İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2020/1966 K.2023/1507

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

Tarafların İddia ve Savunmaları: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili ..., ... Ltd.

Şti.’nin sahibi ve genel müdürü olduğunu, şirketin 2007 yılından itibaren iş güvenliği alanında eğitim faaliyetlerini yürüttüğünü, iş güvenliği eğitimlerinde klasik yöntemle verilen kürsü başında eğitimlerin yerine, forum tiyatro olarak adlandırılan, önceden hazırlanan bir senaryoya göre zaman zaman trajikomik zaman zaman mizahi bir üslupla iş güvenliği bakımından öne çıkan hususların aktarıldığı bir yöntemi tercih ettiğini, işçi sıfatını taşıyan seyircilerin (çalışanlar), eğlenceli bir oyunu seyrederken, oyuna bizzat dahil olarak interaktif biçimde iş güvenliğinin önemini yaşayarak öğrendiklerini,

şirketin forum tiyatro olarak adlandırılan yöntemle, farklı firmalara 650’si iş güvenliği konusunda, 65’i farklı iş başlıklarında olmak üzere toplam 715 tiyatro icra ettiğini, sahneye konulan eserlerin hepsinin (... isimli senaryolar) müvekkili ... ait olduğunu oyunların ... firması adına T.C.

Kültür Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü’nün 31 Aralık 2012 tarih ve IEE/1696, IEE/1697, IEE/1698 kayıt ve tescil numaraları ile dil ve yazı ile ifade olunan eserler olarak tescil edildiğini, davalıların müvekkili şirketten ayrıldıktan sonra, müvekkili şahıs ve şirketten izin almaksızın müvekkilinin eser sahibi olduğu senaryoları aynen kullanmaya devam ettiklerini, davalıların rol aldığı “... ”, “...” ya da “...Uygulamaları” başlıklı forum tiyatrolara ilişkin görüntülerin bildirdikleri internet linklerinde mevcut olduğunu, internet linklerindeki videolar ile müvekkil ...’in eser sahibi olduğu ve T.C.

Kültür Bakanlığı’na tescil edilmiş senaryolar karşılaştırıldığında ortak yönlerin tespit edilebileceğini, bu linklerin 2013, 2016 yıllarında yüklendiğini, bu linklerin haricinde www...com www...com internet sitelerinde davalıların isimlerinin altında yer alan oyunların iddialarını doğruladığını, davalıların müvekkilinin mali ve manevi haklarını ihlal ederek haksız ticari kazanç sağladıklarını ve bu eylemlerine halen devam ettiklerinden bahisle, öncelikle, davalıların kendi beyanlarına göre 400’den fazla defa icra ettikleri ve intihal teşkil eden eylemlerinin süreklilik taşıması,

devam ediyor olması da dikkate alınarak davalıların iş güvenliğini konu alan forum tiyatro icra etmelerinin ihtiyatî tedbir yoluıyla engellenmesine ve bu surette telafisi mümkün olmayan zararların doğma riskinin ortadan kaldırılmasına, FSEK m. 68 uyarınca üç katı tazminat taleplerine karşılık, HMK 107’ye göre belirsiz alacak olarak şimdilik 100.000.

TL’nin, olay tarihlerinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tazminine, FSEK m. 70/1 uyarınca ihlal edilen manevi haklarına karşılık toplam 1.000.- TL’nin olay tarihlerinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tazminine; halen devam eden tecavüzler ile yeni tecavüzlerin vuku bulması ihtimaline karşılık Tecavüzün men’ine ve hükmün ilanına karar verilmesini talep ve dava ettiği anlaşılmıştır.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacı firmanın müdahalenin men'i ve tazminat davasını müvekkilleri ..., ..., ... ve ... aleyhine açtığını, ancak forum tiyatro işini ...'in yaptığını, müvekkili firmanın oynadığı "..." adlı oyun metninin 21.08.2013 tarih ... kayıt-tescil numarası ile Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü’nce müvekkili Firma adına tescilinin yapıldığını, müvekkili firmanın kendisi adına tescilli olan bu oyuna ait metnini uygulamanın yapılacağı fabrikanın kendi risk analizleri, iş kazaları, meslek hastalıkları,

