İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2024/1008 K.2024/1417

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA DİLEKÇESİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirketin müşterisinden almış olduğu ...Şubesine ait ... çek nolu 30.12.2012 keşide tarihli ve 25.000,00 TL bedelli çeki zayi etmiş olduğunu, aramalara rağmen bulamadığını, rızası hilafına elinden çıkan çekin iptali için Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nde 2022/1142 Esas sayılı dosyası ile dava açmış olduklarını, 07.03.2023 tarihli ara kararda çekin hamili davalı ...

Anonim Şirketi’ne karşı istirdat davası açmak üzere 2 hafta kesin süre tanındığını, mahkemece istenen teminat yatırılarak, ilanlar yapılması için gerekenlerin yapıldığını ve mahkemece muhatap bankaya 16.12.2022 tarihli ödeme yasağı kararının aynı gün ... üzerinden gönderilmesine rağmen, ödeme yasağı kararına aykırı olarak çekin ibrazında davalı ...

Şirketine ödeme yaptığının öğrenilmiş olduğunu belirterek, dava konusu çekin istirdatına, çek bedelinin bankanın kusuru sebebiyle davalı ...

Şirketine ödeme yasağı kararına rağmen ödenmiş olmakla; çekin aslının bankada olması ve iadesi mümkün olmadığından çek bedeli olan 25.000,00 TL nin çekin ödeme tarihi 30.12.2022 tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline ve davalıya ödenen 25.000,00 TL nin iadesi için ihtiyati tedbir olarak ihtiyati haciz kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP DİLEKÇESİ

Davalı... vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacı tarafından25.000,00-TL bedelli çekin istirdatı talep edilmiş ise de,' dava değerinin kesin olarak belirlenebilir durumda olduğundan davacının davasını belirsiz alacak davası olarak ikame edemeyeceğini, davanın TTK 4.md. uyarınca Arabuluculuğa tabi olduğunu ancak davacı tarafça arabuluculuğa başvurulmadan işbu dava açıldığından davanın dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine karar verilmesini, müvekkili şirket ile...Sözleşmesi imzaladığını, faktoring müşterisinin 22.11.2022 tarihli ... konu etmiş olduğu, davaya konu çeki müvekkili şirkete ciro etmek sureti ile devrettiğini, işbu çekin cirantalarından ...

Şti. ile ...arasındaki ticari ilişki doğrultusunda yapıldığını, bu faktoring işlemi neticesinde müvekkili tarafından ...finansman sağlandığını ve söz konusu tutarın müvekkili şirket tarafından ... hesabına ödendiğini, faktoring işleminin usul ve yasaya uygun yapıldığını, davaya konu çekin yasal ve yetkili hamili olan müvekkili şirket tarafından bankaya ibraz edildiğini ve 02/01/2023 tarihinde çek bedelinin tahsil edildiğini, çekin fiziken müvekkili şirkette bulunmadığını ve davacının çek istirdatı talebinin haksız olduğunu, davacı tarafından müvekkiline yapılmış herhangi bir ödemenin bulunmadığını,

davanın öncelikle pasif husumet yokluğu nedeni ile reddini, aksi takdirde esastan reddini, davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, talep etmiştir.Davalı ... bank vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davanın değerinin 25.000,00-TL olarak bildirildiğinden davanın belirsiz alacak davası olarak açılmaması gerektiğinden ve arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediğinden davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, davada henüz zarar vücuda gelmiş olmadığından davacının hukuki yararının bulunmadığını ve müvekkilinin de pasif husumet ehliyeti olmadığından davanın reddi gerektiğini, TTK 79. mad. uyarınca davanın yalnızca yeni hamile karşı açılabileceğinin belirlendiğini, davacı ...

A.Ş. ... Şubesine ait... numaralı 30/12/2022 keşide tarihli çekin zayi edildiğini, bu kapsamda Bakırköy 1. ATM 2022/1142 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, 16/12/2022 tarihinde müvekkili bankaya ödeme yasağının tebliğ edilmesine rağmen davalılardan ...

