İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2023/1694 K.2024/347

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde.

Müvekkili ....' in, TÜRKPATENT nezdinde tescilli “...” markasının sahibi olduğunu, aynı zamanda, müvekkil “...” markasının ambalajlarını da farklı şekillerde marka olarak tescil ettirdiğini, sunulan taklit ürün örneklerinden de görülebileceği üzere davalıların müvekkilinin markasına ayniyet derecesinde benzer bir ambalaj tasarlayarak “... ” markalı ürünleri piyasa sürdüğünü, çikolata sektöründe faaliyet gösteren davalıların müvekkilinin ambalaj markasına ayniyet derecesinde benzer bir ambalaj tasarımı oluşturmasının müvekkili markasının ulaşmış olduğu tanınmışlık düzeyinden yararlanma amacı taşıdığını,

dava konusu taklit ürün ambalajları incelendiğinde; müvekkili markasıyla özdeşleşmiş mor rengi tonunun zemin rengi olarak kullanıldığını, “...” ibaresindeki sarı renginin, “...” ibaresinde kullanılan aynı tonda sarı renk kullanılarak yazıldığını ve ... ibaresinin etrafındaki siyah dış çizginin dahi öykünerek oluşturulduğunu, “...” ibaresinin yazı fontunun, müvekkilin markasındaki “...” ibaresinin yazı fontu kopyalanmak suretiyle oluşturulduğunu, ambalajın biçiminin genel itibariyle müvekkilinin ambalajı ile aynı olduğunu,

“...” ibareli ana markanın ambalaj üzerindeki konumunun müvekkili ürünü üzerindeki “...” markasının konumu ile aynı olduğunu, ürünlerin, müvekkili tarafından üretilen ürünlerle aynı şekil, boyut ve hatta gramajda olduğunu, marka hakkına tecavüzde, markada kullanılan ibarelerin farklı olması dahi tek başına yeterli olmayıp;

renk, tasarım ve logo birebir veya benzer şekilde kullanılıyor, markaya yaklaşma çabası tespit edilebiliyorsa bu durumda da marka hakkına tecavüz söz konusu olduğunu, markanın da hedef tüketici kitlesinin aynı olması dışında, her iki ürünün de hızlı tüketim malları olması sebebiyle tüketiciler ilgili ürünleri alırken yoğun bir karar verme sürecinden geçmemekte olup, bu durum ilgili markaların karıştırılma ihtimalini artırdığını,

davalıların hiçbir teknik zorunluluğu veya haklı bir sebebi bulunmaksızın müvekkili tarafından piyasaya sürülen “...” markalı ürünlerle son derece benzer tasarım ve renklere sahip bir ürün oluşturmasının açıkça haksız rekabet teşkil ettiğini, davalının çikolata ürünü için farklı renk, şekil ve boyutta ambalaj tercih edebileceğini, ambalajının genel kompozisyonunu farklılaştırabileceğini, davalının taklit kullanımının hiçbir teknik zorunluluktan kaynaklanmadığını belirtilerek,

davalının eylemlerinin 6709 sayılı SMK kapsamında marka hakkına tecavüz ve TTK kapsamında haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil eder eylemlerin önlenmesine, durdurulmasına ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına, bu bağlamda, davalıların “ ...” isimli mor renk ambalajlı dava konusu taklit ürünler internet ortamı dâhil her türlü mecrada kullanmasının, üretmesinin, satmasının, ithal ve ihraç etmesinin yasaklanmasına,

davalılarca üretilen, satılan, ithal ve ihraç edilen “...' isimli mor renk ambalajlı dava konusu tüm taklit ürünlere ve ürün görsellerinin kullanıldığı her türlü belge ve tanıtım malzemesine (katalog, broşür vs.) Türkiye sınırları içinde veya gümrük ve serbest liman veya bölge gibi olanlar dâhil bulundukları her yerde el konulmasına ve imhasına, Masrafı davalılara ait olmak üzere verilecek hükmün tecavüze ve haksız rekabete ilişkin hüküm özetinin Türkiye çapında dağıtım yapan bir gazetede yayınlanmasına, her türlü masraf ve yargılama gideri ile avukatlık ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde.