vaka örnekleri ve o kurum çalışanlarının kendi içerisindeki mizah unsuru olabilecek verilerle şekillendirdiğini tek bir kalıp halinde hareket etmediğini, müvekkili firma ...'nin forum tiyatro ile iştigal etmesinin haksız rekabet oluşturmadığını, müvekkillerinin 2008-2009 yılından 2012 yılına kadar davacı şirketin yanında çalıştıklarını, davacı şirketin her hangi bir sebep göstermeden müvekkillerinin iş akitierini feshettiğini, haksız feshe ilişkin olarak müvekkilleri tarafından İstanbul 9. İş Mahkemesinin 2013/398- 399-400-401 Es sayılı dosyaları ile işçi alacağı davası açıldığını ve mahkemece davaların kabul edildiğini,

davacı şirket aleyhine tazminata hükmedildiğini, müvekkillerinin davacı şirket ile iş ilişkisi bittikten sonra kendi tiyatro ekiplerini kurarak çalışmaya başladıklarını, bu durumun haksız rekabet olarak nitelendirilmesinin doğru olmadığını, taraflar arasında rekabet yasağını içeren bir anlaşma bulunmadığını, rekabet yasağının iş akdi devam ederken uygulanabilecek bir hal olduğunu, müvekkillerinin çalışma hürriyeti kapsamında da bu hizmeti farklı firmalara sunmalarının davacının müşterilerinin çalınması olarak değerlendirilmesinin haksız bir yaklaşım olduğunu,

davalıların tiyatro işi ile uğraştıklarını bunun özel yetenek isteyen bir durum olduğunu, davalıların kişisel yeteneklerinin sergilenmesinin, sırf davacının yanında çalıştıkları için yasaklanmasının adaletli bir yaklaşım olmadığını, davacının yanında işe başlamadan öncede tiyatro oyunculuğu yapan müvekkillerinden ...'in iş akdinin feshedilmesinden sonra "..." isimli şahıs şirketini kurduğunu ve diğer davalılar ( sigortalı çalışanları) ile birlikte forum tiyatro alanında kurumsal firmalara eğitici tiyatrolar oynamaya başladıklarını, müvekkilinin oynadığı oyunların çalıntı olduğu iddiasının asılsız olduğunu,

davacı seneryonun kendisine ait olduğunu iddia etse de söz konusu senaryonun aslında daha önce kitaplara da konu olduğunu, davacı firmanın kendi tekelinde olmayan bir uygulama ile ilgili müvekkillerinin çalıştığı firmalara mail ve yazışmalar yolu ile haksız ithamlarda bulunduğunu ve dayanak olarak haksız olarak açmış olduğu bu davayı gösterdiğini, bu durumun bile davacının kötü niyetli olduğunu gösterdiğini beyanla hukuki dayanaktan yoksun, haksız ve mesnetsiz davanın müvekkiller ..., ... ve ... yönünden husumetten reddine aksi takdirde tüm müvekkilleri yönünden davanın esastan reddine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararı:Mahkemece;"Davanın KISMEN KABULÜ ile, davaya konu eser vasfındaki tekstlerin sahnelenmesi halinde belirlenen rayiç bedelin 10.000,00 TL olduğu ve Fsek m.68 kapsamında bunun üç katı kadar yani 30.000,00 TL maddi tazminatın davalılardan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 2-Davacı ... yönünden manevi tazminat koşullarının oluştuğu anlaşılmakla manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 500,00 TL manevi tazminatın davalılardan alınarak davacı ...'e verilmesine, fazlaya ilişkin talebin redddine, 3-Ödenecek tazminatlara davalı eser tescil tarihi 21/08/2013'den itibaren işleyecek reeskont faizinin uygulanmasına," karar verilmiştir.

İleri Sürülen İstinaf Sebepleri: Davacılar vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Müvekkile ait eserin özgün olduğu, hiçbir kaynaktan alıntı yapılmadan almış olduğu eğitim ve geçmiş iş tecrübesine dayalı olarak kaleme alındığı dinlenen tanık anlatımları ve hükme esas alının bilirkişi raporu ile ortaya konulduğunu, yerel mahkeme maddi tazminatın belirlenmesi yönünden ilgili şirketlere müzekkere yazılması yönündeki taleplerin tam anlamıyla değerlendirmemiş olup bu nedenle yeterli araştırma yapılmadığını, belirtildiği üzere davalılar tarafımızca tespit edilen şirketlere İş Sağlığı ve Güvenliği üzerine forum tiyatro eğitimleri verdiğini,

tarafca işbu şirketlerin isimleri Sayın Yerel Mahkeme'ye bildirilerek söz konusu şirketlere müzekkere yazılması ve davalılar veya davalıların şirketi olan ... tarafından belirtilen şekilde eğitim oyunlarının düzenlenip düzenlenmediğinin sorularak söz konusu oyunların düzenlenmiş ise hangi bedelle eğitim verildiğinin öğrenilmesi talep edildiğini, yerel mahkeme tarafından ilgili şirketlerin tamamına müzekkere yazılmamış ve maddi tazminat konusunda eksik araştırma yapıldığını, davalı ...