A.Ş ödeme yapıldığını iddia ettiğini, müvekkili bankadan çek tazminini talep ettiğini, her ne kadar davacı yanca müvekkilinin ödeme yasağına uymadığı iddia edilmiş ise de müvekkilinin davalı ...şirketine yapmış olduğu ödemenin hukuka uygun olduğunu ve davacının tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerektiğini, davacının zararını ispatlayamadığını, davanın öncelikle usulden, aksi takdirde esastan reddini, davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, talep etmiştir.Davalı .... cevap dilekçesinde özetle.

Davalı yana tebligat yasası hükümlerine uygun şekilde dava dilekçesi ve duruşma günü bildirildiği halde; davalı yan cevap dilekçesi sunmamış ve bu nedenle de münkir kabul edilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince.

"Söz konusu yasal düzenlemeler ve dosya kapsamı dikkate alındığında, eldeki davanın dava dilekçesinin sonuç kısmında, davacının dava konusu çekin istirdatını talep ettiği, ardından çekin bankada olduğundan bunun mümkün olmadığını dolayısı ile çek bedeli olan 25.000,00 TL'nin istirdatını talep ettiği, mahkememizce davacıdan talebinin net bir şekilde açıklığa kavuşturulması talebi üzerine, davacının 24/01/2024 tarihli dilekçe ile talebinin bedel istirdatına yönelik olduğunu ifade ettiği, bedel istirdatına yönelik olarak dava açılmadan önce arabulucuya başvuru zorunluluğunun bulunduğu,

29/03/2023 tarihli tensip 10/b maddesi gereğince davacıya bedel istirdatına ilişkin talep bakımından arabuluculuk görüşmelerinden sonuç alınamadığına dair son oturum tutanağını dosyaya ibrazı bakımından süre verilmesine rağmen karar tarihine kadar davacı tarafından arabuluculuğa başvurulduğuna dair tutanağın dosyaya sunulmadığı gibi, arabulucuya başvurulduğuna ilişkin bir beyanda da bulunulmadığı anlaşılmakla dava şartı yokluğu nedeni ile davanın usulden reddi" şeklindeki gerekçeleri ile;"Davacı tarafça açılan davanın,

arabuluculuk dava şartı yerine getirilmediği anlaşıldığından dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden REDDİNE," şeklinde hüküm kurulmuştur.

İSTİNAF

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle. Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nde 2022/1142 Esas sayılı dosyasında zayi nedeni ile iptal davası açıldığını mahkemece ödemeden men kararı verildiğini ve aynı tarihte 16.12.2022 tarihli ödeme yasağı kararının ... üzerinden muhatap bankaya gönderildiğini, bankaca ödeme yasağı kararına aykırı olarak çekin ibrazında davalı ...

Şirketine ödeme yaptığını bankanın bu ödemede açık kusurlu olduğunu, bankanın müvekkilinin tüm zararlarından sorumlu olduğunu, bu nedenle ...

A.Ş.'ye de husumetin yöneltildiğini, çek bedeli tahsil edildiğinden çek aslının da bankada olduğunu, gerçek kusurlu ve sorumlu ve çeki halen elinde bulunduran muhatap banka olduğunu, çek bedelinin davalılardan ...Şirketi tarafından tahsil edildiğini, çekin müvekkilinden sonraki ciro silsilesi incelendiğinde ise müvekkil şirket kaşesinden sonra "...TC kimlik numaralı ... isimli kişi tarafından piyasaya sürüldüğü anlaşıldığını,

dilekçelerine eklemiş oldukları Mahkemeye ibraz edilen dava konusu çek fotokopisinden anlaşıldığı kadarıyla sonra hamil müvekkili...Şti.’nin bilgisi ve ticari ilişkisi bulunmayan ...TC kimlik numaralı ...ya tam ciro ile devredildiğinin görüldüğünü, ...’dan sonra ciro zincirini sırasıyla ... Şirketi, ... Şirketi ve son olarak da ...