Her iki markanın ürünleri de hızlı tüketim için üretilen baton çikolata formunda çikolatalar olup piyasada da fazlasıyla bu iki ürüne benzer üretim bulunduğunu, piyasada mor renkli zeminler üzerine yapılan paketleme tasarımları ile dava konusu ürünlere benzer şekilde dizayn edilmiş birçok muadil bulunduğunu, ilk olarak tescil başvurusu 12.10.2004 tarihinde yapıldığını, 14.11.2005 tarihinde ... tescil numarası ile kabul edilmiş olan müvekkil kullanımındaki ... markalı ürünlerin, ilgili tarihten beri piyasada olmakla üretim ve satışının yapıldığını,

asıl pazarı olan yurt dışında davacının ürünleriyle yıllardır aynı raflarda satışa sunulan ürünler hakkında, tüketici nezdinde herhangi bir ayniyet oluşmadığını, markalar bütünsel olarak değerlendirildiğinde, ürünlerde ayniyet bulunmamakta olduğunu, sonuç olarak ürünler bütünsel olarak değerlendirildiğinde, işbu cevap dilekçesi muhtevasındaki açıklamalar ve dosyaya kazandırılan 30.09.2020 tarihli bilirkişi heyet raporu da incelendiğinde, ürünlerde herhangi bir ayniyet unsuru bulunmadığının görüleceğini, bu sebeplerle davacının,

ürünlerin teknik yönden ve hedef kitlenin genel izlenimi açısından ayniyet yaratacağı yönündeki iddialarının kabulünün mümkün olmadığını beyan ederek, davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesince; ''...Dosya içerisine alınan bilirkişi raporu, kayıt ve belgeler, sicil dosyaları,taraf iddia ve savunmaları birlikte değerlendirildiğinde, Davacı vekili davacının ... esas unsurlu markaların tescilli sahibi olduğunu, davalılar tarafından ... markası ile davacının ... çikolata ürününe benzer şekilde ürün üretildiği,

davalıların ... markasının kullanıldığı ambalajların davacının ... çikolatalarını kullandığı ambalajlara benzer olduğunu, bu durumun marka ve tasarım hakkına tecavüz teşkil ettiğini aynı zamanda haksız rekabette teşkil ettiğini belirterek marka hakkına tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, önlenmesi ve ref' ini talep ettiği, davalı ...

A.Ş tarafından, taraf marka ve tasarımlarının benzemediği belirterek davanın reddinin talep edildiği, davalı tarafından her iki ürün örneğinin dosyamıza sunulduğu, ürünler üzerindeki tasarım incelemesinin uzmanlık gerektiren hususlardan olması sebebiyle dosyanın bilirkişi heyetine tevdi edildiği öncelikle ihtiyati tedbir talebi yönünden aldırılan 30/09/2020 tarihli bilirkişi raporunda, taraf ürünlerinin farklı olduğu tecavüz ve haksız rekabetin söz konusu olmadığı yönünde görüş bildirildiği, davacının itirazı üzerine tüm deliller toplandıktan sonra dosyanın esas yönünden yeni bir heyete tevdi edildiği,

bilirkişi heyetince sunulan 11/08/2021 tarihli bilirkişi raporunda, taraf ürünlerinin benzer olmadığı yönünde görüş bildirildiği, buna göre davacı markasının ... olduğu davalıların markası ise ... olduğu, markaların kelime itibari ile birbirine benzer olmadığı,

tasarım yönünden yaptırılan uzman bilirkişi incelemesinde tasarımların benzer olmadığı ve ortalama tüketici nezdinde karıştırılmaya yol açmayacağı yönünde görüş bildirildiğinden mahkememizce bu görüş hükme esas olarak alınmış ayrıca ürünler mahkememizce de incelendiğinde renk bakımından da farklılık olduğu tam olarak benzemediği bu sebeple benzer renk kullanımı sebebiyle de marka hakkına tecavüz ve haksız rekabetten söz edilemeyeceği bu şekilde taraf marka ve tasarımlarının farklı oldukları anlaşıldığından davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.'' şeklinde gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.

