İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2022/1050 K.2025/241

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirket ile .... Şti. arasında yapılan taşeronluk sözleşmesi gereğince mal ve hizmet karşılığında ... Bankası şubesine ait 30.08.2018 keşide tarihli ... seri numaralı 125.000,00 bedelli tek verilmiştir (sözleşmeler ektedir),Ancak sözleşmeye bağlanan karşılığında sıralı çekler verilen iş taşeron tarafından ifa edilmediği gibi alınan çeklerde davacıya iade edilmeyerek... Şirketlerine devredildiğini, finansal kiralama ... ve ...

Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 22/2. maddesine göre ... şirketleri kambiyo senetlerine dayalı olss bile bir mal veya hizmet satışından doğmuş ve doğacak fatura ve benzeri belgelerle tevsik edilmeyen alacakları satın alamazlar veya tahsilini üstlenemezler. Çekin bedelsiz olduğu ve söz konusu bedelsizlik savunması kanununda yeralan 3.kişi korunması faktoring şirketlerini kapsamadığı Yargıtay kararıyla da sabittir.

Davalı çekin bedelsiz olduğunu bilerektedir, ciranta çek karşılığı işin yapıldığına dair herhangi bir fatura sunmamıştır. Ancak davalı ... şirketi kötü niyetli olarak herhangi bir araştırmaya girmeden çeki devralmıştır. Kaldı ki TTK ve 6361 sayılı yasanın 38.maddesi gereğince basiretli bir iş adamı gibi davranma yükümlülüğündedir. Bu yükümlülük gereği çeke ilişkin araştırma yapmak zorundadır.

Kanunun yüklediği araştırma yükümlülüğünü aykırı davranan davalı faktoring şirketinin iyjniyetli olduğu söylenemez.

(Yarg.HGK 03.11.2010 T 2010/19-488 E 2010/557 K)-... şirketleri kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya lıizmct satışından duğmuş veya doğacak fatura veya benzeri belgelerle tevsik edilmeyin alacakları satın alamazlar veya tahsilini üstlenemezler" hükmü getirilmiştir, Davalı faktoring şirketi kötü niyetli olarak yönetmelik ve yasaya aykırı olarak dava konusu çeki devralmıştır.

Bankadan ibrazla çek yaprak bedeli alınmış müvekkilin bankalar nezdindeki kredi riskine sebep olunmuştur.Tüm bu hususlar ve faktoring yönetmelisine aykırı davranışı nedeniyle davalı aleyhine %40 dan aşağı olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, ... Bankası şubesine ait 30.08.2018 keşide tarihli ... seri nolu 125.000-TL bedelli çekin iadesine ve iptaline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacı ile müvekkili şirket çalışanları çek iktisaptan önce görüşmüş ve çekin teyidi alındığını, çekin ödenmemesi üzerine davacı şirket yetkilileri hakkında karşılıksız çek için suç duyurusunda bulunulduğunu, davacı şirket yetkilisi hakkında karşılıksız çek suçundan ceza alınmasına önlemek için lehtar şirket ile anlaşılarak,

çekin bedelsizliğine ilişkin belgeler düzenlendiğini ve bu dava açıldığını, açılan bu davanın, karşılıksız çek davasında bir savunma unsuru olarak kullanılmaya başlandığını, davacının sunduğu ve adi nitelikte olduğu için her zaman düzenlenme imkanı olan lehtar şirket ile yapılan sözleşmenin müvekkilini bağlamayacağını, adi nitelikteki sözleşmenin 3. Şahıs konumundaki müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceğini, yine lehtar şirketin davalı olduğu Batman 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/ 619 E. Sayılı kararının da bu davaya taraf olmayan müvekkilini bağlamayacağını ve ona karşı ileri sürülemeyeceğini,

davacının kanunun kendisine tanıdığı hakkı düzmece belgeler ile kötüye kullandığını, şahsi defiler in iyi niyetli hamil olan müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceğini, müvekkili faktoring firması olup dava konusu çeki faktoring sözleşmesi ile temlik alındığını, müvekkilinin dava konusu çeki bu faktoring ilişkisi gereği ve ...