Şirketi devam ettirdiğini, çek aslı ödemeyi yapan banka olduğunu, ayrıca ... kötüniyetli hamil olduğu gerçeğinin uyaptan toplanacak bilgi ve belgeler ve soruşturma dosyasıyla/dosyalarıyla anlaşılacağını, keza müvekkili ile aralarında hiçbir ticari ilişkinin de olmamasının bunu ispatlamak için yeterli olacağını, tüm bu nedenler ile ilk derece mahkemesince kurulan hükmün hatalı olduğunu ileri sürerek hükmün düzeltilmesini ve lehe hüküm kurulmasını talep etmiştir.

İSTİNAFA CEVAP

Davalı (İhbar Olunan) .... vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davacı her ne kadar ödeme yasağı kararı bulunmasına rağmen çek bedelinin davalı ...

A.Ş.'ye ödendiğinden bahisle ihbar olunan sıfatıyla yer almış oldukları davada taraflarına husumet yönlendirmiş ise de; muhatap bankanın zarardan kusursuz sorumluluğunun bulunduğunu, bu nedenle davacı tarafın iddia ve istirdat taleplerinin ancak muhattap bankaya karşı yöneltebileceğini, davaya konu çekin bedelinin istirdatını müvekkilinden talep edemeyeceğini, davacı tarafından istinafa konu edilen davanın öncelikle çek istirdatı talebiyle ikame edilmiş olup;

ardından yerel mahkemenin 17/01/2024 tarihli duruşmasının 1 nolu ara kararı gereği davacıya kesin süre verilerek davacının talebinin net bir şekilde açıklığa kavuşturulması kararı üzerine; davacı 24/01/2024 tarihli beyan dilekçesi ile ödeme yasağı kararına rağmen çek bedelinin husumet yönelttiği davalılardan ...A.Ş.'ye ödendiğinden bahisle bu kez de çek bedelinin istirdatını talep ettiğini, müvekkilinin dava konusu davaya konu ...

A.Ş....n şubesine ait ... seri numaralı çeke ilişkin faturalı alacakları usul ve yasaya uygun bir şekilde faktoring sözleşmesi, alacak bildirim formu, çek tevdi bordrosu ve fatura tevsik edilerek ...Şirketi''nden ciro yolu ile iktisap ettiğini, müvekkilinin dava konusu çeke ilişkin faturalı alacakları devralırken ...

Limited Şirketi' ve .... arasındaki ticari ilişkiyi gösterir fatura ile tavsik edildiğini, işbu faturalar yerel mahkemeye cevap dilekçelerinin ekinde sunulduğunu, müvekkilinin alacağı usul ve yasaya uygun olarak üstlenmiş olup alacaklı sıfatını kazandığını, dava konusu çekin tahsil amacıyla, müvekkili ile davalı ... arasında 13/04/2017 tarihinde imzalanan faktoring sözleşmesine istinaden ciro edilerek davalı ....A.Ş.'ye 22/12/2022 tarihinde devredildiğini, işbu refaktoring işlemi, dilekçelerinin ekinde yer alan faturalar ve alacak bildirim formu doğrultusunda usul ve yasaya uygun şekilde gerçekleştirildiğini, müvekkili ile ....

A.Ş. arasında gerçekleşen refaktoring işlemi neticesinde söz konusu tutarın ...

A.Ş. tarafından tahsil edilerek müvekkilinin hesabına ödendiğini, davaya konu çek ile birlikte çok sayıda çek için 22.11.2022 tarihli faktoring işlemine istinaden müvekkiline ödeme yapıldığını, davacı tarafın işbu davada dava konusu çek bedelinin iadesini talep ettiğini, davacının iddialarının soyut ve ispattan yoksun kaldığını, zira HMK'nın 200.maddesinde açıklanan senetle ispat zorunluluğu sebebiyle parasal sınırı aşan miktardaki bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi,

ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin ispatının yapılması zorunlu olduğunu, somut olayda HMK m. 200' de düzenlenen senedi senetle ispat zorunluluğu gereği, davacı tarafın iddialarını ispatlayamadığı açıkça ortada olduğunu, dava konusu çeklerdeki ciro silsilesinin düzgün olduğunu, aksi ispatlanamadığı için müvekkilinin iyi niyetli yetkili hamil konumunda olduğunun, TTK'nın 792. maddesi uyarınca, meşru hamilin ancak çeki kötü niyetle çeki iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki veyahut bedeli geri vermekle yükümlü bulunduğu buna göre,