Beşiktaş Vergi Dairesi mükellefi olup, Serbest Meslek Makbuzu kestiğini, İşbu sebeple Beşiktaş Vergi Dairesi'ne müzekkere yazılması ve davalılardan ...'in keşide ettiği SMM'leri hangi şahıs ve/veya şirketlere düzenlendiği, ne kadar tutarlı olduğu ve hangi hizmet için düzenlendiğinin tespit edilmesi gerektiğini, Beşiktaş vergi dairesine yazılan müzekkereden gelecek sonuç tazminat miktarının belirlenmesine büyük fayda sağlayacak iken Sayın Yerel Mahkeme tarafından bu talebin yerine getirilmemiş ve işbu hatalı karar verildiğini, maddi tazminat yönünde yapılan hesaplamanın hatalı olduğunu, davalılar,

müvekkillerden intihal yoluyla elde ettikleri eserleri onlarca büyük kurum ve kuruluşta, şirketlerin İş Sağlığı ve Güvenliği eğitimlerinde kullandıklarını, işbu durum davalıların internet sitesi ... ve Youtube sayfalarından açıkça görüldüğünü, davalıların 37 farklı şirkete oynadıkları oyunlar bulunmakta olup, her bir şirkete ortalama 3 oyun oynamış oldukları düşünüldüğünde müvekkillerden intihal yoluyla aldıkları senaryodan 111 oyun oynamış oldukları görüleceğini, bu bakımdan davalıların en azından 111 farklı intihal vakası gerçekleştirildiği görüldüğünü,

maddi tazminat hesabı yapılırken her bir intihal başına müvekkil şirketin talep edebileceği rayiç bedel üzerinden hesaplama yapılması gerektiğini, davalıların intihal yolu ile sergilemiş oldukları performansların tespit edilmesi ve her bir performans için lisans sözleşmesi akdedilmesi ve her bir lisans sözleşmesi için bedel alınması gerektiğini, bu kapsamda tazminat miktarı belirlenirken bu şekilde sergilenen tüm oyunların dikkate alınması ve her bir lisans sözleşmesi için bedel belirlenmesi ve her bir oyun bazında hesaplama yapılması gerektiğini,

müvekkilin ortaya çıkan haksızlık neticesinde yargı yoluna başvurmuş ve dava yolu ile maddi ve manevi tazminat taleplerini hukuki delil yollarına başvurmak suretiyle ispatlamak istediğini, yerel mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne, karar verilmesini talep etmiştir.

İleri Sürülen İstinaf Sebepleri: Davalılar vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Davacı taraf 2007 yılında forum tiyatro uygulamasına başladığını, Bu dönemde bir metin bulunmayıp oyunlar tamamen oyuncuların becerileri dahilinde doğaçlama olarak oynandığını, akademisyen olan tanık ... da eğitmen, üst akıl ve yürütücü olarak süreçte yer aldığını, ilgili dönem bir süre devam ettikten sonra ... ekipten ayrılmış, davacı ... Ltd.

Şirketi’nin sahibi ... ise kendisine ait olduğunu iddia ettiği yazılı metinleri oyunculara dağıtmaya başladığını, gerçekte bu metinler davacının kendisine ait olmayıp oyuncuların doğaçlama dönemlerinde oyuncular ve .... tarafından üretildiğini, forum tiyatroda 1,5 saatlik uygulamada metin ortalama 10-15 dakikalık bölümü kapsadığını, geriye kalan bölümün doğaçlama olduğunu, bu doğaçlamalar da ..., müvekkiller, seyirci ve diğer çalışanların var olan karakterle yaptıkları uygulamalar olduğunu, zamanla bu kişilerin doğaçlama metinleri ... tarafından metne çevrildiğini, ...,