DAİREMİZİN KALDIRMA KARARI Dairemizin 21.04.2022 tarih 2022/638 esas, 2022/680 karar sayılı ilamı ile; ''... İlk Derece Mahkemesi tarafından iflasın kapanıp kapanmadığı araştırıldıktan sonra cevabi yazıda belirtilen ve davalı şirketi temsil eden iflas idare memurlarına tebligat yapılmak suretiyle taraf teşkili sağlandıktan sonra işbu davalıya savunma olanağı verilerek, varsa delilleri ibraz ettirilip değerlendirilerek, varılacak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, bu yön gözetilmeden hüküm tesisi doğru olmamış...'' gerekçesiyle kararın kaldırılmasına karar verilmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili istinaf dilekçesinde; davalılar tarafından kullanılan ürün ambalajlarının müvekkiline ait marka haklarına tecavüz ettiğini ve aynı zamanda haksız rekabet teşkil ettiğini, dosyaya sunulan taklit ürün örneklerinden de görülebileceği üzere davalıların müvekkilinin markasına ayniyet derecesinde benzer bir ambalaj tasarlayarak “ ...” markalı ürünleri piyasa sürdüğünü, davalıların tacir olduğunu ve çikolata sektöründe faaliyet gösterdiği de göz önünde bulundurulduğunda,

basiretli bir tacir gibi hareket etme mecburiyetinde olduklarını ve ürün ambalajını ve tasarımlarını belirlerken piyasada aynı kategorideki markaları göz önünde bulundurmaları gerektiğini, Müvekkiline ait ambalaj ve davalı şirkete ait taklit ambalajın dikdörtgen formda olduğunu, müvekkiline ait ambalajda zemin rengi spesifik bir mor rengi iken davalı tarafın kullanımında da zeminin aynı ton mor renk olarak tercih edildiğini, her iki ambalajda da mor zemin üzerinde sarı rengin baskın olarak kullanıldığını, iki ambalajda da çatı markalarının (...) kırmızı renkten oluşmakta ve ambalajların sol üst köşelerinde,

ürün marka isimlerinin tam üstünde yer aldığını, iki markanın ambalajında da çatı markalarının kırmızı renkte ve aynı konumda olacak şekilde olduğunu, genel itibariyle mor üzerine sarı renk hakim olacak şekilde marka isimlerinin küçük harfle ve aynı yazı tipiyle yazıldığını, her iki ambalajın da boyutları aynı olup kulakçık kısımlarının tırtıklı olduğunu, Mahkemece ve alınan bilirkişi raporlarında da kelimeler arasındaki farklılığa odaklanıldığını, ancak iki marka ambalajının bütünsel bir yaklaşımla ele alınması gerekmekteyken mekanik bir incelemede bulunulduğunu,

eksik ve hatalı incelemeye dayanan bilirkişi raporlarının usulüne de uygun olmadığını, Hazırlanan bilirkişi raporlarının aynı göreve tayin edilen iki kişilik heyet tarafından düzenlendiğini, raporlarda hukuki değerlendirmeler yapıldığını,Davalının hiçbir teknik zorunluluğu veya haklı bir sebebi bulunmaksızın müvekkiline ait markayı/ambalajı taklit eder mahiyette aynı renk, şekil ve dizayna sahip bir ibare kullanmasının marka tecavüzü ve haksız rekabet teşkil ettiğini,Davaya konu çekişmeli iki ürün ambalajı arasında ciddi bir benzerlik bulunmakta olup ayrıca iki markanın da hedef tüketici kitlesinin aynı olması dışında,

