İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2021/1548 K.2024/1306

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili tarafından ...

A.Ş alınması planlanmış olan teknenin sipariş avansı olarak toplam 325.000 TL tutarında üç adet çek keşide edilerek şirkete teslim edildiğini, ayrıca şirkete banka transferi olarak 100.000 TL nakit ödeme yapıldığını, çeklere ilişkin olarak müvekkili adına herhangi bir fatura düzenlenip tebliğ müvekkiline tebliğ edilmediği gibi müvekkilinden herhangi bir onay veya bilgi alınmadığını, avans niteliğinde olan ve karşılığında hiçbir şekilde fatura düzenlenmemiş olan 16/12/2016 - 20/01/2017 - 24/02/2017 tarihli çeklerin ... ye verildiğine ilişkin bilgi müvekkilinin dışarıdan muhasebe işlerini yapan ... tarafından öğrenildiğini,

bunun üzerine davalı ... ye ihtarname gönderildiğini, ihtarnameye herhangi bir cevap verilmediğini, 6361 Sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman şirketleri Kanunun 9/2 maddesi gereğince Faktoring şirketlerinin kambiyo senetlerine dayalı olsa bile bir mal veya hizmet satışından doğmuş veya doğacak fatura veya benzeri belgelerle tevsik edilmeyen alacakları satın almaları, tahsilini üstlenmelerini mümkün bulunmadığın, davalı şirket tarafından müvekkili adına düzenlemiş geçerli bir fatura bulunmadığını, şirket kayıtlarında müvekkilinin davalı...A.Ş'den alacağının olduğunu,

bu nedenlerle müvekkili tarafından düzenlenmiş bulunan ve fakat hiçbir karşılığı alınmamış çekler ile ilgili olarak ihtiyati tedbir kararının verilmemesi durumunda müvekkil şirket aleyhine telafisi mümkün olmayan hukuki ve ticari sonuçlar olacağını belirterek çekler hakkında ödeme yasağı konulmasını, davanın kabulünü, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesi talebi ile dava ettikleri anlaşıldı. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle.

Müvekkili ile diğer davalı ...A.Ş arasında imzalanan faktoring sözleşmesi çerçevesinde müvekkilinin faturaya dayalı alacağının bulunduğunu, çekin bir ödeme aracı olduğunu, çeklerin anılan borcun ifası için anılan çeklerin devir alındığını, müvekkili tarafından yapılan iş ve işlemlerin faktoring mevzuatına uygun olduğunu, diğer davalı ...'in davacıdan olan ve faturaya bağlanmış alacaklı müvekkili şirket tarafından temlik alınmış ve anılan faturaların ifası için ...

Bankası A.Ş Gültepe Şubesin de bulunan ... hesaptan keşide olunan 3 adet 75.000 TL bedelli çekleri diğer davalı ... cirosu ile müvekkiline teslim ettiğini, diğer davalı ... tarafından düzenlenmiş olan 19/08/2016 tarih Seri A ... nolu 225.000 TL fatura 6361 sayılı finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketleri kanunu'nun 43.maddesine istinaden kurulmuş olan merkezi fatura kaydı sistemine girilerek sorgulanması ve mükerrerlik kontrolü yapılarak muhasebeleştirildiğini, davacının dilekçesinde ileri sürmüş olduğu çeklerin avans olarak verildiği iddiası da hayatın olağan akışına uygun olmadığını,

davacının 6361 sayılı finansal kiralama faktoring ve finansman şirketleri kanununun 9/2 maddesine göre faktoring şirketleri kambiyo senedine dayalı olsa dahi fatura ile tevsik edilmeyen mal ve hizmetlerin satışından doğmuş alacakları devralamazlar, bu hükmün amacı gerçek mal ve hizmet tedarikine dayanan alacakların devir alınması amacıyla konulmuş olup davada uygulanması söz konusu olmadığını belirterek davanın reddini, %20 aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda. "Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafça, ticari alım satıma istinaden düzenlenen uyuşmazlık konusu edilen çeklerin, davalı...A.Ş.'ye teslim edildiği, akabinde de diğer davalı ... şirketlerine ciro edildiği hususlarında taraflar arasında bir uyuşmazlığın bulunmadığı, bilirkişi ek raporunda da belirtildiği üzere, lehine çek tanzim edilen ...

A.Ş.'nin, temel ilişkideki yükümlülüklerini yerine getirmediği, bu sebeple de davacının bu davalıya karşı borçlu olmadığı, yukarıda emsal nitelikteki Yargıtay kararında da belirtildiği üzere, davacının bu defisini, faktoring şirketi olan diğer davalıya karşı da ileri sürebileceğinden, davanın kabulüne" karar verilmiştir. Davalı ... Faktoring A.Ş.

