İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2021/1367 K.2024/1320

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirket yetkilisinin 17.01.2020 tarihinde müşterilerinden tahsilat amaçlı aldığı çekleri tahsil ederek cüzdanına koyduğu ve namaz kılmak için abdest alırken montunun içerisinde bulunan cüzdanın içerisinde bulunan çekler ile birlikte çalındığını, müvekkili şirketin aynı gün cumhuriyet polis merkezine şikayetçi olarak başvuru yapıldığı ve akabinde Çerkezköy 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde 2020/26 esas sayılı dosya ile çalınan tüm çekler hakkında zayii ve iptal davası açtığı, müvekkili şirketten çalınan ...

Bankası Kurtköy Şubesi, 20.06.2020 keşide tarihli, ... seri numaralı, 18.000,00 TL bedelli çekin davalının elinde olduğunu, çek ciro işleminin ne şekilde ilerlemiş olduğunun taraflarınca bilinmediği ve söz konusu çek üzerinde müvekkili şirketin kaşe ve imzasının sahte olduğunu ifade ederek, ilgili çekin müvekkiline iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Dava konusu çekin dava dışı ...

Sanayi Ve Tic.Ltd.Şti. ile akdetmiş olduğu 16.01.2020 tarihli faktöring sözleşmesi gereğince usulüne uygun bir şekilde yapılan ciro sonucu davaya konu çeke iyi niyetli hamil olduğunu, davaya konu çekinde olduğu 4 adet çek faktöring sözleşmesi gereğince alındığı ve çeklerden 3 tanesinin karşı tarafın açmış olduğu dava nedeniyle Çerkezköy 1. Asliye hukuk mahkemesinin 2020/26 Esas sayılı dosyasına sunulduğunu, müvekkili şirketin davaya konu çek ile ilgili ödeme yasağı kararının duyumu ile birlikte Beyoğlu ...

Noterliğinin 27.04.2020 tarih,... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile faktöring sözleşmesi taraflarına ve ilgili çek cirantalarına bildirildiğini ve TTK hükümleri gereğince borçtan mücerret olan kambiyo senetlerinde müvekkili şirketin iyi niyetli olduğunu ifade ederek, davan reddi ile yargılama giderleri ile avukatlık vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "....Somut olayda Davacının dava konusu ... Bankası, Kurtköy Şubesi ... seri numaralı, 20.06.2020 vade, 18.000,00 TL bedelli çeki dava dışı “... San.Tic.Ltd. Şti” den aralarındaki ticari ilişkiye istinaden fatura karşılığı almış olduğu, çeki kaybettiği bu nedenle Çerkezköy 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/26 Esas sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığı, davacının dava konusu çeki ciro ettiği ...

Medya Hiz.Tic.Ltd.Şti ile diğer cirantalar ve davalı ile herhangi bir ticari ilişkisine yevmiye defterlerinde rastlanmadığı, çekte ciro silsilesinin düzgün olduğu, herhangi bir kopukluğun olmadığı, davaya konu çek ile ilgili ibraz edilen faturanın son ciranta tarafından bir önceki cirantaya düzenlenmiş oduğundan, çeki son ciro eden davalı ... şirketi ile davalı faktoring şirketi arasında geçerli bir temlik sözleşmesi bulunduğundan, yapılan faktoring işleminde davalının davaya konu çeki bu temlik sözleşmesi gereğince müşterisinden yönetmeliğin 22/2. maddesine uygun olarak temliken almış olduğu,

davacı tarafından davalının söz konusu çeki kötüniyetli iktisap ettiğine veya iktisabında ağır kusurlu olduğuna ilişkin bir delil bildirilmediği gibi davacı çekin rıza hilafına elinden çıktığını da ispatlayamadığı, davacı tarafından TTK'nun 792. Maddesi gereğince işbu davalının çeki kötü niyetle iktisap ettiği veya iktisabında ağır kusurlu olduğu ispat edilemediğinden TTK'nun 792.

Maddesi uyarınca çekin iadesine ilişkin koşullar somut olayda gerçekleşmediği, gözetilerek davanın reddine," karar verilmiştir. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; -Gerekçeli karar içeriği incelendiğinde faktoring işlemlerine ilişkin yönetmeliğin baz alınarak değerlendirme yapıldığını ancak değerlendirmenin eksik yapıldığını, 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun 9/2.