her iki ürünün de hızlı tüketim malları olması sebebiyle tüketicilerin ilgili ürünleri alırken yoğun bir karar verme sürecinden geçmediğini, dolayısıyla iki ürünün de tüketici kitlesinin ortalama bir tüketiciye nazaran daha dikkatsiz olacağını ve iki ürünün tüketici nezdinde iltibas yaratacağını, Tüketiciler tarafından iki markanın birbirinden farklı olduğu tespit edilebilse dahi tüketici nezdinde müvekkili ile davalı arasında ekonomik bir bağ olduğu yanılgısı oluşabileceğini beyan ederek, Mahkemece verilen kararın kaldırılarak, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dava, davalılar tarafıdan üretilen ve piyasaya sürülen ... markalı ürün ambalajı tasarımının, davacı adına tescilli ... markalı ambalaj tasarımına tecavüz ve haksız rekabette bulunulduğunun tespitine yönelik olup, Mahkemece davanın reddine dair verilen karar, yukarıda sayılan nedenlerle davacı tarafından istinaf edilmiştir.

Dava konusu ürünlerin, benzer çikolatalar için yapılmış/tasarlanmış ambalajlar olduğu, ambalajın koruma/saklama ve taşıma gibi fonksiyonlarının bulunmasının yanı sıra tüketiciyi bilgilendirici, markayı ve ürünü tanıtıcı fonksiyonu da bulunduğu, somut olayda tarafların aynı sektörde yer aldıkları ve davaya konu çikolata ürünlerinin davacının marka tescil alanına giren mallar olduğu anlaşılmaktadır.

Davalı tarafa ait ... başvuru nolu ''...'' ibareli marka ve kullanımı ile davacı yana ait ... başvuru nolu - şekilli ülker hobby ibareli marka karşılaştırıldığında; davalının kullanımındaki esaslı unsur olan ... ibaresi ile davacının markasının esaslı unsuru olan ... ibaresinde işitsel ve anlamsal farklılık bulunduğu, tasarımların “Çikolata Ambalajı” tasarımı olduğu ve yatay konumlanmış dikdörtgen oranlarda yüzey üzerinde yer alan grafik kompozisyondan oluştuğu, kompozisyonu oluşturan öğelerin biçimleri, oranları, yerleşimleri, renkleri ve birbirleri ile ilişkileri sayesinde farklılaştığı ve ayırt edici nitelik kazandığı,

karşılaştırılan tasarımlarda zemin renginin benzer renk karakterinin farklı tonları olduğu, davacı tarafa ait tasarımda görünüşe göre sol kenara yakın orta üst hizada “...” ibaresi yer alırken, davalı tarafa ait tasarımda her iki kısa kenara yakın orta hizada çıkı bir biçimde iki adet “...” ibaresi yer aldığı, davacı tarafa ait tasarımda sağ kenara yakın orta hizada “...” ibaresi yer almakta iken, davalı tarafa ait tasarımda merkezde “...” ibaresi yer aldığı, karşılaştırılan tasarımlarda yer alan öğelerin farklı biçim oran ve yerleşimde olduğu,

merkezde yer alan “...” ve “...” ibarelerinde tercih edilen renkler benzer tonlarda olmasına rağmen ibarelerin yüzey üzerinde geniş alan kaplamaları ve farklı olmalarının, tasarımlara ayırt edici nitelik kazandırdığı, davacı tarafa ait “...” marka ürün ambalajı tasarımı ile davalı tarafa ait “şokomini” marka ürün arasında kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunduğu, bu sebep ile farklı olarak algılandıkları sonucuna varılmıştır.6102 Sayılı TTK 54. Maddesinde düzenlenen haksız rekabet, iktisadi rekabetin kötüye kullanılması olup, somut olayda dürüstlük kuralına aykırı bir kullanım tespit edilmediğinden,

haksız rekabet koşullarının oluşmadığı kanaatine varılmıştır.Açıklanan nedenlerle, marka hakkına tecavüz ve haksız rekabetin somut olayda gerçekleşmediği, bu nedenle davanın reddine karar verilmesinin yerinde olduğu kanaatine varılmıştır.Dosyadaki belgelere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklar ve gerekçe içeriğine göre, ilk derece mahkemesi kararında davanın esasıyla ilgili tarafların gösterdiği hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı,

kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

22/02/2024