(Eski Ünvanı : ....)vekili istinaf dilekçesinde özetle; -Mahkemenin kararının 6361 sayılı yasanın 9/3 maddesine aykırı olup usul ve yasaya aykırı kararın ortadan kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğini, Yargıtay 19 Hukuk Dairesinin 2015/1159 E. 2015/12752 K. Sayılı emsal kararına göre 6361 sayılı yasanın 9/3 maddesinin faktöring işleminin tarafları olan borçlu önceki alacaklı ve temlik alan faktöring şirketi dışındaki kambiyo senedinde ciro silsilesinde yer alan diğer kambiyo borçluları bakımından getirilmiş bir hüküm olduğunu,

Kanunun 9/3 maddesi hükmünün faktöring işleminin tarafları arasında yer almayan kambiyo borçlularını ilgilendirdiği madde gerekçesinden de anlaşılabildiğini, zira gerekçenin son cümlesinde " bu bağlamda 6102 sayılı TTK nın defiler başlıklı 687. maddesi ile paralellik sağlanması hedeflenmiştir.. buna göre faktöring işleminin taraflarından olan kambiyo borçluları hakkında alacağın temliki hükümlerinin uygulanacağı,

aynı kanunun 9/3 maddesi hükmünün ise faktöring işleminin tarafı olmayan ve ciro silsilesinde yer alan diğer kambiyo borçluları bakımından uygulanabileceğine …" dair kararı gereğince sayın mahkemenin davalı müvekkili faktöring şirketinin ciro silsilesinde olmakla birlikte faktöring işleminin tarafı olması nedeniyle davacının defilerini müvekkile ileri sürebileceğine hükmettiğini, kanun hükmünün somut olaya uygulanmasının hatalı olduğunu,

bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri halinde 6102 sayılı kanunun 687/1 maddesi hükmü ve 6361 sayılı yasanın 9/3 maddesi gereğince keşideci veya cirantalar tarafından şahsi defilerin ileri sürülemeyeceğinin kanun hükmü ile sabit olduğunu, faktoring şirketinin ciro yoluyla aldığı çekin konusunun olduğu faktoring işleminin tarafı ise factoring şirketine şahsi def ilerin ileri sürülebileceğine hükmedilmesinin kanun hükmünün hatalı yorumlanması olduğunu,

- Temlik eden ve temlik borçlusu arasında doğmuş bir ticari ilişki ve bu ticari ilişki kapsamında keşide edillmiş bir fatura ve faturaya konu ödemeye ilişkin bir kambiyo evrakı varken, factoring şirketi temlik edenin iyiniyet çerçevesinde yapacağı ivazlı temlik talebini, temlik borçlusunun teyid kabul yazısı ile kabul etti ise factoring şirketinin temlik alana ivaz verdikten sonra temlik borçlusunun temlik edenin fatura konusu malı sözleşmeye uygun teslim etmediğine ilişkin itirazlarının TMK 3 md. dürüstlük kuralları kapsamında hakkın kötüye kullanılması olduğunu, temlik borçlusunun,

temlik alanın factoring şirketinden tahsil ettiği ivazdan pay almadı ise dahi, temlik borçlusunun yaptığı işlemde bile bile faktoring şirketinin aleyhine hareket etmesi nedeniyle hakkını kötüye kullandığı açık olduğundan şahsi defilerini factoring şirketine karşı ileri süremeyeceğini, -mahkemece dosya kapsamında bilrikişi incelemesi yapıldığını ve davalı factoring şirketinin kanunun hükümlerine uygun faktoring işlemi yaptığının bilirkişilerce tespit edildiğini, -Davalı müvekkilinin BDDK denetiminde faaliyet gösteren bir factoring şirketi olduğunu, diğer davalı ...

A.Ş. ile arasındaki factoring sözleşmesi kapsamında faturaların ödemesi olarak aldığı çekler hakkında temlik borçlusu ile iletişime geçtiğini, temlik borçlusunun fatura ve çek ödemesini teyit etmesi üzerine ivaz karşılığı factoring işlemi yaptığını, Davalının ivaz ödemesi yapılması sonrasında şahsi def ilerini ileri sürmesinin dürüstlük kuralına aykırı ve hakkın kötüye kullanılması olduğunu, davalının iyi niyetli olduğunu kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle.

