İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2021/1388 K.2024/1143

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı müvekkilinin davaya konu çeki cirolayarak ... AŞ'ye ciroladığını ve kargo yoluyla mezkur şirkete gönderdiğini, 16/01/2020 tarihinde kargo aracında hırsızlık meydana geldiğini ve müvekkilinin ciroladığı 2 adet çekin çalındığını, çeklerin iptali için Konya 3.Asliye Ticaret Mahkemesinde 2020/31 Esas sayılı dosya üzerinden çek iptali davası açtıklarını, çekin davalıya cirolandığını, davalının çeki iktisapta iyiniyetli olmadığını, çeki iktisapta ağır ihmalinin bulunduğunu beyan ederek, icra dosyasına ödenen miktarın mevduata uygulanan en yüksek faizi ile davalıdan tahsili ile davalı aleyhine %20 kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin çeki ... Ltd .Şti'den faktoring sözleşmesi kapsamında aldığını, müvekkilinin 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanununa ve ilgili yönetmeliklere uygun olarak iktisap ettiğini, müvekkilinin çeki iktisap ederken ağır kusurlu olmadığını beyan ederek, davanın reddine ve davacı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesince; davanın kabulüne, 16.072,24TL nin 14.781,14TL sine 01/07/2020, 1.291,10TL sine 02/07/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, tazminat taleplerinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili istinaf dilekçesinde; bilirkişilerin defter incelemelerine göre zaten dava dışı 3. kişi ile müvekkili arasında her hangi bir ticari iş yahut alışveriş olmadığını, çekin dava dışı 3. kişi tarafından çalınır çalınmaz ödemeden men yasağı koyulduğunu, davalının bu durumu görüp bilmesine rağmen kötü niyetli bir şekilde ihtiyati haciz alarak takip yaptığını, bile bile ve kasıtlı bir şekilde davacının zararına hareket ettiğini, Çekin dayanağı olan faturada ''teslim eden'' ve ''teslim alan'' kısımlarının imzasız olduğunu, imzası bulunmayan, faturaya dayalı çekin,

faktoring sözleşmesinin konusu olamayacağını ve iyiniyetin korunmayacağını, yönetmeliğin 22.maddesine göre faktoring şirketlerinin fatura ve benzeri belgelerle tevsik edilmeyen alacakları satın alamayacaklarını ve tahsilini üstelenemeyeceklerini, ayrıca çek bedeli ile fatura bedeli arasında fark bulunduğunu, davalının kötüniyetli olduğunu, bu nedenle tazminat talebinin reddine karar verilmesinin yerinde olmadığını beyan ederek, Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; faktoring işlemine konu faturada yer alan alacaklı ve borçlunun faktoring işlemine tabi tutulan çek bakımından aynı olmasının yasada aranmakta olduğunu ve faturanın alacaklısı faktoring müşterisinin çekte müvekkilinden önce cirosunun bulunduğunun hükme esas alınan bilirkişi raporunda da tespit edildiğini, Bu anlamda ... ile müvekkili şirket arasında yapılan faktoring işleminin, ... ile fatura borçlusu arasındaki ticari ilişkiye binaen düzenlenmiş olan faturaya istinaden gerçekleştiğini, müvekkili şirketin yasadan doğan yükümlülüğünü yerine getirdiğini,

bu hususun Faktoring İşlemleri Hakkında Uygulanacak Usul ve Esaslar Yönetmeliğin 8.maddesinde yer alan düzenlemelere uygun olduğunu ve müvekkili tarafından yapılan faktoring işleminin usul ve yasalara uygun olduğunun yine dosyada mübrez raporla doğrulandığını, Öte yandan hükme esas alınan raporda her ne kadar istihbarat çalışmalarına dair delil sunulmadığı belirtilmişse de, müvekkili şirketin çek üzerinde yer alan tüm ciroları araştırmak gibi bir yükümlülüğü bulunmadığını, müvekkili şirketin istihbarat yükümlülüğü çerçevesinde 3. şahısların ticari kayıtları üzerinde inceleme yapmasının zaten beklenemeyeceğini,

Mevzuatın müvekkili şirkete alacağı fatura ile tevsik etme ve kambiyo senedi ile faturanın uyumlu olduğunu araştırma dışında başkaca bir yükümlülük yüklemediğini, Hükme esas alınan Rapor'da belirtilen bir diğer hususun ise "dava konusu çeke ilişkin ödeme yasağı kararı bulunduğunun öğrenilmesine rağmen alacağın tahsili bakımından icra takibi başlatıldığı" yönündeki tespit olduğunu, müvekkili şirketin dava konusu çeke istinaden faktoring müşterisi ...