oyuncuların yarattığı bazı karakterleri ve seyircilerden olumlu reaksiyon alınan anları derleyerek yazıya dökmüş ve çatı bir metin oluşturduğunu, davacı tanıklarından ...’un da mahkeme de verdiği ifadesi oyunun asıl sahibinin ... olmadığı yönündeki iddiaların adeta ikrarı niteliğinde olmasına rağmen bu delil gerektiği şekilde değerlendirilmediğini, nitekim, ... beyanında, metnin ... tarafından yazılmış olduğunu söylemesine rağmen yaratım aşamasının ... ve oyuncular tarafından gerçekleştiğini, dahası ...’un oyundaki ... karakterinin bizatihi kendi yaratımı olduğu yönündeki söylemi oyunun asıl sahibinin ... değil,

oyuncular ve ... olduğu yönündeki iddialarını doğrular nitelikte olduğunu, metin adına bakıldığı zaman bile metnin ... e ait olmadığı ortaya çıkdığını, ... metne akademisyen ...

2012 yılında basılan ... isimli kitabında 2007 ve 2008 yıllarında davacı taraf nezdinde yapılan çalışmalardan örneklere yer verdiğini, Kitabın 88. ve 95. sayfaları arasında örneklerden de anlaşılacağı üzere, işçilerin kendi aralarında yaptıkları kıdem şakaları, yeni gelene çaylak veya acemi diye hitap etmeleri, işçilerin kadere yaptıkları gönderme veya işçilerin evde eşleriyle yaşadıkları problemler gibi bazı konular davacı taraf henüz işçilere yazılı bir metin vermeden önce ... gözetiminde oyuncular tarafından zaten işlendiğini, yerel mahkemenin hükme esas aldığı bilirkişi raporunda,

davacı iddiaları değerlendirilirken davacı yan ile davalı yanın oyunlarındaki benzerlikleri incelemiş ancak ...’nun kitabı ile davacı yanın oyunundaki benzerlikleri inceleme konusu yapılmayarak dava konusu meseleye tek bir perspektiften yaklaştığını, ... ’nun ilgili eserine ilişkin değerlendirme istinafa konu karar gerekçesinde de bulunduğunu, nitekim yerel mahkeme tarafından bu konuda bir değerlendirme yapılmadığı ve eksik inceleme ile karar verildiğini,

metinlerin tek bir elden çıkmadığı oyuncuların ortak üretimi olarak oluşturulduğu ve kendisini metni yazan kişi olarak gösteren davacı yanın aslında bir tür derleyici konumda olduğu rahatlıkla anlaşılabileceğini, dava konusu forum tiyatro olduğundan dosyanın forum tiyatro alanında uzman bir bilirkişiye gönderilmesi talebin ve bu konuda uzman İstanbul Üniversitesi Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji bölümü veya 9 Eylül Güzel Sanatlar Fakültesi Dramatik Yazarlık Tiyatro bölümü olduğu yönündeki açıklamaları değerlendirmeye alınması gerekirken göz ardı edildiğini,

yerel mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İstinafa Cevap: Davacılar vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; ... Ltd. Şti.

2007 yılından itibaren iş güvenliği alanında faaliyetlerini yürüttüğünü, müvekkilin ..., uzun yıllardır özellikle iş güvenliği eğitimleri konusunda klasik yöntemle verilen eğitimlerin aksine, forum tiyatro adı altında ve daha önceden hazırlamış olduğu senaryolara göre iş güvenliği bakımından önem arz eden hususları, yer yer komedi ve mizahı da harmanlayarak pek çok farklı firmaya iş güvenliğini konu alan tiyatrolar icra ettiğini, işçi sıfatını taşıyan seyirciler (çalışanlar) eğlenceli bir oyunu seyrederken, oyuna bizzat dahil olarak, interaktif biçimde iş güvenliğinin önemini yaşayarak öğrenilen ...

Ltd. Şti. Forum tiyatro olarak adlandırılan yöntemle dava tarihi itibariyle, farklı firmalara 650'si iş güvenliği konusunda, 65'i farklı iş başlıklarında olmak üzere toplam 715 tiyatro icra etmişlerdir.

