İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2021/51 K.2024/426

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davacı şirket ... A.Ş. 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kapsamında yetkili olarak faktoring hizmeti verdiğini, bu hizmet kapsamında müşterilerinin faturalı alacaklarını ve bu alacaklarına istinaden verilen kıymetli evrakları hizmet bedeli karşılığında teslim ve temlik alarak bedel ödemesi yaptığını, davacı şirket ile müşterisi ... Tic. Ltd.

Şti. arasında 14.02.2011 tarihinde yapılan faktoring işlemi ile davalı ...Tic. Ltd. Şti’nden doğmuş faturalı alacağının 35.000-TL’lik kısmını davacı şirkete temlik etmiş ve bu temliğe istinaden; ... Bayrampaşa Şubesine ait ... numaralı, 29.05.2012 tarihli ve 20.000-TL bedelli, Keşidecisi ... Tic. Ltd. Şti. olan ve ... Bayrampaşa Şubesine ait ... numaralı, 31.05.2012 tarihli ve 15.000-TL bedelli, Keşidecisi ...Tic. Ltd. Şti.

Olan çekleri davacı şirkete teslim ettiğini, davacı şirkete teslim edilen takibe konu çekler, müvekkil şirket uhdesinde zayi olmuş ve bu nedenle de İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2011/555 e.

Sayılı dosyası üzerinden çek iptali davası açıldığını ve Mahkeme tarafından 07.05.2012 tarihinde verilen karar ile çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verildiğini, bu hususlar davalı/borçlu şirkete mail yolu ile bildirilmiş ve iptaline karar verilen çeklere ilişkin ödeme yapılması talep edilmiş fakat davalı/borçlu şirket tarafından çek bedellerine ilişkin yalnızca 19.06.2012 tarihinde 2.500-TL ödeme yapıldığını, icra takibine konu çek bedellerine ilişkin başkaca herhangi bir ödeme yapılmadığını, bu konu ile ilgili davalı/borçlu şirkete 08.12.2017 tarihinde gönderilen Eyüp ....

Noterliği’nin ... yevmiye numaralı ihbarnamesi ile durum tekrar bildirilerek, ödeme yapılması yada daha önce herhangi bir ödeme yapıldı ise ödemelere ilişkin dekont yada belgelerin müvekkil şirket ile paylaşılması talep edildiğini, davalı/borçlu şirket tarafından bu ihbarnameye herhangi bir cevap verilmemiş ve herhangi bir ödeme yapılmadığını, davacı şirket alacağını tahsil edememiş bu nedenle de davalı/borçlu şirket aleyhine İstanbul ....

İcra Müdürlüğü’nün ... esas sayılı dosyası ile icra takibi ikame edildiğini, davalı/borçlu şirket tarafından 20.07.2018 tarihinde takibe, ödeme emrine, borca, faize ve tüm ferilerine itiraz edildiğini, davalı/borçlunun itirazları hukuki dayanaktan yoksun, gerçek dışı ve mesnetsiz olup, reddi gerektiğini, davalının takibe, borca, faize, faiz oranına ve tüm ferilerine yaptığı itirazının iptali ile takibin devamına, itirazının haksız ve kötüniyetli olması nedeniyle %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Davalı şirketin alacaklı görünen şirkete hiçbir borcu bulunmadığını, takibe ve davaya konu olan her iki çekin de bankaca karşılığı ödendiğini, davacı taraf müşterisi ... Tic Ltd Şti ile 14.02.2011 tarihinde yapılan faktoring işlemi ile davalı ... Tic Ltd Şti 'nden doğmuş 35.000,00 TL lik kısmını davacı şirkete temlik etmiş ve karşılığında müvekkil şirket tarafından keşide edilen ...

Bayrampaşa Şubesi'ne ait ... numaralı , 29.05.2012 tarihli ve 20.000 TL bedelli çek ile ...

Bayrampaşa Şubesine ait ... numaralı 31.05.2012 tarihli ve 15.000 TL bedelli çekleri aldığını, davacı taraf çekleri elinde bulundurduğu sırada kaybetmiş ve bu nedenle de İstanbul 8.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2011/555 E sayılı dosyası ile çek iptali davası açmış ve 07.05.2012 tarihinde çeklerin iptaline karar verildiğini, buna rağmen davacı taraf gerekçeli kararı dahi 17.03.2015 tarihinde almış ve müvekkil şirketten esasen ödemesi yapılan çek bedellerini 2017 yılında talep ettiğini,

müvekkil şirket bahsi geçen kayıp çeklerin keşidecisi olup iptal kararından 5 yıl sonra ödenen çek bedellerinin müvekkil şirketten tahsil edilmeye çalışılması kötü niyetli olduğunu, davacının itirazın iptali talebinin reddine, davacının %20 kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...Zayi nedeniyle iptal kararı alan kişi alacağını senetsiz olarak talep etme veya zayi edilen senet yerine yeni bir senet düzenlenmesini isteme hakkına sahiptir. Davalı borçlu zayi nedeniyle iptal kararı alan kişinin gerçekten alacaklı olmadığı savunmasında bulunabilir. Somut olayda da; henüz bankaya ibraz edilmeden zayi edilen çekler söz konusudur.

