İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2023/1011 K.2025/1558

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketler ile davalı şirket ... Mühendislik A.Ş. arasında sac metal, profil satışı hususunda anlaşıldığını, davalının talebi üzerine çek ile avans ödemelerin yapıldığını, işbu ticari ilişki kapsamında ... A.Ş.

Gebze Hasköy Şubesine ait 6128006, 6128008, ..., 5356462 seri numaralı çeklerin keşide edilerek davalı şirkete verildiğini, davalı tarafça sipariş edilen malların müvekkillerine teslim edilmediğini, davaya konu çeklerin bedelsiz olduğunu, İİK madde 72/1 gereği bu çekler yönünden müvekkilinin borçlu olmadığının tespitini ve dava konusu çeklerin iptal ve iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; müvekkillerinin iyi niyetli hamil olduğunu, davacı tarafın faktoring işlemi yapılmadan önce mal ve hizmetin alınıp alınmadığına ilişkin teyit alınmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "......

AŞ Gebze Hasköy şubesine ait 6128008 seri numaralı çek aslı ya da fotokopisi davacı tarafından sunulmamış olup çek üzerinde inceleme yapılamadığından ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiştir....

AŞ Gebze Hasköy şubesine ait ... ve 6128006 seri numaralı davacı ...'un keşidecisi olduğu çekler yönünden yapılan incelemede, davacının ticari defterlerinde çeklerin davalıya verilmiş olduğunun ancak karşılığında davalı ... tarafından mal verilmediği dolayısıyla çekin avans çeki olarak verildiği anlaşıldığından bu davalı yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir....

AŞ Gebze Hasköy şubesine ait 4356462 seri numaralı davacı ...'ın keşidecisi olduğu çek yönünden yapılan incelemede, davacının ticari defterlerinde çeklerin davalıya verilmiş olduğunun ancak karşılığında davalı ... tarafından mal verilmediği dolayısıyla çekin avans çeki olarak verildiği anlaşıldığından bu davalı yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir....

AŞ Gebze Hasköy şubesine ait ... ve 5356462 seri numaralı çekler yönünden, faktoring şirketi çekleri ilk lehtardan almadığı, 4. Ciranta olan ...'tan temlik yoluyla alındığı, davalı faktoring şirketi tarafından davacılara çeklere konu fatura içeriğindeki malın eksiksiz teslim alınıp alınmadığının sorulduğu ve davacılar tarafından olumlu cevap verildiği bu durumda faktoring şirketinin 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesine göre sorumluluğunun bulunmadığı gibi faktoring şirketi çekleri ilk lehtardan almadığından davacıların faktoring şirketine karşı avans çeki iddiasında bulunulamayacağından

faktoring şirketi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.Çekler ile ilgili menfi tespit ile ilgili karar verilmiş olduğundan iade talebi yerinde görülmediğinden Davanın kısmen KABULÜ ile 1-a-... AŞ Gebze Hasköy şubesine ait 6128008 seri numaralı çek ile ilgili tüm davalılar yönünden davanın reddine b-1-... AŞ Gebze Hasköy şubesine ait ... seri numaralı 75.000,00 TL bedelli çek ve-...

AŞ Gebze Hasköy şubesine ait 5356462 seri numaralı 75.000,00 TL bedelli çek ileilgili davalı ... faktoring AŞ yönünden davanın reddine b-2-Davacı ... Metal .. Ltd Şti bakımından ... AŞ Gebze Hasköy şubesine ait ... seri numaralı 75.000,00 TL bedelli çek ile ilgili davalı ... Mühendislik Yalıtım Mekanik İnşaat Aş yönünden davanın kabulü ile davacının bu çek ile ilgili davalı ... Mühendislik Yalıtım Mekanik İnşaat Aş ye borçlu olmadığının tespitine ve -davacı ... Yapı ..