Maddesi uyarınca ve Yönetmeliğin 22. Maddesine göre, faktoring şirketlerinin ancak sahih ve fatura ile tevsik olunan mal veya hizmet satışına dayalı olup alacakları devralabileceklerini, Faktoring işlemi bakımından mal veya hizmet satışının sadece fatura ile tevsik olunması yeterli olmayıp faktoring şirketince faturaya konu mal veya hizmet satışının fiktif nitelikte olup olmadığı,

işlem taraflarının ve faturanın güvenilirliği, ilgililerin mali durumları konularında araştırma ve istihbarat çalışması yapılması gerektiğini, ayrıca temlik alınan alacağı temsil eden kambiyo senedinin fatura tutarı ile uyumlu olup olmadığına bakılarak açık uyumsuzluk halinde işlem yapılmaktan kaçınılması,

senedi düzenleyen ve sair ilgililer açısından da borcun varlığı bakımından teyit işlemleri yapıldıktan sonra ve ancak tüm bu araştırma ve soruşturma sonucunda olumlu bir sonuca varılması halinde faktoring işlemi yapılmasının öngörüldüğünü, 6361 sayılı Kanun’a dayalı olarak 1.1.2015 tarihinden itibaren yürürlüğe giren Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 5., 6. ve 8. maddelerinde de aynı hususlar hakkında hükümler sevkedildiğini, mevzuattan kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle hasıl olacak sonuçlar bakımından ağır kusurlu kabul edilmeleri gerektiğini,

Yerel mahkeme dosyası içeriğinde mevcut bulunan bilirkişi raporu incelendiğinde; davaya konu çek üzerinde yer alan keşideci ve ciro silsilesinin tamamını incelenmiş olup buna ek olarak müvekkili ticari defter ve kayıtlarının da eksiksiz incelendiğini, bilirkişi raporunun 4. sayfasında davaya konu çek cirantalarından müvekkili ... Tekstil San. Ve Tic. A.ş'ye çekin devri resmi olarak ticari kayıtlarda görünmekte olduğunu, müvekkilinden sonra gelen ciranta olan ...

Medya Hizmetleri Tic. Ltd. Şti'ne çekin devrine dair hiçbir incelemede ve ticari defter ve kayıtlarda resmi bir devir görünmediğini, müvekkili şirket ile ... Medya Hizmetleri Tic. Ltd.

Şti. arasında herhangi bir ticari faaliyet bulunmadığını ve herhangi bir ödeme ilişkisinin söz konusu olmadığını, müvekkilinin çeki çaldırmasından sonra başlayan hayali şirket ciroları olduğunu, çekin çalındığına ilişkin suç duyurusu ve söz konusu çekte müvekkili cirosunun (kaşe/imza) sahte olduğunu beyan edildiğini ancak buna ilişkin yerel mahkeme tarafından herhangi bir inceleme yapılmadığını, ciro silsilesindeki kopukluğun irdelenmediğini, -Müvekkili şirketin davaya konu çek çalınması akabinde Çerkezköy 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde derhal Çek Zayi İptal davası açıp, ödeme yasağı aldırarak tedbir konulması sağlandığını,

-Yerel mahkemenin müvekkilinin kaşe ve imzası sahteliği iddiasına hiçbir şekilde yönelmediğini, imza incelemesi yaptırılmış olsaydı davaya konu çekin müvekkili rızası dışında elinden çıkmış olduğunun ispatlanacağını, -Yerel Mahkemenin TTK 792 maddesini incelerken Faktoring Yönetmeliğini eksik değerlendirmesi sebebiyle Faktoring'in iktisapta kusursuz olduğu yönünde hatalı yorum yaptığını, ikstisaba konu faturanın detayının gerçekçi olması gerektiğini, Yönetmeliğin 22/2. maddesine uygun biçimde çeki iktisap ettiği ve çeke dayalı alacak haklarını kullanabileceğini ispatlanamadığını,

kararın kaldırılmasına ve yeniden yargılama yapılmasına dair karar verilmesini talep etmiştir. İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Dava; ... Bankası A.Ş.'ne ait 20/06/2020 keşide tarihli 18.000,00 TL miktarlı çekin davalıdan istirdatı istemine ilişkindir.

Somut olayda, davanın dayanağını oluşturan 18.000-TL meblağlı çek, dava dışı ...San. Ve Tic. Ltd. Şti. tarafından “ dava dışı ... San. Ve Tic.Ltd.Şti.” emrine düzenlenmiştir. ... San. Ve Tic.Ltd.Şti. tarafından davacı ...Tic. A.Ş. ne ciro yolu ile geçmiş ve 16.01.2020 tarihinde çaldırmış olduğunu beyan etmiştir. Davacı tarafından dava dışı ... Medya Hiz.Tic.Ltd.Şti ne ciro edilmiş, ... şirketi tarafından da dava dışı ... İç Ve Dış Tic.

