İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2023/1642 K.2026/160

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı ... ...…Şirketinden ayakkabı almak üzere şirkete 5 adet çek keşide ederek teslim ettiğini, çekler karşılığı ayakkabıların kendilerine teslim edilmediğini, bu çeklere ilişkin menfi tespit davası açıldığını ve davanın kabul edildiğini, dava devam ederken işbu dosya davalısının çekleri ibraz ettiğini, çekler üzerinde ödeme yasağı bulunması nedeniyle çeklerin tahsil edilemediğini ve davalı tarafından çek bedellerinin ... ... şirketine ödediğini, kendisi aleyhine icra takibi başlatılarak çek bedellerinin tahsilinin talep edildiğini, davalının faktoring şirketi olduğunu,

senet borçlusunun faktoring müşterisine karşı ileri sürebileceği defileri faktoring şirketine karşı ileri sürmesinin mümkün olduğunu, davalının menfi tespit davasından haberdar olmasına rağmen çekleri aldığı ve bedellerini ödediğini, şahsi defilerin şirkete karşı ileri sürülebileceğini, davalının çeki iktisabında kötü niyetli ve ağır kusurlu davrandığını, çeklere konu takip dosyalarından dolayı davalıya borçlu olmadıklarının tespiti ile davalının kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dışı ... ... ile factoring sözleşmesi imzaladığını, sözleşme kapsamında davaya konu çekin aralarında olduğu bir kısım çekin ciro ile kendilerine devredildiğini, çeklerin 14.09.2017 tarihinde devralındığını, ödeme yasağının 08.01.2018 tarihinde konulduğunu, bu kapsamda kötü niyetli oldukları iddiasının yerinde olmadığını, iyi niyetli hamil olduklarını, yalnızca kötü niyetli olduklarının ispatı halinde şahsi defilerin taraflarına karşı ileri sürülebileceğini, kendilerine karşı ileri sürülemeyeceğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesin kararıyla; "Bu kapsamda davacının ileri sürdüğü şahsi defi çerçevesinde çeklerin bedelsiz kaldığı, çekler dolayısıyla davacının davalıya borçlu olmadığı yönünde aşağıdaki şekilde karar kurulmuş, davalının çeklere ilişkin faturalar kapsamında çekleri devraldığı dikkate alınarak, kötü niyetli olarak hareket ettiği hususu ispat edilemediğinden bu yöndeki talebin reddine karar verilmiştir.

1-Davanın KABULÜNE,

Davacının Büyükçekmece 3. İcra Dairesi'nin ... sayılı takip dosyaları ve işbu takiplere konu ...seri numaralı, 3.000-TL bedelli, ... seri numaralı 6.000-TL bedelli, ... seri numaralı ve 6.000-TL bedelli, ... seri numaralı ve 6.000-TL bedelli, ... seri numaralı ve 6.000-TL bedelli çekler nedeniyle davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE,'' şeklinde TASHİHİNE,Kötüniyet tazminatının şartları oluşmadığından REDDİNE, karar verilmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ... A.Ş."Müvekkil Şirket vekili, yerel mahkemenin davacı ... ... tarafından açılan, keşidecisi olduğu ve Faktoring Müşterisi ... ...

A.Ş.'ye ciro ederek devrettiği beş adet çekin bedelsiz kaldığına ve dolayısıyla müvekkili Şirket'e borçlu olunmadığının tespitine ilişkin davanın kabulü yönündeki 18.07.2023 tarihli, Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/105 Esas ve 2023/679 Karar sayılı hükmünün usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu kararın kendilerine 17.09.2023'te tebliğ edildiğini, Factoring Müşterisi ile 11.09.2017 tarihli Faktoring Sözleşmesi imzaladığını ve dava konusu çekler de dahil olmak üzere bir kısım çeki 14.09.2017 tarihli işlemle devraldığını, bu işlem neticesinde Faktoring Müşterisi'ne 184.623,00 TL finansman sağladığını,

bu nedenle çeklerin iyi niyetli yasal hamili olduğunu, yerel mahkemenin, Siirt 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin kesinleşen ve müvekkili Şirket'in tarafı olmadığı kararını gerekçe göstererek Faktoring Müşterisinin mal teslim etmediği yönündeki tespitle, müvekkili şirket'in varlığı tevsik edilmeyen bir alacağı satın aldığı,

faktoring işlemine konu ticari alacak ve faturaya istinaden ödeme yaptığını, kötü niyetli hareket etmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, mahkemesi kararının bağlayıcı olmadığını, hiçbir araştırma yapılmaksızın eksik incelemeyle karar verildiğini, Yönetmeliğin 5. Maddesi'nde borçludan teyit almanın son sırada ve gereklilik oluşması koşuluyla yapılması gereken bir istihbarat çalışması olarak düzenlendiğini, bu nedenle müvekkili Şirket'in iyi niyetli meşru hamil olduğunu ve hukuki sorumluluğu bulunmadığını belirterek, Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ilamının kaldırılmasını, talep etmiştir.