Aradan geçen süre zarfında da yine ... tarafından geliştirilen özgün senaryolar üzerinden 473 tiyatro daha İcra edilerek toplam tiyatro sayısı 1188'e ulaştığını, bu sayı ülkenin en önemli başlıklarından birisi olan iş güvenliği konusunda Türkiye'de ve dünyada gerçekleştirilmiş açık ara en yüksek etkinlik sayısı olup, ... firması ve ... iş dünyasında önemli bir saygınlık kazandırdığını, müvekkilin tarafından hazırlanan senaryoların sahneye konulmasında ise, müvekkilin şirket çalışanı olan davalılar bir kısım oyunlarda rol aldıklarını, davalıların, müvekkil şirket ile bağları 2012 yılında sona erdiğini, davalılar,

müvekkillerinden izin almadan, müvekkil şirket ile yolları ayrıldıktan sonra, ... firmasının müşterilerini almakla yetinmeyip, ... firmasının kullandığı ve ... eser sahibi olduğu senaryoları aynen kullanmaya devam ettiklerini, davalılar, müvekkilin eseri olan senaryoları örnek alarak aynı sahneleri, aynı diyalogları, aynı espirileri, aynı vakıaları, aynı tiplemeleri kullandıklarını, bir kimsenin eserini haksız, izinsiz olarak kullanmak niteliği itibariyle haksız fiildir ve herhangi bir karşılık ödenmeden, emek, bilgi, zeka, yaratıcılık ürünü olan eserin şekilde kullanılması hukuka aykırı olduğunu,

davalıların WWww....'de kendi beyanlarına göre davalılar, 400'den fazla müvekkillerinden herhangi bir izin almadığını, davalılar müvekkile ait eserleri kendi eserleri gibi göstermi tihal yaptıklarını, müvekkil tarafından oluşturulan senaryolar, oldukça spesifik ve teorik bilgilere dayandığını, müvekkilin sahip olduğu 25 yıllık iş tecrübesi ve aldığı teknik eğitimler ile davaya konu senaryoları oluşturabilecek donanımda olduğunu, Tanık ... ise özellikle tiyatronun oluşturulduğu yıllarda hiçbir iş güvenliği eğitimi almdığını,

tanığın “Forum Tiyatro ve Uygulamaları" adlı kitabı da ağırlıklı olarak kadın sorunlarına dayalı çalışmaları içerdiğini tanık ...'ın da beyanında "Doğaçlamada herhangi bir metne ve senaryoya ihtiyaç olmadığını fakat forum tiyatroda metne ihtiyaç olduğunu, başı ve sonu olan bir oyun kurgulandıktan sonra,

ikinci bölümde seyirci işin içine girer ve o süreçten sonra doğaçlama ortaya çıktığını, davalılar icra ettikleri tiyatro oyunu içerisinde doğaçlama yöntemiyle yaratıcılıklarını kullanarak ve seyirciyi oyuna dahil ederek interaktif bir eğitim sergileseler de metne bağlığın her zaman mevcut olduğunu, dosyadan alınan 14.02.2017 tarihli kök bilirkişi raporu ve 16.10.2018 tarihli ek bilirkişi raporunda “dava konusu eserlerin bilim ve edebiyat eseri olduğu tespit edildiğini, uzman bilirkişiler tarafından yapılan incelemede dava konusu eserlerin T.C.

Kültür.

Bakanlığı tarafından da bu şekilde tescil edilmiş ilim ve edebiyat eseri olduğu, müvekkkil şirketin söz konusu eserlerin mali hak sahibi olduğu, müvekkilin ... eserlerin sergilenmesinde gözlemleyen, kayıt altına alan derleyen pozisyonunda olduğu tespit edildiğini, davalıların youtube videoları ile dava konusu senaryolar karşılaştırılmış ve senaryo kullanımlarının birçok yerinde müvekkilimize ait eserlerin bir çok yerinde aynen kullanıldığı ve intihal noktasına varmış olduğu açıkça tespit edildiğini, davalı tarafın istinaf taleplerinin gerçeği yansıtmadığını belirterek istinaf taleplerinin reddine,

yerel mahkeme kararının onanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Gerekçe ve Sonuç:Dava, davacı adına tescilli senaryolardan kaynaklı hakların ihlalinin tespiti, refi, meni ile maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

Davacı vekili, müvekkili şirketin forum tiyatro olarak adlandırılan yöntemle, farklı firmalara 650’si iş güvenliği konusunda, 65’i farklı iş başlıklarında olmak üzere toplam 715 tiyatro icra ettiğini, forum tiyatro olarak adlandırılan yöntemle sahneye konulan eserlerin hepsinin (... isimli senaryolar)müvekkili ...’e ait olduğunu, eser sahibinin mali haklara dair ... firmasına tasarruf ve temsil yetkisi verdiğini, eğitim amaçlı müvekkil tarafından hazırlanan senaryoların sahneye konmasında ise davalı oyuncuların rol aldığını daha sonra firmadan ayrılan davalıların aynı eserleri forum tiyatro adı altında kullanmaya devam ettiklerini,

bu eylemlerinin maddi ve manevi haklarını ihlal ve haksız rekabet teşkil ettiğini beyan etmiştir.