İbraz edilmeyen çekler yönünden hamil olduğunu iddia eden kişi ancak sebepsiz zenginleşme hukuksal nedenine dayanarak talepte bulunabilir. Bu durumda keşideci davalı, çek bedelini ödediğini başka bir anlatımla sebepsiz zenginleşmediğini kanıtlamakla yükümlüdür. Somut uyuşmazlıkta; keşideci davalı dosyaya sunmuş olduğu delillerle çek bedelini ödediğini ya da sebepsiz zenginleşmediğini ispatlayamadığından çek bedelini ödemekle yükümlüdür.

Her ne kadar davacı yan, davalı yanın çeklerin zayi olduğunu öğrenme tarihi olan 19.06.2012 tarihinden itibaren işlemiş faiz talep etmişse de; süresinde bankaya ibraz edilmeyen çek kambiyo vasfını yitireceğinden ve 19.06.2012 tarihi itibariyle davalı yanı usulüne uygun şekilde temerrüde düşürüldüğü ispat edilemediğinden 17.01.2020 tarihli bilirkişi raporunun işlemiş faize ilişkin belirlemelerinden ayrılınmış ve İstanbul ...

İcra Müdürlüğü'nün ... takip sayılı dosyasında davalı yanın itirazının kısmen iptali ile; bu defa takibin 35.000,00-TL asıl alacak yönünden devamına, fazlaya ilişkin işlemiş faiz isteminin reddine, asıl alacağa takip takibinden itibaren %10.50'yi geçmemek üzere avans faizi uygulanmasına karar vermek gerekmiş, koşulları oluştuğundan davacı yan lehine alacağın %20'si üzerinden hesap edilen icra inkar tazminatına hükmedilerek buna ilişkin davanın kısmen kabulü ile kısmen reddine" karar verilmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; -gerekçeli kararda davaya ve takibe konu çeklere ilişkin dava dışı bankaya yazılan müzekkereye verilen 18.03.2020 tarihli yanıtta, takibe konu çeklerin davalı şirket tarafından ekran görüntülerinin 18.09.2012 tarihinde iade edilerek iptal çek konumuna getirildiğinin bildirildiği tespiti yapılmış ise de, bankaya yazdırılan müzekkerelere ...

Bankası tarafından verilen 05.11.2019 tarihli banka yazısında " ... ve ... seri nolu çekler bankamıza firmamız tarafından teslim edilmiş olup müşteriden iade konumundadır. Çeklerle ilgili herhangi bir ödemeden men kararı bulunmamaktadır." denildiğini, - dava konusu çeklerle ilgili Davacı tarafın Müşterisi ... San. Ve Tic Ltd Şti ile 14.02.2011 tarihinde yapılan faktoring işlemi ile davalı ...

Tic Ltd Şti 'nden doğmuş 35.000,00 TL lik kısmını davacı şirkete temlik ettiği ve karşılığında müvekkili şirket tarafından keşide edilen ... Bayrampaşa Şubesi'ne ait ... numaralı , 29.05.2012 tarihli ve 20.000 TL bedelli çek ile ...

Bayrampaşa Şubesine ait ... numaralı 31.05.2012 tarihli ve 15.000 TL bedelli çekleri aldığını, davacı tarafın çekleri elinde bulundurduğu sırada kaybettiğini iddia ederek ve bu nedenle de İstanbul 8.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2011/555 E sayılı dosyası ile çek iptali davası açtığını ve 07.05.2012 tarihinde çeklerin iptaline karar verildiğini, davacı tarafça ödemeden men yasağına ilişkin müzekkerenin bankaya teslim edildiğine dair müzekkere sunulmuş ise de bankadan gelen cevap yazısında herhangi bir ödemeden men kararının olmadığı belirtildiğini,

çelişkinin giderilmesi için İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2011/555 E sayılı dosyasının celbi ile dosyada bahsi geçen müzekkereye banka tarafından verilen cevabın ödemeden men kararının uygulanıp uygulanmadığının tespiti açısından dosyaya celbi talep edildiğini , Sayın mahkemece dosya celp edildiğini fakat mahkeme kararında davacı tarafından sunulan ödemeden men kararı müzekkeresinin uygulanıp uygulanmadığının irdelenmediğini, müvekkili şirkete hiçbir şekilde çek iptali kararı tebliğ edilmediğini,

banka yazısına göre de ödemeden men kararının banka tarafından uygulanmaması sonucunda müvekkilinden bağımsız çeki elinde bulunduran ciranta tarafından çekin tahsil edildiğini ve bu durumda müvekkilinin davacı tarafa bir sorumluluğunun olmadığının da irdelenmediğini,

