İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2023/1935 K.2026/174

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA DİLEKÇESİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... tarafından Büyükçekmece 3. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile müvekkili aleyhine icra takibi başlatıldığını, takibin konusunun 25.000,00-TL bedelli çek olduğunu, söz konusu çek bedelinin takipten önce müvekkili tarafından ödendiğinden huzurdaki davayı açma gereksinimi duyduklarını, öncelikle 25.02.2013 vade tarihli çek bakımından müvekkili şirket hakkında İstanbul Anadolu 11.İcra Müd. ...

Esas sayılı dosyası ise kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibi yapıldığını, bunun üzerine müvekkili tarafından takibin geri bırakılması talebiyle dava açıldığını, bu dosya bakımından İstanbul Anadolu 13. İcra Hukuk Mahkemesi 2018/247 Esas ve 2018/467 Karar sayılı dosyasında icranın geri bırakılmasına karar verildiğini, davalı şirketin bu sefer Büyükçekmece 3. İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyası ile aynı çek bakımından sebepsiz zenginleşme kaynaklı ilamsız takip yaptığını, ancak söz konusu çek bedelinin ...

Limited Şirketi'ne ödenmiş olduğunu, ekte sundukları 13.05.2013 tarihli dekontla da bu hususun sabit olduğunu, ancak davalı alacaklının kötü niyetli olarak aradan uzun zaman geçmesine rağmen bedeli ödenmiş çeki tekrar takibe koyduğunu ve müvekkilini mağdur ettiğini, ilgili bankadan dekontların celp edilmesiyle ... bu durumun ortaya çıkacağını, bununla birlikte haksız olarak kötü niyetli şekilde icra takibi başlatmış olan davalı alacaklının kötü niyetinin ispatlanacak olması karşısında İcra İflas Kanunu'nun 72.Maddesine göre kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep ettiklerini, açıklanan nedenlerle davanın kabulü ile fazlaya dair talep,

dava ve sair hukuksal hakları saklı kalmak kaydıyla Büyükçekmece 3. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosya borcu ve ferileri, (takip konusu 25.02.2013 vade tarihli 25.000,00-TL tutarlı çek) bakımından müvekkilinin borçlu olmadığının tespitini, takip konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

CEVAP DİLEKÇESİ

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın hukuka uygun düzenlenmiş senete ilişkin ödeme iddiasında bulunduğunu, fakat ödemeyi yetkili hamil olan müvekkile yapmadığını, senet alacaklısı olmayan üçüncü bir kişiye yaptığını ikrar ettiğini, davacının ödeme iddiası doğru olsa dahi, senet alacaklısı olmayan üçüncü kişiye yapılan ödeme borcun sona ermesi sonucunu doğurmayacağını, eldeki davada, senetin kambiyo senedi niteliği, müvekkilinin yetkili hamil sıfatı veya senet üzerinde bulunan imza hususlarında uyuşmazlık bulunmadığını, davacı tarafın ne belirtilen hususlara ne de senedin dayandığı temel ilişkiye itiraz etmediğini,

nitekim geçerli ve yetkili hamiline takip hakkı veren kambiyo senetlerinin varlığı hususunda herhangi bir şüphe olmadığını, fakat davacı tarafın hukuka ve ticaret hayatının gereklerine aykırı bir şekilde senetlerden doğan borcu ...

Limited Şirketi isimli, senet alacaklısı olmayan üçüncü bir şirkete ödediğini iddia ettiğini, borç ilişkisinin tarafı olmayan, alacaklı sıfatını haiz olmayan üçüncü kişiye yapılan ödemenin borcu sona erdirmeyeceğinin açık olduğunu, davacının eldeki davayı ödeme yapmaktan kaçınmak veya süreci uzatmak için kötü niyetli olarak ikame ettiğini, davacının sebepsiz zenginleşen veya kendisini yanıltarak ödemeyi kabul eden üçüncü kişiye karşı iddialarını yöneltmesi gerektiğini, aksi halde, tüm senet borçlularının dilediği üçüncü kişilere ödeme yaparak borçlarından kurtulacağının kabulünün gerekeceğini,

hukuk düzeninin ve borçlar hukukunun temel ilkeleri gereği asla böylesine bir hukuksuzluğa müsamaha gösterilemeyeceğini, Yargıtay'ın yerleşmiş içtihatlarının bu yönde olduğunu, davacı/borçlunun müvekkili aleyhine zenginleştiğini, ödemesi yapılmayan çek bakımından davacı taraf hakkında İstanbul Anadolu 11. İcra Müd. ...