Davalı vekili ise , tiyatro sahibinin ... olduğunu, diğer davalıların çalışan olduklarından husumet ehliyetlerinin bulunmadığını, forum tiyatronun herkesçe kullanılabilen bir eğitim yöntemi olduğunu, sahnelenen oyunların davalı firma adına tescilli olduğunu davacı senaryolarının kullanılmadığını, davalı adına tescilli senaryoların eser niteliğinin bulunmadığını, haksız rekabet oluşmadığını beyan etmiştir.

Uyuşmazlık davacı firma adına tescilli forum tiyatro senaryolarının eser niteliğinde olup olmadığı ve davalı kullanımlarının eserden kaynaklı hakların ihlal edilip edilmediği, maddi ve manevi tazminat şartlarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.Bilirkişi raporunda, dava konusu “..."’ adlı tekstlerin sahnelenmeye elverişli hususiyet içeren metin olduğu ve bu özellikleri nedeniyle FSEK 2/1 anlamında İlim ve Edebiyat Eseri oldukları, bu çerçevede davaya konu eser vasfındaki tekstleri yaratan eser sahiplerinin ... ile davalılar olduğunu,

ancak davalıların çalıştıkları sırada davaya konu eserlerin oluştuğu göz önüne alındığında FSEK 18 hükmü gereğince davaya konu tekstlerin mali hak sahibinin davacı şirket olduğu, davalıların "..." isimli oyununun kullanımının esinlenmeden ziyade intihal noktasına varmış olduğunu , kullanımın FSEK 24 üncü madde çerçevesinde temsil hakkının ihlali olduğu,

dosyada davaya konu eser vasfındaki tekstlerin sahnelenmesi halinde emsal telif bedellerine ilişkin herhangi bir emsal sözleşme, teklif bulunmadığından izinsiz kullanım miktarı, ihlalin mecrası, türü ve sektörel uygulama da dikkate alındığında 10.000 TL olabileceği ve bu bedelin 3 katının FSEK 68 çerçevesinde talep edilebileceği belirtilmiş, bilirkişi heyetindeki Tiyatro oyuncusu bilirkişi ise; her ne kadar davalıların bir dönem davacının işçisi olarak çalıştıkları hususu tespit edilmiş ve davaya konu eserlerin kamuya arzı benzer tarihlere denk gelmiş ise de;

davalılar icracı sanatçıların eser sahiplikleri sona ermemekte, davacının işçisi olarak çalıştıkları dönem bakımından mali haklarını kullanma yetkisi yani onlar adına sözleşme imzalama, taahhütte bulunma yetkisi sadece davacıda olduğu aksi yorumun forum tiyatronun da doğasına aykırılık teşkil edeceği, davalı ..., tanıklar ..., ..., ...’un 2008 yılındaki doğaçlamalara icracı sanatçı olarak katılarak “...’ isimli tekstin müşterek eser sahibi oldukları, davacı ... eser sahiplerinden FSEK’de belirtilen koşullara haiz yazılı izin almaksızın, eseri haksız olarak kullandığı, davacının eser üzerinde hakkı bulunmadığı için ....Ltd.

Şti.’ne herhangi bir hakkın devrinin söz konusu olamayacağı, sadece, davalılar ..., ... ve ...'ın 2008 yılında ilgili şirketle çalışmadıkları için eser sahibi olmadıkları, davalı ...’in ‘..." isimli tekstten ürettiği “..." isimli teksti intihal yoluyla oluşturduğu, sahibi olduğu ... Ltd.

Şti. aracılığı ile eser sahiplerinden izin almaksızın eseri kullandığı, diğer davalılar ... ve ...'ın sadece icracı sanatçı olmaları nedeniyle herhangi bir sorumluluklarının bulunmadığı..." kanaati bildirilmiştir. Mahkemece yukarıda yazılı olduğu üzere davacının maddi ve manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulü yönünde hüküm kurulmuştur. Hemen belirtmek gerekir ki. T.C.