-dava dışı bankanın müzekkere cevabında kayıp çeklerin bankaya iade edildiği belirtilmiş olup çeklerin kim tarafından teslim edildiğinin teslim belgesi ile birlikte çek asıllarının veya aslı gibidir onaylı fotokopilerinin dosyaya sunulması için bankaya müzekkere yazılmasını talep edildiğini ancak dava dışı banka tarafından çeklerin kim tarafından teslim edildiğinin net olarak belirtilmediğini, şüpheye yer vermeyecek şekilde irdeleme yapılmadan karar verildiğini,

İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2011/555 dosyasının celbi ile dosyada bahsi geçen ödemeden men kararının uygulanması için yazılan ve elden teslim edilen müzekkereye banka tarafından verilen cevabın ödemeden men kararının uygulanıp uygulanmadığının tespiti açısından dosyaya celbini ve cevap verilmediğinin anlaşılması halinde bankaya tekrar müzekkere yazılarak ödemeden men kararı müzekkeresinin uygulanıp uygulanmadığının ve kayıp çeklerin kim tarafından teslim edildiğinin teslim belgesi ile birlikte çek asıllarının veya aslı gibidir onaylı fotokopilerinin dosyaya sunulması için bankaya müzekkere yazılarak mevcut çelişkinin giderilmesi

sonrasında yazı cevaplarının geldiğinde bilirkişiye tevdiine karar verilmesi gerektiğini, -dosyada mevcut bilirkişi raporunda ve davacı tarafın 08.12.2017 tarihli Eyüp ...

Noterliği'nin ... yevmiye numaralı ihtarında da belirtildiği üzere 2500 TL ödeme yapıldığı ikrar ve tespitine rağmen sayın mahkeme kararında davanın kabulü kararı verilmiş olmasına rağmen yapılan ödemenin düşülmediğini, yapılan ödemenin düşülmemesinin bozma sebebi olduğunu kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Dava , İ....nun 67.maddesine dayalı ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır.

Davacı taraf dava konusu çekin kaybolduğunu, çek iptal davası açıldığını, çekin iptaline karar verildiğini ve çekin bedelinin tarafına ödenmesi gerektiğini, davalı ise dava konusu çekin faktoring ilişkisi çerçevesinde devraldığını, çek bedelinin ödemeden men kararının banka tarafından uygulanmaması sonucunda ciranta tarafından çekin tahsil edildiğini ve bu durumda davalının davacı tarafa bir sorumluluğunun olmadığını ileri sürmüştür. Davacı şirket ile dava dışı ...Tic. Ltd.

Şti. arasında 14.02.2011 tarihinde yapılan faktoring işlemi ile davalı ... Tic. Ltd. Şti’nden doğmuş faturalı alacağının 35.000-TL’lik kısmının davacı şirkete temlik edildiği görülmüştür. İstanbul 8.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2011/555 Esas ve 2012/105 Karar sayılı dosyasında; davacı tarafın ....

A.Ş. olduğu, davanın 25/11/2011 tarihinde açıldığı, dava konusunun ise kıymetli evrak iptali ( çek iptali) olduğu, Mahkemece 07/05/2012 tarihli kararında; davanın kabulü ile davaya konu ... Bayrampaşa Şubesi'ne ait ... numaralı , 29.05.2012 tarihli ve 20.000 TL bedelli çek ile ... Bayrampaşa Şubesine ait ... numaralı 31.05.2012 tarihli ve 15.000 TL bedelli 2 adet çekin zayi nedeniyle iptaline karar verildiği anlaşılmıştır. İstanbul ....

İcra Müdürlüğü'nün ... takip sayılı dosyasında özetle. 58.607,10-TL alacağın takip tarihinden itibaren icra giderleri, vekalet ücreti ve asıl alacağın %10,50 faizi ve %5,00 BSMV ile birlikte tahsilde tekerrür olmamak üzere TBK'nın 100.maddesine göre tahsilini talep ettiğini, davalı tarafça borca ve takibe itiraz edildiği anlaşılmıştır.

Dosya kapsamına alınan 09/04/2019 tarihli bilirkişi raporunda özetle; kabul edilmesi halinde çeklerin vade tarihinden dava tarihine kadar davacının alacağı 61.648,57-TL olduğunu, temerrüt tarihinden dava tarihine kadar olan alacağı 37.505,61-TL olduğunu, davalı tarafça 19/06/2012 tarihli 2.500,00-TL'lik ödemenin yapılmış bulunduğunu, davalı taraf incelemeye ticari defter belge sunmadığını, davacı tarafça talep edilen icra inkar tazminatının Mahkememizin takdirinde bulunduğunu mütalaa etmiştir.