6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun 9/2. Maddesine göre faktoring şirketlerinin hangi alacakları hangi usul ve şartlarda devir alacaklarını ve tahsilini üstlenecekleri düzenlendiğini, bu kapsamda faktoring işlemine konu bir alacağın mevcut olabilmesi için öncelikle o alacağın, tamamlanmış bir mal ve hizmet satışı üzerine düzenlenmiş bir fatura tevsik edilmesi gerektiğini, olayda Müvekkili Şirket tarafından davalı ...

Enerji Sistemleri A.Ş.’den alınması planlanmış olan teknenin sipariş avansı olarak 325.000,00-TL tutarında 3 adet çek keşide edilerek davalı şirkete 100.000,00-TL ödeme yapılmış ise de, Müvekkili Şirket adına herhangi bir fatura düzenlenmediği ve tebliğ edilmediğini, bu ödemelere istinaden diğer davalı tarafından herhangi bir mal teslimi gerçekleştirilmemiş veya hizmet verilmemiş olduğunu, davaya konu mal veya hizmet satışının yerine getirildiğinin belge ile ispatlanamamış olması göz önünde bulundurularak Yerel Mahkeme tarafından davanın kabulüne karar verilmiş olmasının hukuka uygun olduğunu,

Davalının beyanlarının aksine Yargıtay'ın yerleşik kararlarında 6361 sayılı FKFFŞK’nun Kanun’un 9/3.

Maddesinin faktoring işlemi içerisinde yer almayan kambiyo borçlularına yönelik olduğu ve tarafların faktoring işleminin içinde yer almaları durumunda ilgili maddenin uygulanabilirliğinin bulunmadığının belirtildiğini, Yargıtay 19 Hukuk Dairesinin 2015/1159 E. 2015/12752 K. Sayılı kararının emsal gösterilmesinin hukuka uygun olduğunu, somut olayda davalı ... firmasının iyiniyetli olmasının herhangi bir önemi bulunmadığını, ticari hayat içerisinde bulunan firmaların küçük ve büyük ölçekli olmasına bakılmaksızın gerekli özeni gösterip basiretli bir tacir gibi davranmak zorunda olduklarını, Müvekkili Şirket tarafından hiçbir surette ...

Faktoring'e teyit verilmediğini, davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir. İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Dosyadaki bilgi ve belgelerden; davacı ile davalılardan ...

Enerji Sistemleri A.Ş. arasındaki ticari alım satıma istinaden verilen her biri 75.000 TL bedelli (toplam 225.000,00-TL) tutarlı üç adet çekin, diğer davalı ... şirketine ciro edildiği, ancak davalı ... Enerji Sistemleri A.Ş. tarafından yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerin yerine getirilmediği, çeklerin bedelsiz kaldığı iddiasıyla menfi tespit davasının açıldığı anlaşılmaktadır. Bilirkişi raporunda.

Davalı ... şirketinin faturayı temlik aldığı ve davaya konu çekleri iktisap ettiği aşamada Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyduğu, faktoring işlemleri için kendilerine ibraz olunan belgeler arasındaki uyuma dikkat ettiği, davaya konu ekleri faturaya bağlı olarak devralmış olmakla yönetmeliği 22/2 ve 6361 Sayılı yasanın 9/2 maddesi hükmü şartlarına aykırı hareket etmediği,

davalı ... şirketinin fatura ekinde teminata aldığı çeklerin iktisabında ise TTK 686/2 ve 687/1 maddeleri kapsamında iktisapta kusurlu olmadığı borçlunun zararına hareket etmediği ve 6361 sayılı Yasanın 9/3 maddesi kapsamında poliçeyi iktisap ederken bile bile davacı borçlunun zararına hareket ettiğinin ispat olunamadığı görüşünün bildirildiği anlaşılmıştır.Bilirkişi ek raporunda.

Davalı ... şirketinin faturayı temlik aldığı ve davaya konu çekleri iktisap ettiği aşamada Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkıda Yönetmelik hükümlerine uygun olduğu, faktoring işlemleri için kendilerine ibraz olunan belgeler arasındaki uyuma dikkat ettiği, davaya konu çekleri faturaya bağlı olarak devralmış olmakla yönetmeliği 22/2 ve 6361 sayılı yasanın 9/2 maddesi hükmü şartlarına aykırı hareket etmediği,

davalı ... şirketinin fatura ekinde teminata aldığı çeklerin iktisabında ise TTK 686/2 ve 687/1 maddeleri kapsamında iktisapta kusurlu olmadığı borçlunun zararına hareket etmediği ve 6361 sayılı yasanın 9/3 maddesi kapsamında poliçeyi iktisap ederken bile bile davacı borçlunun zararına hareket ettiğinin ispat olunamadığı, davacının edimlerini yerine getirmeyen davalı ...A.Ş ne borçlu bulunmadığı görüşünün bildirildiği anlaşılmıştır.