Anayasası'nın 141/3. maddesi gereğince bütün mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olarak yazılması gerekir. 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297/1-c. maddesi, bir mahkeme hükmünün kapsamının ne şekilde olması gerektiğini açıklamıştır.

HMK 297/2. maddesine göre, Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir. Hükümler davayı esastan halleden ve taraflar arasındaki uyuşmazlığı sona erdiren nihai kararlardır (HMK, m. 294).

Eldeki dosyada kurulan hükmün HMK 297. maddesine uygun şekilde, yeterli incelemeye ve gerekçeye dayalı olduğunu, yine tüm taleplerle ilgili açık ve teredütsüz , eksiksiz hüküm kurulduğunu söyleyebilme olanağı bulunmamaktadır.

Gerekçeli kararda ,maddi olay saptanmalı, tarafların iddia ve savunmalarının özetinin, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususların, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delillerin, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesinin, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebeplerin yer alması , hukuk kuralları somut olaya uygulanmalı ve sonunda hüküm kurulmalıdır.

Maddi olgularla hüküm fıkrası arasındaki hukuki bağlantı da ancak bu şekilde kurulabilecek, ayrıca yasal unsurları taşıyan bu gerekçe sayesinde, kararların doğruluğunun denetlenebilmesi mümkün olacaktır.Eldeki dosyada; gerekçe olarak kök bilirkişi raporunun aynen tekrarlanması ile yetinildiği, bilirkişi raporun diğer delillerle birlikte mahkemece değerlendirilerek hukuki bir gerekçe oluşturulması gereğinin yerine getirilmediği,

ayrıca davacının ihlalin refi ve meni talebi hakkında hüküm kurulmaması söz konusu yasal düzenlemelere açıkça aykırı olup, mahkeme kararının yukarıda izah edildiği üzere yasal ve yeterli gerekçeye dayalı olduğunu, hukuken gerekçeli karar vasfında olduğunu söyleyebilme olanağı da bulunmamaktadır.

Ayrıca hükme aynen esas alınan kök bilirkişi heyet raporunda , özellikle taraflar arasındaki forum tiyatro tekniği ile yaratılan eserlerin izinsiz kullanılması ve yayınlanması hususundaki uyuşmazlıkta, forum tiyatro tekniğinin özellikleri, bu teknikte meydana gelen eserlerdeki eser sahipliği, birlikte eser sahipliği, icracı sanatçıların aynı zamanda sigortalı iş yeri çalışanı olması durumu gibi uyuşmazlığın çözümü bakımından önemli konularda sektör bilirkişisi olan tiyatro oyuncusu ...'in farklı görüş bildirdiği,

taraflarca bilirkişi raporuna itiraz edildiği gözetildiğinde bilirkişi raporunun uyuşmazlığın çözümünde yeterli olmadığı anlaşılmaktadır.

Yine maddi tazminata ilişkin kök rapordan sonra sunulan fatura ve belgeler hakkında düzenlenen ek raporunda denetime elverişli olmadığı uyuşmazlık konusu eserin kaç kez sahnelendiğinin araştırılmadığı anlaşılmıştır.Bu nedenlerle, tecavüzün refi ve meni talepleri hakkında hüküm kurulmaması ve bilirkişi raporundaki sözlerin aynen tekrar edilmesinden ibaret yasal olmayan gerekçe oluşturulması, davalıların husumet itirazları konusunda karar verilmemesi, hükümdeki faiz başlangıç tarihinin hatalı olduğunun gerekçede belirtilmiş olması, maddi tazminatın hangi davacı hakkında kurulduğunun hüküm fıkrasında somut şekilde gösterilmemesi,

hükmün 8. Fıkrasında reddedilen maddi tazminatla ilgili AAÜT 13.maddesine aykırı vekalet ücreti tayin edilmiş olması ve hükme esas alınan bilirkişi raporunun yeterli olmaması nedeniyle istinaf başvurularının esasa ilişkin sebepler incelenmeksizin kabulü ile kararın kaldırılması gerektiği anlaşılmıştır.

Taraf vekillerini, İstinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/1-a-4, 6, HMK 26 ve 297/son maddeleri gereğince, kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine kesin olmak üzere karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

30/11/2023