Yönetmeliğinde uygun iktisap etmiş olduğundan yetkili hamil olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...Davanın KABULÜ ile ... sayılı takibe dayanak...

Bankası... şubesine ait 30/08/2018 keşide tarihli ... seri nolu 125.000-TL bedelli bedelsiz kalan çek nedeni ile davalıya borçlu olmadığının tespitine, bu çeklerine davacıya iadesine, Kötü niyet tazminat talebinin koşulları oluşmadığından reddine," karar verilmiştir.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; -Davanın kabulüne gerekçe olarak, davacı ...

İnşaat tarafından dava dışı ... şirketine karşı bedelsizlik iddiasıyla açılan ve davanın kabulüyle sonuçlanan Batman 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/619 E sayılı dosyası gösterildiğini, müvekkili, Batman 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/619 E sayılı dosyasının tarafı olmadığından bu dosyadan verilen kararın müvekkiline karşı ileri sürülmesi ve müvekkilini bağlayacak şekilde hükme gerekçe oluşturmasının mümkün olmadığını, müvekkili şirket ile dava dışı... şirketi arasında faktoring sözleşmesi imzalandığını ve sözleşmeye istinaden de dava dışı ... şirketinden dava konusu çek temlik alındığını,

çeki temlik alırken sadece alacağı tevsik eden fatura suretini temin etmekle ve çek ile faturanın uyumunu kontrol etmekle kalınmadığını, aynı zamanda çekin keşidecisi olan davacı şirketten teyit de alındığını, ses kayıtlarına delil olarak dayanıldığını, kayıtlarda fatura konusu malların teslim aldığını açıkça ikrar edildiğini, Bilirkişi raporunda da müvekkilinin istihbarat çalışmalarını yaptığı ve davacı şirketten teyit aldığı belirtilmiş olup hal böyle iken davanın kabulü yönündeki kararın yerinde olmadığını,

davacı tarafın da cevaba cevap dilekçesinde teyidin yazılı olarak alınması gerektiğini ileri sürerek teyit için arandığını zımnen de olsa kabul ettiğini,...

Yönetmeliğinin istihbarat çalışması başlıklı 5/1-c .maddesinde de istihbarat çalışmasının belirli bir şekle tabi olmadığının anlaşıldığını,-davacının, çekin temlik işlemleri sırasında fatura konusu malları aldığını beyan etmesine rağmen sonrasında çekin bedelsiz kaldığını iddia etmesinin açıkça kötüniyetli bir davranış olduğunu, faktoring sözleşmesinin tarafı dava dışı ... şirketi olup alacağı tevsik eden faturayı düzenleyen de yine ... şirketi olup,

Sözleşme ile fatura çeliştiğine göre sözleşmenin tarafı olan ... şirketinin sözleşmeyi kabul etmediğinin anlaşıldığını,... şirketi ile yapılan alacak bildirim formunda fatura konusu malın/hizmetin tam olarak teslim edildiğine ilişkin ... şirketinin yazılı beyanı olduğunu, Batman 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/619 E sayılı dosyasının ve bu dosyaya sunulan belgelerin kurgusal işlemlere dayandığını, davacı, çek lehtarı olan .... şirketine açtığı davayı müvekkiline ihbar ederek davadan haberdar edebilir ve müvekkilinin de bu davaya müdahil olarak katılması imkanını sunabileceğini,

ancak davacının Batman 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/619 E sayılı dosyasıyla davadışı ... şirketine karşı açtığı davayı gizlediğini,-müvekkilinin dava konusu çeki temlik alırken ... mevzuatına uygun hareket ettiğini ve üzerine düşen tüm yükümlülükleri eksiksiz yerine getirdiğini, bilirkişi raporunun, 8.sayfasında.