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davalı çeklerin bankaya ibrazı sırasında Siirt 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/18 Esas sayılı dosyasında ödemeden men kararı olduğu belirilmiş ve çek arkasına bu husus eklenmediğini, Davalı şirket, basiretli bir tüccar gibi hareket etmediğini ve bu durumda davalı Faktoring şirketinin iyi niyetinden söz edilemeyeceğini, istinaf incelemesi yapılarak Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2023/105 E. 2023/679 K. Sayılı kararının onanmasına davalının istinaf talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davacı vekili, dava dışı ... ...…Şirketinden ayakkabı almak üzere şirkete 5 adet çekin teslim edildiğini, ayakkabıların teslim edilmediğini, dava dışı şirkete karşı Siirt Asliye hukuk mahkemesinde açtıkları davanın kabulüne karar verildiğini çeklerin bankaya ibrazında, ödeme şerhinin belirtilmesine rağmen davalı tarafından factoring borçlusuna ödeme yaptığını senet borçlusunun faktöring müşterisine karşı ileri sürebileceği defileri faktöring şirketine karşı ileri sürmesinin mümkün olduğunu, davalının menfi tespit davasından haberdar olmasına rağmen çekleri aldığı ve bedellerini ödediğini, şahsi defilerin şirkete karşı ileri sürülebileceğini, davalının çeki iktisabında kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğunu belirterek menfi tespit davasının kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, dava dışı ... ... ile factoring sözleşmesi imzaladığını, sözleşme kapsamında davaya konu çekin aralarında olduğu bir kısım çekin ciro ile kendilerine 14.09.2017 tarihinde devir edildiğini, ödeme yasağının 08.01.2018 tarihinde konulduğunu, bu kapsamda kötü niyetli oldukları iddiasının yerinde olmadığını, iyi niyetli hamil olduklarını belirterek davanın reddini talep etmiştir.Siirt 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin 28/06/22018 gün, 2018/18 E. ve 2018/403 K.sayılı dosyası ile davacı ... ... tarafından davalı ... ... A.Ş.ye dava konusu çekler yönünden borçlu olmadığının tespitine ilişkin menfi tespit davasının 05/01/2018 tarihinde açıldığı, ve davanın kabulüne karar verildiği görülmüştür.

Dava konusu çeklerin incelenmesinde; ...seri numaralı, 3.000-TL bedelli, ... seri numaralı 6.000-TL bedelli, ... seri numaralı ve 6.000-TL bedelli, ... seri numaralı ve 6.000-TL bedelli, ... seri numaralı ve 6.000-TL bedelli çeklerin davacı tarafından hamiline keşide edildiği, çeklerin ... ....A.Ş. tarafından ciro edildiği, çeklerin ibraz sırasında ödeme yasağı kapsamında ödenmediği anlaşılmıştır.

6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2 maddesi ''Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal ve hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez'' hükmünü içermektedir.Yasa metninden de anlaşılacağı üzere, faktoring şirketinin, faktoring işlemi ile devraldığı alacak, alacağın temliki hükümlerine tabidir.

Nitekim, faktoring işlemlerinde alacağın temliki hükümlerinin uygulandığı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 03.11.2010 tarih, 2010/19-488 E, 2010/557 K sayılı kararında da açıkça belirtilmiştir.

Öte yandan aynı kararda faktoring işleminin müşteri (firma), faktoring şirketi (faktor) ve borçlu olmak üzere üç tarafının bulunduğu da açıklanmıştır. faktoring işleminin bu tarafları arasındaki ilişkiler yönünden 6361 sayılı Yasa'nın 9/2 ve 6098 sayılı TBK'nın 188/1. maddesi hükümlerinin uygulanması gerekir.

Buna göre borçlu, faktoring işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu def'ileri alacağı faktoring sözleşmesine dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir. 6361 sayılı Yasa'nın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında faktoring işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden şahsi def'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyiniyetli ya da kötüniyetli olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.

6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi, faktoring işleminin yukarıda belirtilen tarafları dışında kalan kambiyo borçluları bakımından uygulanabilecek bir hükümdür. Başka bir anlatımla, faktoring işleminin dışında bir kambiyo borçlusu varsa (keşideci, lehdar veya ciranta) onlar hakkında 6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi hükmü uygulanacaktır. Somut olayda uyuşmazlık faktoring işleminin tarafları arasında olduğundan anılan Yasa'nın 9/3. maddesi hükmünün uygulama yeri bulunmamaktadır.

(Yargıtay 11. HD'nin 2022/1264 E. 2022/2680 K. Sayılı Kararı bu yöndedir.)Somut olayda toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde, davacı tarafından, dava dışı ... ...…Şirketinden ayakkabı almak üzere şirkete 5 adet çekin teslim edildiğini, ayakkabıların teslim edilmediğini, dava dışı şirkete karşı Siirt Asliye hukuk mahkemesinde açtıkları davanın kabulüne karar verildiğini çeklerin bankaya ibrazında, ödeme şerhinin belirtilmesine rağmen davalı tarafından factoring borçlusuna ödeme yaptığını senet borçlusunun faktöring müşterisine karşı ileri sürebileceği defileri faktöring şirketine karşı ileri sürmesinin mümkün olduğunu,

davalının menfi tespit davasından haberdar olmasına rağmen çekleri aldığı ve bedellerini ödediğini, şahsi defilerin şirkete karşı ileri sürülebileceğini, davalının çeki iktisabında kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğunu ileri sürdüğü, davalı factoring şirketinin dava konusu çekleri, dava dışı ... ... ile factoring sözleşmesine istinaden 14.09.2017 tarihinde teslim alındığı, 25/08/2017 tarihli faturanın ibraz edildiği,

6361 sayılı Yasa'nın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında faktoring işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden şahsi def'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyiniyetli ya da kötüniyetli olmasının sonuca etkisi bulunmadığından davacı tarafından şahsi defilerin ileri sürülebileceği ve davacının dava dışı ... şirketine borcunun bulunmadığı Siirt Asliye Hukuk mahkemesinin kararı ile tespit edilmiş olmakla mahkemece davanın kabulüne dair verilen karar dosya kapsamına göre yerindedir.Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine,

dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.