Gıdaya 10.986,27 TL finansman sağlamış olduğunu, ancak Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/31 Esas sayılı dosyası üzerinden ödemeden men kararı alınması nedeniyle çekin bedelini tahsil edemediğini, akabinde herhangi bir hak kaybına uğramamak için alacağını tahsil edemeyen her alacaklı gibi İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas numaralı icra takibi başlatıldığını, çek karşılığını alamayan alacaklı hamilin İİK’nın 167 ve sonraki maddelerinde yer verilen kambiyo senetlerine mahsus yol ile takip başlatmasında hukuka aykırı herhangi bir durum bulunmadığını, Dava konusu çekin davacının kayıtlarında 31.12.2020 tarihli tarihli 103 no'lu yevmiyeye kaydedildiğini, giriş ve çıkışlarının yapıldığı tespit edilmiş çekin keşide tarihi ile yevmiyeye giriş tarihlerinin gözden kaçırıldığını, zira dava konusu çekin 21.03.2020 keşide tarihli iken iş bu çekin davacının kayıtlarına;

dava konusu çekin çalındığını iddia ettiği 16.01.2020 tarihinden ve işbu davanın ikame edildiği 11.12.2020 tarihinden sonra, 31.12.2020 tarihinde geçirildiğini, bu nedenle çekin çaldırıldığı iddiasının bu durumla uyumlu olmadığını, Bununla birlikte, Yerel Mahkeme dosyasından Konya Asliye Ticaret Mahkemesine yazılan talimat neticesinde davacının ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılan bilirkişi incelemesinde her ne kadar davacının dava konusu çeki ...'dan aldığı ve ...'ya ciro ettiği belirtilmekte ise de;

talimat dosyasından alınan raporun Ek-4'ünde sunulan alt hesap adı ... olan 120 S008 alt hesap kodlu mavin defterinde 31.12.2020 evrak tarihli 11.393,00 TL alacak olarak girilen kayıt bulunsa da Ek-5'inde sunulan alt hesap adı ...

A.Ş. olan 320 G001 alt hesap kodlu mavin defterinde çekin ...'ya verildiğine dair hiçbir kayıt bulunmadığını, zira 103 yevmiye numaralı mahsup fişinde alınan çekler kısmında dava konusu çek yer almakta ise de, ... hesabındaki muavin defter kaydında çekin çıkışının yapıldığına dair hiçbir bilgi yer almadığını beyan ederek, Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dava, davacının hamili olduğu çekin, çalınması nedeniyle rızası dışında elinden çıktığı iddiasına dayalı olarak, icra takibi kapsamında ödenen bedelin istirdatına yönelik olup, uyuşmazlık; davalı faktoring şirketinin çeki iktisabında ağır kusurlu veya kötüniyetli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. Mahkemece davanın kabulüne, tazminat taleplerinin reddine dair verilen karar, yukarıda açıklanan nedenlerle taraflarca istinaf edilmiştir.

Dava konusu çek incelendiğinde; ... bank Kozan Adan şubesi ... nolu 21.03.2020 tarihli 11.393,00 TL tutarlı çek olduğu, keşidecisinin ... Paz. Tic. Ltd. Şti., muhatabının ..., Çek ciro silsilesinin sırasıyla ..., ... San. Ve Tic., ...

Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi olduğu, çekin 23.03.2020 tarihinde Bankaya ibraz edildiği “Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 20.01.2020 tarih 2020/31 sayılı ihtiyati tedbir kararı bulunduğundan çek üzerinde işlem yapılamamıştır” şerhi ile çekin ibraz edene iade edildiği anlaşılmıştır.

Tarafların incelenen ticari kayıtlarına, dosyaya sunulan bilirkişi raporuna ve toplanan tüm delillere göre; çeke dayanak 26.12.2019 tarihli ... seri nolu 11.880,00 TL tutarlı faturanın irsaliyeli fatura olduğu, faturanın teslim alan ve teslim eden bölümlerinin imzasız olduğu, irsaliyeli faturanın davacıya tebliğ-teslim edildiğinin ve irsaliyeli fatura muhteviyatı malın davacıya teslim edildiğinin belli olmadığı, davalı tarafından Yönetmeliğin ikinci bölüm 5. maddesinin 1- c) bendinde belirtilen istihbarat çalışmalarının yapıldığına dair bir delilin sunulmadığı,

davalının, dava konusu çek ile ilgili Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 20.01.2020 tarih 2020/31 sayılı ihtiyati tedbir kararı ve ödeme yasağı bulunduğunu çeki 23.03.2020 tarihinde bankaya ibraz ettiğinde öğrenmesine rağmen 16.06.2020 tarihinde davacı icra takibi başlatarak çek bedelini tahsil yoluna gittiği, yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre, dayanak faturanın şekli koşullarını incelemekle yükümlü olan faktoring şirketinin bu nedenle çeki iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabulü gerektiği, ancak eldeki dava bedel istirdadına ilişkin olup, kötüniyet tazminatına hükmedilebilmesinin mümkün olmadığı anlaşıldığından,

davanın kabulüne, tazminat taleplerinin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, aksi yöndeki istinaf başvuru nedenlerinin yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.

Dosyadaki belgelere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklar ve gerekçe içeriğine göre, ilk derece mahkemesi kararında davanın esasıyla ilgili tarafların gösterdiği hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından taraf vekillerinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.