Yasa ve yönetmeliğe uygun bir faktoring işlemi yapıldığı, Alacağı tevsik eden fatura ile çekin uyumlu olduğu, Fatura ile çekin ticari defterlere kaydedildiği, istihbarat çalışmalarının yapıldığı, Çekin ve fatura konusu işin teyit edildiği, 9.sayfasında ise; ... işleminin 6361 sayılı yasa ve yönetmelik şartlarına uygun yapıldığı,

Dava konusu faktoring işlemlerinde yasa ve yönetmeliğe aykırı herhangi bir hususa rastlanılmadığı tespitlerine yer verildiğini, çekin bedelsiz kaldığı düşünülse bile- bu iddianın, üzerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getiren iyiniyetli yetkili hamil olan müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceğini kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; ... yönetmeliğine göre şahsi defilerin faktoring şirketine de yöneltilebileceğini, çekin dayanağı olan işlerin dava ... tarafından yapılmadığını, müvekkili şirketin kayıtlarında dava dışı ... firması ile mal alışı olmadığından,

fatura, ticari defter kayıtlarında bulunmadığını, dosyaya sunulan ses kaydının delil niteliğinde olmadığını, bu nedenle hukuka uygun alınmayan ses kayıtlarının delil niteliğinde olmadığından hükme esas alınmaması gerektiğini, bilirkiş raporunda, müvekkili şirket yetkilisi ... adlı şahsın fatura ve çekin 'Hatay işine' ait olduğu teyidini almış olduğu belirtildiğini ancak kendisinin şirket yetkilisi olmadığını,çalışan olsa bile çek düzenleme yetkisi olmadığını,Çek düzenlenme yetkisi olmayan bu şahsın , çeklerle ilgili bilgisi olmasının mümkün olmadığını, ... firmasının şirket yetkilisine ulaşması mümkünken,

şirkette çalıştığını ve ne iş yaptığını bilinmeyen birine çekleri sorduğunu,, müvekkili şirket yetkilisinin ...' olduğunu, iyiniyet iddiasının dinlenemeyeceğini, kötü niyetli davalı ile dava dışı ciranta arasında ticari ilişkinin olduğuna dair, çek karşılığı kesilen herhangi bir fatura bulunmadığını,Yargıtay kararlarına göre iyi niyetli 3. Kişiye ilişkin kanunun korumasına dahil edilmediğinden şahsi defiler' in de ileri sürülebileceğini,

Davalı faktoringin davaya sunmuş olduğu faturanın müvekkili şirketin ticari defterlerinde bulunmadığını ve davaya konu çekin müvekkilinin ticari defterlerinde kaydı bulunmadığına dair bilirkişi raporu düzenlendiğini, Davalı tarafın istinaf sebeplerinin reddine, Kötü niyetli ... firmasının kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Dava,

çeke dayalı bedelsizlik iddiası nedeniyle icra takibinden sonra açılan menfi tespit istemine ilişkindir.Dava konusu çek, 30.08.2018 tarihli ... Bank ... Şubesi nezdinde... Şti tarafından ... Bankası üzerine keşide edilmiş ... seri no'lu 125.000 TL'lik çek olup çekin arka yüzündeki... firmasının cirosu (1.Ciro) iptal edildiği,.2 ciro ... firmasına ait olup ... firması cirosundan sonra çek arka yüzünde yer alan ...bank kaşesi de iptal edildiği, Çekin ... firmasınca ...

A.Ş.'ye ciro ettiği ... şirketi, çeki ... Bankası A.Ş. ibraz etmiş fakat çek karşılıksız çıkmış ve bu husus, çek arka yüzüne yazılmıştır.

Çek, ... şirketince bu kez ...Bankası A.Ş. ... şubesine ibraz edildiği hesapta bakiye bulunmadığının tespit edilip arkasına işlendiği ,Çekin ön ve arka yüzündeki kayıt ve ciroların incelenmesi sonucunda, çekin ciro silsilesinde uyumsuzluğun bulunmadığı ibraz edilen bilirkişi raporu ile de usulünce yapılmış bir faktoring ilişkisi olduğu görülmüştür.

