İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2020/2483 K.2024/105

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Tarafların İddia ve Savunmaları Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili ait ... markasının tanınmış marka olarak 1995 yılında yapılan marka başvurusu kabul edildiğini, üretimin yaptığı ...

TPE tarafından ... numara ile tescil edildiğini, davalı şirketin müvvekili tarafından üretimi yapılan su artıma cihazlarının tasarımını birebir taklit ederek hltps://.../tr/ ve http://... internet sitesinde satışa sunmaya başladığını, davalı şirketin bu suretle müvekkil şirketin marka kalitesinin zarar görmesine,

maddi zarar uğramasına sebebiyet verdiğini. su artıma cihazının birebir taklidini üreterek satışa sunmasının kötü niyetli ve müvekkili şirketin tasarım haklarına yönelen açık bir ihlal niteliğinde olduğunu, tasarım hakkına tecavüzün durdurulması davalı şirketin ellerinde bulunan taklil ürünlerin toplatılmasını talep etme mecburiyetinin hasıl olduğunu belirterek davalarının kabulü ile davalı şirketin tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet fiillerinin önlenmesine ve durdurulmasına karar verilmesini,

müvekkili şirketin zararının tazmini için şimdilik 10.000,00 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi tazminatın davalı şirketten alınarak davacıya verilmesini, davalı şirketin ellerindeki taklit su arıtma cihazlarının ve bunları üretiminde kullanılan araç ve makinelerin toplatılmasını ve bu cihaz, araç ve makineler üzerinde müvekkili şirket lehine mülkiyet hakkı tanınmasına karar verilmesini, davalı hakkında verilecek mahkeme kararının ilgililere tebliğini ve kamuoyuna ilan yoluyla duyurulmasına, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde özet; dava içeriğini oluşturan " ..." isimli ürünün patenti hususunda yenilik ve ayırt edicilik hususlarını karşılayıp karşılamadığı konusunda çekişme olduğunu, dünyadan benzer ürünlerin görsellerini dilekçe eklerinde sunacaklarını, google'a "kasalı 8 lt tanklı su arıtma" yazılıp tarama yapıldığında 2016 olan endüstriyel tasarım tescilinin yapıldığı yılın çok öncesinde benzer ürünlerin olduğunu görmeninde bireysel olarak mümkün olduğunu, davaya konu olmuş ürünler davalı şirket tarafından imal ediliyor oluşu davacı yanın kaynağını bilmedikleri savlardan biri olduğu ve gerçeği yansıtmadığını,

ürünlerin başka bir firmadan satın alındığını bununla ilgili de faturaların sunulacağını, tasarımların içeriğinde bariz farklılıklar bulunduğunu, endüstriyel tescilin haksız olduğuna ilişkin düşüncelerine mesnet oluşturan bir takım görselleri koyduklarını, davalarının bu tasarımın hukuken tekrar incelenmesi ve bu haksız davadan doğan menfi ve müspet zararlarının karşılanmasını, davacı adına olan tasarımın yeni ve ayırt edici olmaması sebebiyle hükümsüzlüğüne, açıklanan nedenlerle haksız davada endüstriyel tasarıma ilişkin davanın reddine, karşı davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili karşı davaya cevap dilekçesinde özetle. Davalının karşı davasını kabul etmediklerini, davalı müvekkili şirketin tasarım tescilinin haksız olduğunu ileri sürüyorsa bunu somut delillerle ispat etmesi gerektiğini, tamamen soyut ve mesnetsiz ifadeler içeren davalının karşı davasının da reddini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesi Kararı: Mahkemece.