Dosya kapsamına alınan 17/01/2020 tarihli bilirkişi raporunda özetle. Davacı ... AŞ nin, dava dışı asıl borçlu ...

Tic Ltd Şti'nin temlik aldığı faturalara istinaden finanse ettiği aşamada "Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik" şartları ile bu yönetmelik paralelinde BDDK tarafından hazırlanan Genelge tebliğ ile Yönetmelikte belirtilen şartlara, - 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu' şartlarına, uygun hareket ettiğini, davaya konu olayın yasa-genelge ve tebliğ uyumsuzluklarından kaynaklanmadığını, ancak davacı ...

Şirketinin. Teminata almış olduğu davaya konu Keşidecisi ...Ltd Şti olan ... Bayrampaşa Şb ne alt ... nolu 29.05.2012 tarihli 20.000,-TL bedelli çek ile Keşidecisi ...Ltd Şti olan ...

Bayrampaşa Şb'ne ait ... nolu 31.05.2012 tarihli 15.000,-TL bedelli iki adet çeki zayi ederek; ödemeden men kararı ile Çek İptal kararı aldırdığını, bu aşamalardan sonra davaya konu her iki çekin de davalı olan kesidecive iade edildiğini ve keşideci tarafından da iptal edilerek çeklerin bankasına 18.09.2012 tarihinde işlemsiz olarak iade edildiğini, banka yazısından anlaşılmakla; çeklerle ilgili davalı (...

San ve Tic Ltd Şti) sorumluluğunun ve temerrüdünün 18.09.2012 tarihinde başladığının kabulü gerektiğini, çek bedellerinden kaynaklanan 32.500,-TL'lık asıl alacak miktarına 18.09.2012 tarihinden 12.04.2018 tarihine kadar (taraflar tacir olmakla) avans faizi nispetinde faiz ve %5 gider vergisi uygulandığında; davacının 12.04.2018 takip (talep) tarihi itibariyle davalıdan.

32.500,00-TL Asıl Alacak, 20.743,33-TL İşlemiş Faiz (Avans Faizi), 1.037.17 TL BSMV olmak üzere toplam 52.724,75 TL alacaklı olduğunu, ancak Davacı tarafından, Takip Talebinde 35.000,00 TL Asıl Alacak, 22.482,95 TL İşlemiş Faiz, 1.124.15 TL BSMV olmak üzere toplam 58.482,10-TL alacak talep edilmiş olup; tespitlerimizden fazla olmakla; talebin tespitlerini aşan kısmının uygun olmadığını, davacının 32.500,- TL olan Asıl Alacak miktarına, takip tarihinden itibaren TCMB'ca yayınlanan avans faizi nispetinde (değişmesi halinde değişen nispetlerde) Temerrüt Faizi ve faizin %5 gider vergisini isteyebileceğini mütalaa etmiştir.

Faktoring şirketinin, faktoring işlemi ile devraldığı alacak, alacağın temliki hükümlerine tabi olduğu Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 03.11.2010 tarih, 2010/19-488 E., 2010/557 K. sayılı kararında da açıkça belirtilmiştir. Aynı kararda faktoring işleminin müşteri (firma), faktoring şirketi (faktor) ve borçlu olmak üzere üç tarafının bulunduğu da açıklanmıştır.

Faktoring işleminin bu tarafları arasındaki ilişkiler yönünden 6361 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesinin ikinci fıkrası ve 6098 sayılı Kanun'un 188 inci maddesinin birinci fıkrası hükümlerinin uygulanması gerekir. Buna göre borçlu, faktoring işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu def'ileri alacağı faktoring sözleşmesine dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir.

Toplanan delillere göre; davaya konu çek yönünden bedelsizlik def'inin, temlik alan faktoring şirketine karşı ileri sürülebilmesinin hukuken mümkün olduğu, davalının dava dışı bankanın müzekkere cevabında kayıp çeklerin bankaya iade edildiğinin belirtildiği ve 23/07/2019 tarihli banka cevabında çeklerin müşteri tarafından iade edildiğini bildirilmesi nedeniyle bu konuda çekişme bulunmadığından bankaya yeniden müzekkere yazılmasının gerekmediği,

bununla birlikte 19/06/2012 tarihli ihtarda 2500 TL kısmı yönünden bedelsiz kaldığı yönünde bilgi bulunduğu ve 2500 TL yönünden davanın reddinin gerektiği, fazlaya ilişkin ise çek bedelinin ödenmediğinin sabit olduğu açıklanan sebeplerle, davalı vekilinin İstinaf başvurusunun kısmen kabulü ile HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve yeniden hüküm kurulmasına karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.