Davacı ile dava dışı...Şti arasında yapılan taşeronluk sözleşmesi gereğince mal ve hizmet karşılığında Davacı tarafça davaya konu ... bankası ... Şubesine ait 30.08.2018 keşide tarihli ... seri numaralı 125.000,00 bedelli çekin de içlerinde olduğu 9 adet çeklerin verildiği ancak sözleşmeye bağlanan ve karşılığında çekler verilen işin taşeron tarafından ifa edilmediği gibi bedelsiz kalan çeklerin de davacıya iade edilmeyerek ... Şirketlerine devredildiği, ... ve ...

Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 22/2. maddesine göre faktöring şirketlerinin kambiyo senetlerine dayalı olsa bile bir mal veya hizmet satışından doğmuş ve doğacak fatura ve benzeri belgelerle tevsik edilmeyen alacakları satın alamayacaklarını veya tahsilini üstlenemeyeceklerini davalının çekin bedelsiz olduğu bilmesine rağmen devraldığını ileri sürerek davalıya borçlu olmadığının tespiti talep olunmuş, davalı tarafça geçerli bir faktoring ilişkisi söz konusu olduğundan bahisle davanın reddi talep olunmuştur.Batman 1 Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/619 E sayılı dosyasında ;Davacı ...

Şti tarafından davalı ...Şti aleyhine açılan ... istemli davada yapılan yargılama neticesinde Davacının davalı...Itd.Şti.'ne borçlu olmadığının tespitine...

Bankası ...Şubesine ait 30.08.2018 tarihli 125.000 TL tutarlı 6134294 no-lu çekin iptaline” karar verilmiş olduğu kararın kesinleştiği görülmüştür Batman 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/15 esas sayılı dosyasından talimat yoluyla İstanbul 18.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/82 talimat sayılı dosyasından aldırılan 07/12/2020 tarihli talimat bilirkişi raporunda. Davalı ... şirketi antetli, 03.07.2018 Tarih seri A ...-... Numaralı 125.000,00.-TL bedelli, ....

ŞTi ile düzenlenen faturayı, ... numaralı ... Sözleşmesine mukabil temlik aldığı, ... şirketi ... numaralı İBAN hesabına 117.568,33.-TL EFT gönderdiği, bu işlem için 30.08.2018 vadeli ... numaralı 125.000.00.-TL bedelli çeki teminat olarak portföyüne aldığının tespit edildiği kanaati bildirilmiştir....

Banka ... tarafından sunulan 04/01/2022 tarihli bilirkişi raporunda; ... kuralları açısından yapılan incelemelerde; dava konusu faktöring işleminin 6361 Sayılı Yasa ve bu yasaya dayanan Yönetmelik şartlarına uyulmak suretiyle yapılmış olduğu, dava konusu faktöringe işleminde Yasa ve Yönetmeliğe aykırı herhangi bir hususa rastlanılmadığı, dava konusu faturanın, mal ve hizmet satışından kaynaklandığı, faturanın ... işlemi ile ilgili bulunduğu, dava konusu çekin de değinilen fatura konusu iş bedelinin ödenmesi amacıyla davacı firma tarafından keşide edilerek dava dışı taahhüt firmasına verildiği,

ancak, dosyaya kesinleşme şerhi ile birlikte sunulan Batman 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/619E. Sayılı dava dosyası ile ilgili hüküm bölümünde, “Davacının davali...Ltd.Şti.’ne borçlu olmadığının tesp'ıtine... Bankası ...

Şubesine ait 30.08.2018 tarihli 125.000 TL tutarlı ... no-lu çekin iptaline” karar verilmiş olduğunun görüldüğü, kararın O1 07.2020 tarihinde kesinleştiği, buna göre; davanın eldeki dava ile farklı olması ve davalının karara itiraz hakkının olduğu hususları dikkate alındığında, çek iptalinin eldeki davanın davalısı açısından hüküm doğurup doğurmayacağının Mahkemenin takdirlerinde olduğu,

Mahkemece alacağın varlığı kanısına varılması durumunda, davacının, çek ibraz tarihi olan 06.09.2018 tarihinden itibaren ve 123.400 TL üzerinden yıllık % 9 oranındaki faizi talep edebileceği, % 10 tazminat ve komisyon talebinin ise Mahkemenin değerlemelerinde olduğu kanaati bildirilmiştir.6361 sayılı ... ve ...