A.Ş. ciro edilmiş, ... kimya tarafından da son cirantacı dava dışı ... şirketine ciro edilmiş ve ... şirketi tarafından da faktoring şirketi olan davalı ... Hiz. A.Ş.’ye fatura karşılığı temlik ciro edilmiştir.

20.01.2020 tarihinde de bankadan karşılığı ödenmiştir.Davalı ile dava dışı ... şirketi arasında 16.01.2020 tarihli, 3000.000 TL limitli “Factoring Sözleşmesi” bulunduğu da dikkate alındığında, Ciro silsilesinde yer alan cirantalardan, Davalı faktoring şirketi, dosyaya dava dışı ... şirketi tarafından “... Tic.

A.Ş. “ adına düzenlenmiş 31.12.2019 tarihli 128.755,00- TL.`lik bir adet fatura sunarak, davalının davaya konu çeki bu temlik sözleşmesi gereğince müşterisinden, faktöring sözleşmesi gereği temliken aldığı görülmüştür. 18/02/2021 tarihli raporunda sonuç ve özet olarak; "davacı açısından, Davacının dava konusu ... Bankası, Kurtköy Şb. ... seri numaralı, 20.06.2020 vade, 18.000,00 TL bedelli çekİ dava dışı “...San.Tic.Ltd.

Şti” den aralarındaki ticari ilişkiye istinaden fatura karşılığı almış olduğu, Davacının dava konusu çeki ciro ettiği ...

Hiz.Tic.Ltd.Şti ile diğer cirantalar ve davalı ile herhangi bir ticari ilişkisine yevmiye defterlerinde rastlanmadığı, davalı açısından Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik hükümlerinde de alacağın faktoring işlemine konu yapılması durumunda borçluya bildirim yapılmasının gerekli veya zorunlu olduğuna ilişkin bir hükmün bulunmadığı, Çekte ciro silsilesi düzgün, herhangi bir kopukluğun olmadığı,

Davaya konu çek ile ilgili ibraz edilen faturanın son ciranta tarafından bir önceki cirantaya düzenlenmiş olduğundan, Çeki son ciro eden davalı ... şirketi ile davalı faktoring şirketi arasında geçerli bir temlik sözleşmesi bulunduğundan, Yapılan faktoring işleminde davalının davaya konu çeki bu temlik sözleşmesi gereğince müşterisinden yönetmeliğin 22/2. maddesine uygun olarak temliken almış olduğu, Davalının TTK m.792 uyarınca çek iktisaplarında ağır kusurlu olduğuna dair takdirin sayın mahkemeye ait olduğunu yönünde" görüş ve kanaat bildirdiği görülmüştür.

6361 sayılı yasanın 38.maddesi hükmüne göre, Faktoring sözleşmesi; mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilebilen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir almak suretiyle düzenlenir.

Yasanın 9/2 maddesine göre, kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alınamaz veya tahsilini üstlenemez.

9/3 maddesine göre, Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun, hükümlerinin bulunduğu, somut olayda davacının Faktoring ilişkisinin üçlü tarafından biri olmadığı,

bu nedenle 9/3 maddesine göre şahsi defilerin ileri sürülmeyeceği, imza itirazının mutlak defi olmakla birlikte, davacının talebinin çek istirdatı istemine ilişkin olduğu, uygulanması gereken maddenin 6102 Sayılı TTK 'nın "Elden çıkan çek" başlıklı 792.

Maddesi olduğu ve "(1) Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamil yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğu taktirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." hükmü düzenlenmesine göre imza incelemesi yapılmasına gerek bulunmadığı,

Mahkemece davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olup olmadığı veya iktisapta ağır kusurlu bulunup bulunmadığı üzerinde durularak karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı , bu kapsamda davalı tarafça 6361 sayılı yasanın 9/3 maddesi kapsamında fatura ile tevsik edilen gerçek bir alacağı temlik aldığı ve kambiyo senedini iktisap ederken ilgili yönetmelik hükümlerine göre istihbarat yükümlülüğünü yerine getirdiğinin araştırılarak çekin alındığı ve ağır kusurlu olmadığı anlaşılmakla, Davacı vekili tarafından, davalı hamilin sahte çeki iktisabında sorumluluğunun bulunduğu ispatlanamadığından red kararı verilmesi hukuken yerindedir.

Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davacı vekilinin istinaf başvurularının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

11/07/2024