istirdadını talep ettiği çekin yetkili ve meşru hamili olduğunu, çekin elinden rızası hilafına çıktığını ve çeki eline geçirmiş bulunan yeni hamilin çekin iktisabında kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunu ispatla yükümlüdür. Dava konusu 14.04.2016 keşide tarihli ... Ltd. Şti.'nin ... Bankası Beylikdüzü Şubesi'ndeki ... sayılı hesaba keşideli ... sıra sayılı çekin ... Ltd. Şti.(davacı) emrine düzenlendiği.

Çek arkasında ... Ltd. Şti. olan lehtarın kaşe ve cirosu bulunduğu; sonra gelen cironun .... Ltd. Şti. olduğu; adı geçen tarafından da ...'a ciro edildiği; adı geçenin de Faktoring Sözleşmesi kapsamında davalıya ciro ettiği anlaşılmıştır.Davalı ...

Faktoring ile dava dışı ... arasında imzalanan Faktoring Sözleşmesinin 24/08/2015 tarihli olduğu, 26/11/2015 tarihinde hırsızlık eyleminin gerçekleştiği, davalı tarafa dosyadaki evraklara göre 30/11/2015 tarihinde mail ile bilgi verildiği ancak faktoring sözleşmesi tarihi ile bildirim ve soruşturma tarihlerinin uyuşmadığı anlaşılmıştır.

Dava konusu çekler, faktoring sözleşmesi ile davalı tarafa çekleri devreden ...'a ciro yolu ile geçtiğinden, davalıda Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmeliğin 22/2. maddesindeki usule uyarak çekleri temlik aldığından, 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun 9/3. maddesinde belirtilen kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket ettiği kanıtlanmadan çeki iade ile yükümlü değildir.

Davalı faktoring şirketinin davaya konu çekleri kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu hususunda davacı tarafça deliller sunulmuş olup, her ne kadar faktoring sözleşmesi tarihi 24/08/2015 tarihi olduğu gözükse de, hırsızlık tarihi ile sözleşme tarihi arasında uyumsuzluk bulunduğu, hırsızlık eylemi tarihi, sözleşme tarihleri ve mail tarihleri ve ödeme yasağı kararı tarihleri araştırılarak, gerekirse mail tarihi konusunda teknik bir bilirkişiden rapor alınarak,

davacının kötüniyet iddiasının araştırılması gerekirken, bu konulardaki itirazlar karşılanmadan karar verilmesi doğru bulunmamış olup, bu itibarla, ilk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri çerçevesinde somut olayın ele alınması, bu doğrultuda, davalı faktoring şirketinin dava konusu çekleri alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, mailin ulaşıp ulaşmadığı, sözleşme tarihinin hırsızlık tarihinden önce olması nedeniyle, gerekirse davalı şirket kayıtları getirtilerek sözleşme tarihinin ve çekin tevdi tarihinin açıkça belirlenmesi,

mail hesabında bilirkişi incelemesi yaptırılarak gönderilen maildeki eklerde dava konusu çeklerin olup olmadığının belirlenmesi, ceza soruşturması akıbeti dikkate alınarak ve diğer yükümlülükleri yerine getirip getirmediği hususlarında araştırma yapılması sağlanarak,

faktoring şirketinin çeki iktisabında ağır kusurlu veya kötüniyetli olup olmadığının belirlenmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme neticesinde karar verilmesi nedeniyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

19/10/2023