6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2 maddesi ''Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal ve hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez'' hükmünü içermektedir.

Yasa metninden de anlaşılacağı üzere, faktoring şirketinin, faktoring işlemi ile devraldığı alacak, alacağın temliki hükümlerine tabidir.

Faktoring işlemlerinde alacağın temliki hükümlerinin uygulandığı, faktoring işleminin müşteri (firma), faktoring şirketi (faktor) ve borçlu olmak üzere üç tarafının bulunduğu, faktoring işleminin bu tarafları arasındaki ilişkiler yönünden 6361 sayılı Yasa'nın 9/2 ve 6098 sayılı TBK'nın 188/1. maddesi hükümlerinin uygulanması gerektiği anlaşılmaktadır.

Buna göre borçlu, faktoring işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu def'ileri alacağı faktoring sözleşmesine dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir. 6361 sayılı Yasa'nın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında faktoring işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden şahsi def'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyiniyetli ya da kötüniyetli olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.

6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi, faktoring işleminin yukarıda belirtilen tarafları dışında kalan kambiyo borçluları bakımından uygulanabilecek bir hükümdür. Başka bir anlatımla, faktoring işleminin dışında bir kambiyo borçlusu varsa (keşideci, lehdar veya ciranta) onlar hakkında 6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi hükmü uygulanacaktır. Somut olayda uyuşmazlık faktoring işleminin tarafları arasında olduğundan anılan Yasa'nın 9/3. maddesi hükmünün uygulama yeri bulunmamaktadır.

(Yargıtay 11. HD'nin 2022/1264 E. 2022/2680 K. Sayılı Kararı bu yöndedir.) Davalı tarafça her ne kadar, 6361 sayılı yasanın 9/3 maddesi uygulandığı ileri sürülmüş ise de, Mahkemece Yargıtay kararının emsal gösterildiği ve Yargıtay ilamı içerisinde 9/2 ve 9/3 maddelerinin uygulanma koşullarının belirlendiği, Mahkemece 9/3 maddesine dayanılmadığı, 6361 sayılı FKFFŞK’nun 9/3.

Maddesinin faktoring işlemi içerisinde yer almayan kambiyo borçlularına yönelik olduğu ve tarafların faktoring işleminin içinde yer almaları durumunda ilgili maddenin uygulanabilirliğinin bulunmadığının belirtilirken maddenin açıklandığı, bu konudaki davalı istinaf talebinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Bilirkişi ek raporunda da tespit edildiği üzere, davacı tarafça lehine çek tanzim edilen ...

Enerji Sistemleri A.Ş.'nin, temel ilişkideki yükümlülüklerini yerine getirmediği, dava konusu 16/12/2016-20/01/2017 24/02/2017 keşide tarihli çeklerde, davacı ... Ayak. Tek. Paz. ve Bil. Hizm. San. ve Tic. A.ş.'nin keşideci olduğu, ... Aş.'nin lehtar olduğu, Doğan Faktoringe cirolandığı, davacının davalı ...

Şirketine gönderdiği 11/10/2016 tarihli ... yev.nolu ihtarnamede "çeklerin avans olarak verildiğini, karşılığında mal ve/veya hizmet teslim edilmediğini, şirket ortağının yüklü borçla yurt dışına kaçtığını, çeklerin iadesi gerektiğini" bildirdiği, ...

Faktoring'e ihtarnamenin 13/10/2016 tarihinde tebliği edildiği, faturalara yönelik davalı ... tarafından herhangi bir araştırma, sorgulama yapılmadığı, davalı tarafından Yönetmeliğin ikinci bölüm 5. maddesinin 1- c) bendinde belirtilen istihbarat çalışmalarının yapıldığına dair bir delilin sunulmadığı, söz konusu faturalar ile ...

Enerji Sistemleri A.Ş. tarafından taahhüt edilen geminin davacı şirkete teslim edilmediği bilgisi ile faktoring işlemi yapıldığı tespit edildiğinden, 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansmal Şirketleri Kanunun 9.maddesinin 2. Fıkrasına göre, davacı, diğer davalı olan ...

Enerji Sistemleri A.Ş.'ne karşı sürebileceği defilerini, faktoring şirketine karşı da ileri sürebileceğinden ve şahsi def'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyiniyetli ya da kötüniyetli olmasının sonuca etkisi bulunmadığından mahkemece davanın kabulüne dair verilen karar dosya kapsamına uygundur.

Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

11/07/2024