çek bedelinin istirdadı istemine ilişkin iş bu davada davacının kendisinin yetkili hamil olduğunu, çeklerin rızası hilafına elinden çıktığını ve çekleri elinde bulunduran davalının kötü niyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat edememesi karşısında davanın reddi gerektiğinin açıkça ortada olduğunu, dolayısıyla yerel mahkeme tarafından verilen kararın usul ve yasaya uygun olup gerekli incelemeler yapılarak tanzim edildiğini, bu hale göre de davacının haksız istinaf başvurularının reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davacının işbu davayı açtığı anda çek bedelinin tahsil edildiğini bilmekte ve artık çek istirdatı talebinde bulunamayacağının farkında olduğunu, tahsil edilen çekin, artık kıymetli evrak vasfını kaybetmiş olup çekin rızası hilafına elinden çıktığını iddia eden taraf çekin bedeline yönelik olarak istirdat talebinde bulunabileceğini, her ne kadar davacı yanın istinaf dilekçesinde ve 30/01/2024 tarihli dilekçesinde "davaya çek bedelinin istirdatı" olarak devam ettiklerini, "davanın çek bedelinin istirdatına dönüşmesinde arabuluculuk şartının aranmayacağını" iddia etmekte ise de;

somut olayda, çek dava açıldıktan sonra değil; dava açılmadan önce tahsil edilmiş olduğundan ve bu hususun da davacının bilgisi dahilinde olduğundan davanın açıldığı an itibari ile çek bedelinin istirdatı şeklinde açılması gerektiği izahtan vareste olduğunu, hiçbir suretle davacının arabuluculuk şartını yerine getirdiğini veyahut işbu davanın çek istirdatı talepli olabileceğini ya da davacının bir zarara uğradığını, ikrar anlamına gelmemek kaydıyla biran için dairenin aksi kanaatte olması halinde dahi, yargılamanın her safhasında dikkate alınabileceği üzere, işbu yargılama yönünden müvekkili olan bankanın pasif husumeti bulunmadığından,

davacı yönünden henüz zararın doğmamış olması ve bu nedenle hukuki yarar şartının sağlanamadığından davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davanın konusu çek istirdatı davasıdır.Davacı dava konusu çekin zayi olduğundan bahisle Bakırköy 1. ATM nin 2022/1142 Esas sayılı dosyasında dava açtıklarını mahkemece ödemeden men kararı verildiğini ve aynı gün bankaya ödemeden men kararının kep üzerinden bildirilmesine rağmen Davalı...

A.Ş tarafından ödeme yapıldığını belirterek ödenen bedelin ve çekin istirdatını talep ve dava etmiştir.Mahkemece Davanın arabuluculuk dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verildiği, iş bu karara karşı davacı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu görülmüştür.6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun “Dava şartı olarak arabuluculuk" başlıklı 18/A. maddesine göre.

(1) İlgili kanunlarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olarak kabul edilmiş ise arabuluculuk sürecine aşağıdaki hükümler uygulanır.(2) Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır.

Bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir.

Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir. Düzenlemesi yer almaktadır.

Somut olayda davacı tarafından çekin istirdatı/çek bedeli 25.000,00 TL'nin istirdatını talep ettiği, bedel istirdatına yönelik olarak dava açılmadan önce arabulucuya başvuru zorunlu olduğundan, mahkemece 29/03/2023 tarihli tensip 10/b maddesi gereğince davacıya bedel istirdatına ilişkin talep bakımından arabuluculuk görüşmelerinden sonuç alınamadığına dair son oturum tutanağını dosyaya ibrazı bakımından süre verilmesine rağmen bu hususun yerine getirilmediği anlaşıldığından, mahkemece davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine dair verilen karar dosya kapsamına uygundur.

Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.