Esas Sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibi yapıldığını, İstanbul Anadolu 13. İcra Hukuk Mahkemesinin icranın geri bırakılması kararı nedeniyle tarafımızca ilamsız takip yoluyla ilgili çekin icraya konulduğunu, İstanbul Anadolu 13. İcra Hukuk Mahkemesinin anılan kararında da anılan çekin zamanaşımı nedeniyle icrasının geri bırakılmasına karar verildiğini, bu hali ile de zamanaşımına uğramış senetlerde de keşideciye sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre başvurulabileceğini, davacı borçlunun imza inkarında bulunmadığını,

davacı davaya konu çekten dolayı borçlu olmadığının tespitini talep etmiş ise de sunduğu dilekçesinde açıkça takibe konu bonodaki imzanın kendisine ait olduğunu ikrar ettiğini, açığa atılan imzadan, imza sahibinin sorumlu olduğunu, kambiyo senetlerinin soyut borç ikrarı içeren senetler olduğunu, senet borçlusunun borç ilişkisine itiraz etmediği gibi senet alacaklısı müvekkiline ödeme yapmadığını kabul ettiğini, davanın kötü niyetli olarak açıldığını,

davacı'nın yargılamayı gerektirir ciddi bir iddiasının dahi olmaması karşısında davacı aleyhine alacak miktarının yüzde yirmisinden (%20) az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerektiğini, eldeki menfi tespit yargılamasında, Davacı Borçlu senetlerin dayandığı temel borç ilişkisine, senetlerin kambiyo niteliğine, müvekkilinin yetkili hamil sıfatına, imzasına itiraz etmediği gibi senet alacaklısı müvekkiline ödeme yaptığını dahi iddia etmediğini, borçlar hukukunun temel ilkesi gereği borç ilişkisi ödeme yapmak suretiyle sona erdirilecekse ödemenin alacaklıya yapılması gerektiğini,

alacaklı olmayan ve hiçbir şekilde borç ilişkisinin tarafı olmayan üçüncü kişiye ödeme yapmak suretiyle borcun sona erdiği iddiasının ciddiye alınamayacağını, tüm bu sebepler değerlendirildiğinde, davacının eldeki davayı kötü niyetli olarak ödemeyi geciktirmek veya bir şekilde borcundan kurtulmak için ikame ettiğini, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddini, kötü niyetli olarak eldeki davayı ikame eden davacı aleyhine alacağın %20'sinden az olmamak koşuluyla icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesi 2021/398 esas, 2023/1051 karar sayılı, 20/10/2023 tarihli kararı ile. "Davalı tarafından kambiyo ilişkisi yönünden zamanaşımına uğramış çeke dayalı olarak ilamsız icra takibinin başlatıldığı, davacı tarafın senette keşideci sıfatına sahip olduğu nazara alındığında sebepsiz zenginleşmediğini ya da senet bedelini cirantalardan birine veya hâmile ödediğini ispat külfeti altında olduğu sabittir.

Mevcut bilgi ve belgelere göre davacı tarafın dava dışı lehtar ve ciranta ... Şirketi'ne senet bedelini ödediğini banka kayıtları ile ispat ettiği, bu nedenle zamanaşımına uğramış çek nedeniyle sebepsiz zenginleşmediğini ispat külfetini yerine getirdiği Mahkememizce kabul edilmiştir. Bu doğrultuda Büyükçekmece 3. İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyası ile ... bu takibe konu 25.02.2013 vade tarihli, ... seri numaralı 25.000,00-TL bedelli çek yönünden borçlu olmadığı sabit olduğundan davanın kabulüne, Büyükçekmece 3. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile işbu takibe konu 25/02/2013 vade tarihli, ... seri numaralı, 25.000,00 TL bedelli çek yönünden davacı tarafın davalı ...'ne borçlu olmadığının tespitine, kötü niyet tazminatı talebinin şartları oluşmadığından reddine" karar vermiştir.

İSTİNAF

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacı tarafın ödemeyi yetkili hamil olan müvekkili şirket dışında birine yapması, davacı tarafın sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı gibi, ciranta sıfatına sahip vede icra dosyasının bir diğer borçlusu olan üçüncü kişiye yapılan ödeme borcun sona ermesi sonucunu doğurmayacağını, davacı hukuka ve ticaret hayatın gereklerine aykırı bir şekilde senetlerden doğan borcu ...

Limited Şirketi isimli şirkete ödediğini iddia ettiğini, davacı basiretli bir tacir gibi davranmadığını, davayı ödeme yapmaktan kaçınmak veya süreci uzatmak için kötü niyetli olarak açtığını, davacı davaya konu çekin hamilinin müvekkili şirket olduğunu bildiği halde başka birine ödeme yapmasının kötü niyetli olduğunu gösterdiğini, ödemenin gerçek olduğu değerlendirilecek olunsa dahi, davacı sebepsiz zenginleşen veya kendisini yanıltarak ödemeyi kabul eden üçüncü kişiye karşı iddialarını yöneltmeli ve tüm taleplerini anılan taraftan talep etmesi gerektiğini,

mahkemenin sebepsiz zenginleşmeye yönelik görüş ve değerlendirmelerinin hatalı olduğunu, davacı tarafın açıkça kötü niyetli davrandığını ve borçtan kurtulmayı amaçladığının delillerle sabit olduğunu, mahkemenin delillerin değerlendirilmesinde ve dava dosyamızın esas içeriği bakımından uygulanacak kanun hükümlerinin değerlendirilmesinde hataya düştüğünü belirterek istinaf isteminin kabulü ile mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAFA CEVAP