Şirketleri Kanunu'nun 9/2 maddesi ''... şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal ve hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez'' hükmünü içermektedir.Yasa metninden de anlaşılacağı üzere,... şirketinin, ... işlemi ile devraldığı alacak, alacağın temliki hükümlerine tabidir.

Nitekim, ... işlemlerinde alacağın temliki hükümlerinin uygulandığı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 03.11.2010 tarih, 2010/19-488 E, 2010/557 K sayılı kararında da açıkça belirtilmiştir.

Öte yandan aynı kararda faktoring işleminin müşteri (firma), faktoring şirketi (faktor) ve borçlu olmak üzere üç tarafının bulunduğu da açıklanmıştır. ... işleminin bu tarafları arasındaki ilişkiler yönünden 6361 sayılı Yasa'nın 9/2 ve 6098 sayılı TBK'nın 188/1. maddesi hükümlerinin uygulanması gerekir.

Buna göre borçlu, ... işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu def'ileri alacağı ... sözleşmesine dayanarak devralmış olan ... şirketine karşı da ileri sürebilecektir. 6361 sayılı Yasa'nın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında ... işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden şahsi def'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyiniyetli ya da kötüniyetli olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.

46361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi, faktoring işleminin yukarıda belirtilen tarafları dışında kalan kambiyo borçluları bakımından uygulanabilecek bir hükümdür. Başka bir anlatımla, ... işleminin dışında bir kambiyo borçlusu varsa (keşideci, lehdar veya ciranta) onlar hakkında 6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi hükmü uygulanacaktır.

Somut olayda uyuşmazlık ... işleminin tarafları arasında olduğundan anılan Yasa'nın 9/3. maddesi hükmünün uygulama yeri bulunmamaktadır.Her ne kadar bilirkişi raporunda, gerçekleşen ve incelenen tüm ... işlemlerinin tabi olunan 6361 Sayılı ..., ... ve .... Şirketleri Kanunu çerçevesinde faktoring teamül ve kurallarına uygun olarak yapıldığı, belirtilmiş ise de, 6361 sayılı ... ve...

Şirketleri Kanunun 9.maddesinin 2. Fıkrasına göre, davacının, faktoring şirketinin tarafı olan dava dışı...Ltd.Şti. .ne karşı sürebileceği defilerini, ... şirketine karşı da ileri sürebileceğinden, tarafların faktoring ilişkisi içerisinde yer alması dikkate alındığında, şahsi def'îlerin hamile karşı ileri sürülebilmesi için 6361 sayılı Kanun’un 9/3. maddesinde öngörülen "bile bile borçlunun zararına hareket etmesi” koşulu aranmayacağı, söz konusu faktoring işleminde davacı faktoring ilişkisinin üçlü köşelerinden biri olduğundan taraflar arasında alacağın temliki hükümleri uygulanacağı,

şahsi defilerin davalı hamile karşı da ileri sürülebileceği, böylelikle dava konusu bedelsiz senet nedeniyle davacının, davalıya borçlu olmadığının dosya arasına alınıp gerekçesi yukarıda açıklanan Batman 1 Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/619 E sayılı dosyasında kesinleşen kararı ve davacının davalıya borçlu olmadığının incelenen ticari kayıt ve hesap mutabakatı ile sabit olduğu, davalıların temlik alınan alacağın gerçek bir mal ve hizmet bedeline ilişkin faturaya dayalı olup olmadığı konusunda yasal düzenlemelerin kendisine yüklediği araştırma ve özen yükümlülüğünü usulünce yerine getirmediği,

ayrıca davacının, davalıya dava dosyasını ihbar etme yükümlülüğü bulunmadığı, ses kayıtlarının tek başına kesin delil teşkil etmediği, kayıttaki kişilerin teyidinin mümkün olmadığı, mahkemece davanın kabulüne dair verilen karar dosya kapsamına uygundur.

Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

06/02/2025