Ltd Şti bakımından ... AŞ Gebze Hasköy şubesine ait 5356462 seri numaralı 75.000,00 TL bedelli çek ile ilgili davalı ... Mühendislik YAlıtım Mekanik İnşaat Aş yönünden davanın kabulü ile davacının bu çek ile ilgili davalı ... Mühendislik YAlıtım Mekanik İnşaat Aş ye borçlu olmadığının tespitine,

c-... AŞ Gebze Hasköy şubesine ait 6128006 seri numaralı 75.000,00 TL bedelli çek ile ilgili davalı ... Faktoring Aş yönünden davanın reddine, ... Mühendislik YAlıtım Mekanik İnşaat Aş yönünden davanın kabulü ile davacının bu çek ile ilgili davalı ... Mühendislik Yalıtım Mekanik İnşaat Aş ye borçlu olmadığının tespitine,Çek iadesi talebinin reddine" karar verilmiştir. Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; -... A.Ş.

Gebze Hasköy Şubesine ait 6120008 seri numaralı çekin ciro silsilesinin dosyaya sunulmaması nedeniyle davanın tüm davacılar yönünden reddine, ... A.Ş. Gebze Hasköy Şubesine ait ... seri numaralı 75.000-TL bedelli ve 5356462 seri numaralı 75.000-TL bedelli çek ile ilgili menfi tespit talebimizin Intech yönünden kabulüne ancak bu çeklere ilişkin malın teslim alındığına dair davalı ...

Faktoring firmasına imzalı kaşeli yazı gönderilmiş olması ve çekler i ilk lehtardan almadığı nedeniyle Faktoring firması yönünden davanın reddine, ... A.Ş. Gebze Hasköy Şubesine ait 6128006 seri numaralı 75.000-TL bedelli çek için Intech yönünden davanın kabulüne, ciro silsiline göre yetkili hamilin Anadolu Bank olması nedeniyle ...

Faktoring yönünden davanın reddine karar verildiğini, ancak davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, -Müvekkili şirket tarafından malların teslim alındığına ilişkin bir beyan bulunmadığını, ... A.Ş. Gebze Hasköy Şubesine ait ... seri numaralı ve ... A.Ş. Gebze Hasköy Şubesine ait 5356462 seri numaralı çeklerin en son davalı ...

Faktoring A.Ş.'ye ciro edildiğini, Faktoring firmasına müvekkilince verilmiş malın teslim alındığına ilişkin yazılı beyan olduğu gerekçesiyle davalı faktoring firması yönünden davanın reddine karar vermiş ise de; bahsedilen yazılı evrakta müvekkilinin bu yönde bir taahhüdü olmadığının açıkça görüldüğünü, 10.09.2021 tarihli yazıda davalı ...

Faktoring firması tarafından yazılı olarak taahhütte bulunmalarının talep edildiğini, ancak müvekkili şirket tarafından evrak üzerinde görüldüğü üzere malların teslim alındığının hiçbir şekilde bildirilmediğini, Müvekkili şirket tarafından henüz davalı ... ile yapılmış olan anlaşma gereği malların teslim edileceği inancıyla hareket edildiğini, Müvekkili şirket ile davalı ...

Mühedinslik arasındaki sözleşme gereği çeklerin 07.09.2021 tarihinde avans olarak verildiğini, davalı ...

Faktoring şirketi tarafından 10.07.2021 tarihinde yani 3 gün sonra malın teslim alınıp alınmadığının yazılı olarak bildirilmesinin talep edildiğini, bu tarihe kadar 3 gün içinde müvekkilinin malı teslim alması söz konusu olmayıp ticari defterler ile de çeklerin avans olarak verildiği ve mal teslimi yapılmadığı ispat edildiğini, belge üzerinde herhangi bir şekilde yazılı taahhütte bulunmaksızın yalnızca kaşe ve imza atılmış olmasının müvekkilinin malları teslim aldığı anlamına gelmediğini, Müvekkilinin aksine malları teslim almamış olduğu için beyan veya taahhütte bulunmaktan kaçındığını, -dosyada mübrez Bilirkişi raporunda davalı ...

Faktoring A.Ş.'ye ... A.Ş. Gebze Hasköy Şubesine ait ... seri numaralı ve ... A.Ş. Gebze Hasköy Şubesine ait 5356462 seri numaralı çeklerin teslim edildiğinin belirtildiğini, davalı ... Faktoring Anonim Şirketi Kanun ve Yönetmelik hükümleri gereği istihbarat yükümlülüğünü yerine getirmediğini, davalı ... Faktoring AŞ.'nin Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5/1.

