İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2023/1029 K.2025/1571

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA DİLEKÇESİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin uzun yıllardır şekerleme, çay, promosyon gibi sektörlere dekoratif teneke kutu üreten, deneyimli ve uluslararası ödüllü bir firma olduğunu, davalının, çay bardağı şeklinde teneke kutu (2017/00986) tasarımını TPE nezdinde tescil ettirdiğini, oysa bu tasarımın daha önce Azerbaycan'da tescil edildiğini, aynı biçime sahip tasarımın, 22/02/2006 tarihinde Azerbaycan Standartlaştırma, Metroloji ve Patent Merkezi tarafından tescil edilmiş olduğunu, davalı tarafından Türk Patent Enstitüsü’ne yapılan başvurunun tarihi ise 14/02/2017 olduğundan,

başka bir deyişle tasarımın daha önce farklı bir ülkede kamuya sunulmuş olduğundan, "yenilik teşkil etme" koşulu sağlanmadığını beyanla, davanın kabulü ile TPE nezdinde 2017/00986 numara ile kayıtlı tasarım tescilinin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP DİLEKÇESİ

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili firmanın dava konusu tasarımı tamamen kendisinin geliştirmiş olduğunu ve tüm tescil işlemlerini de gerçekleştirdiğini, davacı şirketin iştigal alanının teneke kutu ve ambalaj üretimi olduğunu, bu faaliyetini başkaca firmalardan aldıkları siparişe göre yaptıklarını, davacı tarafın ileri sürdüğü Azerbaycan'da yapılan tescilli tasarımda yer alan görünüşe göre ayırt ediciliğinin mevcut olduğunu, müvekkiline ait tasarımların her ürün çeşidine göre ayrı ayrı renk ve desen ile tescil edildiği de göz önüne alındığında açıkça bir yenilik ve ayırt edicilik bulunduğunu,

bunun da kanun koyucu tarafından aranan şartları sağladığını, huzurdaki davada müvekkili firma tarafından ürün ambalajlarında kullanılacak bir tasarım tescili yapılmış olduğunu, müvekkiline ait tasarım ile Azerbaycan'da yapıldığı iddia edilen tasarım arasında açık bir ayırt edicilik ve yenilik mevcut olduğundan davacının davasının reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi kararıyla.

"Tüm dosya kapsamı deliller ve bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu tasarım tescilini oluşturan görselin ambalaj tasarımı olduğu, tasarım tescilinde ambalaj deseninin uygulandığı “ince belli çay bardağı” formu harcı alem ve genel kabul görmüş bir form ise de, dava konusu 2017/00986 - 1, 2 ve 3 numaralı tasarım tescillerinde yer alan ambalaj desenlerinin başvuru tarihi olan 14.02.2017 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip oldukları, burada koruma altında olanın tasarımın formundan ziyade, desen tasarımı olduğu,

zira ambalaj tasarımında genel olarak ürün formlarının her zaman harcı alem olup koruma altında olanın desen olması karşısında tasarımların yeni ve ayırt edici oldukları kabul edilerek davanın reddine " karar verilmiştir.

İSTİNAF

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2022/78 Esas, 2023/75 Karar sayılı ve 06/04/2023 tarihli ilamıyla tasarımlarının hükümsüzlüğü davasının reddedilmesi kararının hukuka aykırı olduğunu, mahkemenin ve bilirkişinin hazırladığı raporun davaya konu edilen teneke kutunun "formuna" ilişkin olan 2017 00986 numaralı tescil yerine, davaya konu edilmeyen ve "desen" olarak tescilli 2017 06258 numaralı tescili hükme konu ettiğini, mahkemenin "koruma altında olanın tasarımın formundan ziyade, desen tasarımı olduğu" şeklindeki hatalı gerekçeyle davanın reddine karar verdiğini,

yerel mahkemenin bilirkişi raporunu kopyalayıp yapıştırarak kararı yazdığını ve rapora yönelik haklı itirazlarını değerlendirmediğini, mahkemenin "ürün formlarının her zaman harcı alem olup koruma altında olanın desen olduğu" şeklindeki mantıken ve hukuken kabul edilemez bir ifade kullandığını, form ve desenin birbirinden farklı konular olduğunu ve ayrı tescillere konu edildiğini, formların her zaman harcı alem olduğu görüşünün tescille sağlanan koruma amacıyla çeliştiğini, davaya konu tasarımın bizzat çay bardağına özgü olan formu taklit ettiğini,