"ASIL DAVADA;-Davacının davasının KISMEN KABULÜ ile davalının, davacıya ait ...tescil numaralı tasarımdan doğan haklarına tecavüz ettiği ve haksız rekabette bulunduğu anlaşıldığından bu tecavüzün ve haksız rekabetin durdurulmasına ve önlenmesine, -Tecavüz oluşturan ürünlerin ve münhasıran bu ürünlerin üretiminde kullanılmaları kayıt ve koşuluyla cihaz ve makinelerin toplatılarak el konulmasına, el konulan cihaz ve makinalar üzerinde davacı lehine mülkiyet hakkı tanınmasına,

-29.037,93 TL maddi, 5.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, -Hüküm özetinin masrafı davalıdan karşılanmak suretiyle Türkiye çapında yayın yapan tirajı en yüksek 3 günlük gazeteden birinde ilanına,

KARŞI DAVA 2-Karşı davanın REDDİNE," karar verilmiştir. İleri Sürülen İstinaf Sebepleri:Davalı-karşı davacı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Dünya üzerinde reverse osmosis (ters osmoz) olarak nitelenen bu ürünün yapısı dünyanın hemen hemen her yerinde aynı olup aralarında yalnızca şekli bir takım farklılıklar bulunduğunu, ürünler ''bilgisayar kasası'' benzerinde, ortasında braketi olan (ki çoğu markada orta kısımda yer alan bu braketler renkli olarak da yapıldığını,) beyaz renkte üretildiğini, davacı/karşı davalı yanın arzusu maalesef ki tıpkı televizyon gibi, klima gibi, buzdolabı gibi kim üretirse üretsin şekli/kullanımı çok büyük oranda aynı olan/olması gereken bir ürünün müvekkilinin iddia edildiği gibi ne bir üretim faaliyeti içine girdiğini,

ne de üretim amaçlı makine/teçhizat sahibi olduğunu, herhangi bir bayiilik anlaşması da bulunmadığını, Davacı/karşı davalı yan, dava dilekçesinde iddia edildiği gibi müvekkilin üretici olmadığını, malların başka bir yerden satın alındığını sayın mahkemeye gösterebilmek adına tarafdan dosyaya sunulmuş olan faturalardaki ''... tipi son karbon'' ibaresini iddialarına mesnet olarak kullanmaya çalıştığını, oysa ki dikkatle ve önemle belirtiriz ki son karbon adı verilen parça cihazın iç kısmında yer aldığını, davanın asıl konusu olan tasarımın tesciliyle herhangi bir bağlantısı olmadığını,

dünya piyasalarında bu ürünün hemen hemen birebir aynısını satan ..., ... ve ... gibi, bilhassa perakende ve e-ticaret branşlarında ünlenmiş firmalar da aynı şekli kullandığını, ürünün yapısı ve kullanım şekli bu şekli adeta zorunlu kıldığını, bu sebeplerle yerel mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak karşı davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Gerekçe ve Sonuç:HMK'nın 355.

Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede;Dava, davacı adına tescilli endüstriyel tasarımına tecavüzünün ve haksız rekabetinin tespiti, durdurulması, önlenmesi maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.Karşı dava ise, davacı tasarımının yeni ve ayırt edici olmaması sebebiyle hükümsüzlüğü istemine ilişkindir. ... sayılı başvuru tarihi 25/05/2016 olan endüstriyel tasarım belgesinin su arıtma cihazı kabuk tasarımına ilişkin olduğu görülmektedir.

SMK 56/1 maddesine göre, tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur Bu şartları taşımayan bir tasarımın hükümsüzlüğü talep edilebilir. Hükümsüzlük halleri yasanın 77.maddesi ile düzenlenmiştir.

Bir tasarımın yenilik incelemesi yapılırken; tasarımın birebir aynısının daha önce yurtta ve dünyada kamuya sunulmamış olması şartı gerekirken, ayırt edicilik incelemesi yapılırken; seçenek özgürlüğü kapsamında, ürünün nihai kullanım sırasındaki görünümü itibariyle bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim dikkate alınarak değerlendirme yapılmalıdır.Ayırt edici nitelik araştırması yapılırken farklılıklara bakılmakla birlikte ağırlığın, kıyaslanan tasarımların ortak özelliklerine verilmesi gerekir.