Maddesi ile detaylıca açıklanan yükümlülüklerini yerine getirmemiş olması nedeniyle belirtilen çekler yönünden davanın tüm davalılar için kabulüne karar verilmesi gerektiğini, bu nedenle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ... Faktoring A.Ş. vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle.

Davacıların yargılama bitene kadar teyit yazılarıyla ilgili hiçbir beyanda bulunmamışken şimdi teyit yazılarıyla ilgili olarak mal ve hizmeti aldıklarına ilişkin beyanda bulunmadıklarını iddia ettiklerini, teyit yazısına bakıldığında, teyide ilişkin olarak imza ve kaşe olarak fakslanması ve aslının da kargo ile gönderilmesi istendiğini, davacıların bunu yerine getirerek kaşe ve imzalı olarak faksladıklarını, aslını da müvekkiline gönderdiklerini, şayet mal ve hizmet almadılarsa 'biz mal ve hizmet almadık' deyip işbu yazıyı hiç imzalamamaları gerektiğini,

yazı çok açık olup işbu teyit yazısı aynen yerine getirildikten ve hiçbir itiraz ileri sürülmemişken şimdi bunun ileri sürülmesinin kötüniyetli olup MK 4. göre kimse kendi kötüniyetine dayanamayacağını, şayet davacıların işbu teyit yazısını hiç imzalamasalar ya da henüz mal almadıklarını söyleseler zaten faktoring işlemi yapılmayacağını, Davacıların müvekkiline yazılı olarak teyit verdikten sonra mal almadıklarını iddia etmelerinin finansal kurum olan müvekkili dolandırmaya matuf olduğunu gösterdiğini, davacıların, lehtar ile sözleşmeden bahsettiklerini ancak dosyaya böyle bir sözleşme sunulmadıklarını, Müvekkilinin,

faktoring işlemi yaptıran dava dışı ...'tan faturalı çekleri aldığını, gerekli istihbaratı yaptığını ayrıca sistem üzerinden yapılan istihbaratta malın alınıp alınmadığı görülmediği için davacılardan yazılı teyit alındığını, işlemin tüm bu prosedür yerine getirildikten sonra yapıldığını, Müvekkilinin daha sonra da çeki müşterisi olan ...'tan tahsil ettiğini ve 10.03.2023 tarihli dilekçe ile dosyaya beyanda bulunduğunu, dava konusu yapılan çeklerden 2 adedini lehtardan değil 4. cirantadan temlik alındığını, Davacı, mal almadığına ilişkin şahsi defisini lehtara yöneltebilecek olup müvekkiline ileri süremeyeceğini,

istinaf sebeplerinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Dava, ... A.Ş.

Gebze Hasköy Şubesine ait 6128006, 6128008, ..., 5356462 seri numaralı çekler nedeniyle davacının borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.Davacı ile davalı ... arasındaki uyuşmazlığın davaya konu çeklerin avans çeki olarak verilip verilmediği, davalı faktoring şirketi yönünden de çeklerin usulüne uygun devralınıp devralınmadığı noktasında toplanmaktadır.Mahkemeye sunulan 19/01/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle. Davacı ...

METAL şirketinin yasal ticari defterleri usul yönünden incelendiğinde 2021 yılına ilişkin ticari defterlerinin GİB onaylı beratlarının süresinde alındığı, TTK ve VUK hükümlerine göre usulüne uygun tutulduğu, davacı ...şirketinin yasal ticari defterleri usul yönünden incelendiğinde 2021 yılına ilişkin ticari defterlerinin GİB onaylı beratlarının süresinde alındığı, TTK ve VUK hükümlerine göre usulüne uygun tutulduğu, davacı ... Metal şirketi tarafından, davalı ...

Mühendislik şirketi adına düzenlenen 3 adet (... A.Ş. Gebze Hasköy Şubesine ait 6128006, 6128008 ve ... seri numaralı her biri 75.000,00 TL tutarlı çeklerin Verilen Sipariş Avansları hesabına kaydedildiği, dava tarihi itibariyle, davacı şirketin kendi defterlerinde, davalı ... Mühendislik şirketinden 225.000,00 TL alacaklı gözüktüğü, davalı ... şirketi tarafından davacı şirketler adına düzenlenen fatura kaydına rastlanmadığı, davacı ... şirketi tarafından, davalı ...