ürün olarak çay kutusunda istisnai bir durum teşkil eden "çay bardağı şeklindeki teneke kutu"nun harcı alem sayılamayacağını, harcı alem kabul edilse dahi tescilin zaten hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiğini, kararın yerinde olmadığını, çünkü ne formun harcı alem olduğunu ne de yüzey deseni ile ayırt edicilik kazandığını, davaya konu 2017 00986 numaralı tasarımın "yenilik teşkil etme" ve "ayırt edici nitelikte olma" koşullarını sağlamadığını, yenilik koşulunu, aynı biçime sahip tasarımın başvuru tarihinden önce Azerbaycan'da tescil edilmiş olması nedeniyle sağlamadığını,

ayırt edicilik koşulunun ise yüzeydeki desenlerle sağlanamayacağını, zira bir tasarımın hukuki korumadan yararlanmak için kendi başına yenilik ve ayırt edici niteliğe sahip olması gerektiğini, üzerinde hangi desen olursa olsun tasarımın anonimleşmiş niteliğinin değişmeyeceğini belirterek, tüm bu nedenlerle eksik ve hatalı inceleme sonucu hükmedilen yerel mahkeme kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılarak haklı davalarının kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAFA CEVAP

Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; müvekkiline ait tasarımların her ürün çeşidine göre ayrı ayrı renk ve desen ile tescil edildiği de göz önüne alındığında açıkça bir yenilik ve ayırt edicilik bulunduğunu, müvekkilin tasarımı bir bütün olarak incelendiğinde tasarımında yenilik ve ayırt edicilik şartlarının sağlandığı ileri sürerek itirazlarının kabulü ile istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davanın konusu davalı adına tescilli çay bardağı şeklinde teneke kutu (2017/00986) tasarımının "yenilik teşkil etme" koşulu sağlanmadığı gerekçesi ile tasarımın hükümsüzlüğü davasıdır.Türk Patent ve Marka Kurumu kaydına göre, 2017/00986 tescil numaralı paket(çay için) tasarımın 09-03 locarno sınıfında, davalı adına tescilli olduğu anlaşılmıştır.

Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.31/01/2023 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle; "hükümsüzlüğü talep edilen 14.02.2017 başvuru tarihli 2017/00986 numaralı tasarım tescilinde ambalaj deseninin uygulandığı “ince belli çay bardağı” formunun harcı alem ve genel kabul görmüş bir form olduğunu, 2017/00986 - 1, 2 ve 3 numaralı tasarım tescillerinde yer alan ambalaj desenlerinin başvuru tarihi olan 14.02.2017 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olduğunu ve bu suretle 2017/00986 - 1,

2 ve 3 nolu tasarım açısından hükümsüzlük şartlarının mevcut olmadığı" belirtilmiştir.Somut olayda toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde, dava konusunun davalı adına tescilli tasarımın hükümsüzlüğü davası olduğu, tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda davalı tarafa ait tasarımlar ile hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan görsel arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunduğu, bu sebep ile farklı olarak algılandıkları, dava konusu tasarım tescilini oluşturan görselin ambalaj tasarımı olduğu,

tasarım tescilinde ambalaj deseninin uygulandığı “ince belli çay bardağı” formu harcı alem ve genel kabul görmüş bir form ise de, dava konusu 2017/00986 - 1, 2 ve 3 numaralı tasarım tescillerinde yer alan ambalaj desenlerinin başvuru tarihi olan 14.02.2017 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip oldukları, burada koruma altında olanın tasarımın formundan ziyade, desen tasarımı olduğu,

zira ambalaj tasarımında genel olarak ürün formlarının her zaman harcı alem olup koruma altında olanın desen olması karşısında tasarımların yeni ve ayırt edici olduğu bilirkişi raporu ile de tespit edilmiş olmakla ve markanın hükümsüzlüğü şartları gerçekleşmediğinden mahkemece davanın reddine dair verilen karar dosya kapsamına göre yerindedir.Davacı vekili istinaf dilekçesinde, Davalının iki adet tescilli tasarımı mevcut olduğunu, Bunlardan birinin, "çay bardağı formunda kutu" iken diğeri "kutunun üzerindeki desen" olduğunu,.

Davaya konu tasarım yalnızca teneke kutunun "formu" için yapılmış olan tasarım tescili olduğunu, başka bir deyişle dava, "teneke kutunun formu/şekli/biçimi" ile ilgili olup yüzey ambalaj deseni ile herhangi bir ilgisi bulunmadığını, davaya konu edilmiş tescil için "paket" (Ek-1: 2017 00986 numaralı tescil belgesi),

davaya konu edilmemiş tescil için "desen" (Ek-2: 2017 06258 numaralı tescil belgesi) terimleri kullanıldığını ileri sürmüş ise de,Bilirkişi heyet raporunda 2017/00986 nolu paket (çay için) tasarım değerlendirildiği ve desen tasarımında bardak şeklinin de farklı olduğu anlaşılmakla davacının bu istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine,

dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davacının istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

20/11/2025