SMK 59. Maddesi hükmüne göre "Tasarımdan doğan haklar münhasıran tasarım sahibine aittir.

Üçüncü kişiler, tasarım sahibinin izni olmadan koruma kapsamındaki tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünü üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, ithal edemez, ticari amaçlı kullanamaz veya bu amaçlarla elde bulunduramaz ya da bu tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunamaz." şeklinde düzenlenmiş aynı kanunun 81.maddesinde, tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak,

ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak , tasarım hakkına tecavüz sayılan fiiller arasında gösterilmiştir. SMK 79.maddesi gereğince hükümsüzlüğüne ilişkin karar geçmişe etkili olup, tasarıma sağlanan koruma hiç doğmamış sayıldığından uyuşmazlığın çözümü için öncelikle karşı dava konusu asıl davacıya ait tasarımın hükümsüzlüğü talebinin incelenmesi gerekmektedir.

Karşı dava konusu davacı adına tesciili tasarımın endüstriyel su arıtma cihazının kabuk tasarımı olduğu, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda, bilirkişilerce davalı-karşı davacının dilekçelerinde belirtilen ürünlerin renkli görsellerinin internet üzerinden bulunarak incelendiği,

dilekçe ekindeki ürünlerde her hangi bir tarih ibaresi bulunmadığı gibi hükümsüzlüğe konu , karşı dava konusu ... sayılı tasarımın, orta şerit kısmı, köşelerinden sadece 3 tanesinin yuvarlatılmış olması ve yan yüzeyindeki ince çizgilerin kabartmaların ayırt edici özellikleri olduğu hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen daha önce kamuya sunulan tasarımlarla kıyaslandığında başvuru tarihi olan 25/05/2016 tarihi itibari ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarına sahip olduğu , resen yapılan incelemede de , tasarıma konu ürünün benzerlerinin tespit edilemediği,

aksine iddianın karşı davacı tarafından ispat edilemediği , hükümsüzlük koşullarının bulunmadığı anlaşılmıştır. Asıl dava yönünden ise, davacıya ait ...(1) numaralı tasarım ile davalı/karşı davacıya ait ürün üzerinde inceleme yapılmış olup, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, benzer olarak algılandıkları tespit edilmiştir.

Bu durumda tasarım ile korunan ürünün görünümü olduğundan ürünlerin teknik özelliklerinin bu davanın ve kıyaslamanın konusu olmadığı dikkate alındığında, her ne kadar piyasadaki benzer ürünlerin genellikle diktörtgen prizma şeklinde olduğu görülüyorsa da, bu temel form üzerinde yaratılan çizgiler, kabartmalar, köşelerin keskinliği v.b. değişikliklerle ürünlerin tasarımlarının farklılaştığı, aynı şekilde davalının teknik cihazın kasasını oluşturan kabuk tasarımda geniş bir seçenek özgürlüğü olmasına ve teknik zorunluluk olmamasına rağmen satışa sunduğu ürünlerin davacı adına tescilli tasarımına göre farklılık içermediği,

genel izlenim itibariyle ayırt edilemeyecek kadar benzer oldukları dolayısıyla tasarım sahibi davacının izni olmadan koruma kapsamındaki tasarımın uygulandığı ürününün genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini ticari amaçlı üretmek/ satışa sunmak şeklindeki davalı fiilinin SMK 81. maddesi kapsamında tasarım hakkına tecavüz teşkil ve haksız rekabet teşkil ettiği anlaşılmıştır.Sonuç olarak, dosya kapsamında iddia ve savunmaya, saptanan dava niteliğine ve toplanıp değerlendirilen delillere göre dava ve karşı dava konusu talepler hakkında kurulan hükümlerde bir isabetsizlik bulunmadığı,

istinaf başvuru sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Asıl davalı-karşı davacı vekilinin, istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

18/01/2024