Mühendislik şirketi adına düzenlenen | adet (... A.Ş. Gebze Hasköy Şubesine ait 5356462 seri numaralı 75.000,00 TL tutarlı çekin Verilen Sipariş Avansları hesabına kaydedildiği, dava tarihi itibariyle, davacı şirketin kendi defterlerinde, davalı ...

Mühendislik şirketinden 75.000,00 TL alacaklı gözüktüğü davalı ... şirketi tarafından davacı şirketler adına düzenlenen fatura kaydına rastlanmadığı belirtilmiştir.6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2 maddesi ''Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile,

bir mal ve hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez'' hükmünü içermektedir.Yasa metninden de anlaşılacağı üzere, faktoring şirketinin, faktoring işlemi ile devraldığı alacak, alacağın temliki hükümlerine tabidir.

Nitekim, faktoring işlemlerinde alacağın temliki hükümlerinin uygulandığı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 03.11.2010 tarih, 2010/19-488 E, 2010/557 K sayılı kararında da açıkça belirtilmiştir.

Öte yandan aynı kararda faktoring işleminin müşteri (firma), faktoring şirketi (faktor) ve borçlu olmak üzere üç tarafının bulunduğu da açıklanmıştır. faktoring işleminin bu tarafları arasındaki ilişkiler yönünden 6361 sayılı Yasa'nın 9/2 ve 6098 sayılı TBK'nın 188/1. maddesi hükümlerinin uygulanması gerekir.

Buna göre borçlu, faktoring işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu def'ileri alacağı faktoring sözleşmesine dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir. 6361 sayılı Yasa'nın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında faktoring işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden şahsi def'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyiniyetli ya da kötüniyetli olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.

6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi, faktoring işleminin yukarıda belirtilen tarafları dışında kalan kambiyo borçluları bakımından uygulanabilecek bir hükümdür. Başka bir anlatımla, faktoring işleminin dışında bir kambiyo borçlusu varsa (keşideci, lehdar veya ciranta) onlar hakkında 6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi hükmü uygulanacaktır.

Somut olayda uyuşmazlık faktoring işleminin tarafları arasında olduğundan anılan Yasa'nın 9/3. maddesi hükmünün uygulama yeri bulunmamaktadır.Somut olayda toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde, Davacı tarafça, ..., 6128006 seri numaralı ve 5356462 seri numaralı çekler yönünden istinaf isteminde bulunulduğu, ... ve 6128006 seri numaralı çeklerde ...'un keşideci olduğu, 5356462 seri numaralı çekte ...'ın keşideci olduğu, ... ve 5356462 seri numaralı çeklerde, davalı faktoring şirketinin çekleri ilk lehtardan almadığı, 4. Ciranta olan ...'tan temlik yoluyla aldığı,

6128006 seri numaralı çekin ise ...'nun temlik almaması nedeniyle davanın iş bu davalıya yöneltilemeyeceği, 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansmal Şirketleri Kanunun 9.maddesinin 2. Fıkrasına göre, davacının, faktoring şirketinin tarafı olan dava dışı ......Ltd.Şti. .ne karşı sürebileceği defilerini, faktoring şirketine karşı da ileri süremeyeceği, söz konusu faktoring işleminde davacı faktoring ilişkisinin üçlü köşelerinden biri olmadığı,

davalı faktoring şirketi tarafından davacılara çeklere konu fatura içeriğindeki malın eksiksiz teslim alınıp alınmadığının sorulduğu ve davacılar tarafından olumlu cevap verildiği bu durumda faktoring şirketinin 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesine göre sorumluluğunun bulunmadığı ve istihbarat çalışmasının da yapılmış olduğu, faktoring şirketi çekleri ilk lehtardan almadığından davacıların faktoring şirketine karşı avans çeki iddiasında bulunulamayacağından faktoring şirketi yönünden davanın reddine karar verilmesi dosya kapsamına uygundur.

Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

20/11/2025