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davalının istinaf dilekçesindeki, söz konusu çekin dava dışı 3.kişiye ödendiğini, müvekkilini davalı yan aleyhine sebepsiz zenginleştiğini ve müvekkili tarafın da 3. kişiye yapılan ödeme ile borçtan kurtulduğu iddiasında bulunamayacağı yönündeki beyanlarının gerçeği yansıtmadığını belirterek usul ve yasaya uygun mahkeme kararının onanarak davalının istinaf isteminin reddini talep etmiştir.

GEREKÇE

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dava. Büyükçekmece 3. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyası kapsamında çek bedeli olan 25.000-TL yönünden menfi tespit istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesi tarafından davanın kabulüne karar verildiği, davalı vekili tarafından yukarıda yazılı sebeplerle istinaf kanun yoluna başvurulduğu görülmüştür. Dosyanın tetkikinde; dava konusu ... Bankasının 25.02.2013 keşide/ ödeme tarihli, ... seri numaralı çek keşidecisinin davacı şirket olduğu, lehtarın dava dışı ...

Limited Şirketi, ciro zincirine göre hamilin davalı şirket olduğu, muhatap bankaya ibrazı ile birlikte karşılığının bulunmadığı görülmüştür. Davacı keşideci şirket tarafından, çek bedelinin lehtar olan dava dışı şirkete 13.05.2013 tarihinde (...

Bankası eft işlemi/ açıklama kısmında çek bedelinin yazılı olduğu görülmüştür) banka kanalı ile ödendiği sabit olup uyuşmazlığın, davalı hamilin kambiyo senedinden kaynaklı sebepsiz zenginleşme hükümleri dolayısıyla davacı keşideciden çek bedelini talep edip edemeyeceği noktasında toplandığı anlaşılmıştır.Davalı tarafın beyanları ile dosyaya sunulan belgelerden görüldüğü üzere; davacı aleyhine İstanbul Anadolu 11. İcra Müdürlüğünün ... E. (...

Eski esas) sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine özgü icra takibinin başlatıldığı, dava konusu çekin 25.02.2016 tarihi itibari ile zamanaşımına uğradığı, davalı tarafça zamanaşımına uğramış çek nedeni ile icra takibinin başlatıldığı, İstanbul Anadolu 13. İcra Hukuk Mahkemesinin kararı ile çekin zamanaşımına uğraması nedeniyle icrasının geri bırakılmasına karar verildiği, zamanaşımına uğramış çek nedeni ile davacı keşideciden sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre bu kez davaya konu Büyükçekmece 3. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyası ile çek bedelinin talep edildiği anlaşılmıştır.

TTK'nın 818. maddesinin atfı kapsamında çekler yönünden uygulanması gereken TTK'nın 732. maddesinde zamanaşımı sebebiyle düzenleyenin poliçeden doğan yükümlülükleri düşmüş olsa bile, bunların poliçenin hamiline karşı, onun zararına zenginleşmiş olabilecekleri kadar borçlu kalacakları düzenlenmiştir.

Anılı yasal düzenleme gereğince keşidecinin sorumlu olması için çekin zamanaşımına uğraması, hamilin zarara uğraması ve çek düzenleyenin hamilin zararına zenginleşmesi gerekmektedir. Ayrıca ispat külfeti keşidecide olup davacı/keşideci sebepsiz zenginleşmediğini kanıtlamakla yükümlüdür.

Somut uyuşmazlık kapsamında, davacı keşideci sebepsiz zenginleşmediğine ilişkin olarak dava dışı lehtar şirkete yaptığı ödemeye dayanmış olup davacının çek bedelini dava dışı lehtar ve ciranta olan ... Limited Şirketine ödediğini banka kayıtları ile ispat ettiği, bu nedenle zamanaşımına uğramış çek nedeniyle sebepsiz zenginleşmediğine yönelik ispat külfetini yerine getirdiği anlaşılmıştır.

Ayrıca Büyükçekmece 3. İcra Müdürlüğü nezdindeki icra takibi 2018 yılında başlatılmakla TTK'nın 732/4. maddesi kapsamındaki zamanaşımı süresinin sona erdiği de görülmüştür. Bu nedenlerle ilk derece mahkemesi tarafından davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.

Saptanan hukuksal durum kapsamında; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, istinaf edenin sıfatı ile HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, yapılan inceleme neticesinde davalı vekilinin istinaf başvurusunun, HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.