İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2024/141 K.2026/452

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Müvekkilinin birçok çakmak tasarımına sahip, aktif ticaret içerisinde yer alan çakmak sektöründe ileri gelen üreticilerden olduğunu, davalı tarafın Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2021/388 değişik iş sayılı dosyası ile tasarımı müvekkiline ait, TPMK tarafından tasarım tescil belgesi bulunan ürünün toplatılması için, hakkında haksız iddialar ile teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı aldırdığını, ilgili kararın Bakırköy 9. İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyası ile icra edildiğini,

kararın icrası sırasında gizlice çekilen fotoğrafların gerek tek tek müvekkilinin müşterilerine gönderilerek gerekse sosyal medyada paylaşılarak adeta "müvekkilin gayri resmi işine" son verildiği imajının yaratılmaya çalışıldığını, davalının hükümsüz bir tasarımı kullanarak dürüst bir tacir olan müvekkilinin ticari itibarını zedelemeye, müşterilerine yanıltarak satışlarını etkileyerek haksız rekabete yol açma amacı gütmekte olduğunu, davalının bu kötü niyetli yaklaşımına engel olabilmek adına davalıya ait ... numaralı tasarım tescilinin hükümsüzlüğü için Bakırköy 1. Fikri Haklar Hukuk Mahkemesi'nde 2022/45 esas sayılı davanın açıldığını,

davalıya ait 10/03/2020 başvuru tarihli ...numaralı tasarımın, tescil edildiği tarihte ayırt ediciliğini kaybettiğini, davalı tarafın durumu bilmesine rağmen elindeki iptale mahkum tescili, haksız rekabet ve tekel oluşturmaya sebep olacak şekilde kötü niyetlice kullanmaya devam ettiğini, açıklanan nedenlerle, davalıya ait 10/03/2020 başvuru tarihli ...numaralı tasarım tescilinin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

İşbu davada taraflarına tebliğ edilen dava dilekçesi ve eklerindeki iddiaları kabul etmediğini, zira müvekkilinin yıllardır adına tescilli markalarla ürünler üretmekte ve bu sektörde faaliyet göstermekte olduğunu, davaya konu müvekkiline ait tasarım çakmak ürünleriyle ilgili görsellerde yer alan çizimlerin ve tasarımın müvekkilinin kendi tasarımı olduğunu, dava konusu tasarımın marka-tasarım hakkının müvekkiline ait olduğuna dair ayrıntılı evrakların fiziken mahkemeye sunulduğunu, davacı tarafın ihlal edildiği iddia edilen çakmak tasarımının kendisine ait bir fikri ve sınai hak olduğunu ispat etmesi gerektiğini,

10/01/2022 tarihli bilirkişi raporuna göre "Tespit isteyen tarafa ait 16/02/2016 başvuru tarihli ... numaralı tasarım tescili ile aleyhinde tespit istenen tarafa ait 18/01/2019 başvuru tarihli ...-... numaralı tasarım tescili ve ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı,

bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, tespit isteyen tarafa ait 10/03/2020 başvuru tarihli ...-... numaralı tasarım tescili ile aleyhinde tespit istenen tarafa ait dava dilekçesinde ekinde sunulan ürün görselleri arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı,

bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, sonuç ve kanaatine varılmıştır." tespiti yapılarak huzurdaki davanın bir nebi konusuz kalmakta olduğunu, ihlal niteliğinde olduğu iddia edilen görsellerin davacıya ait tasarımın taklidi niteliğinde olduğunun açık olduğunu, dolayısıyla davacıya ait olduğu iddia edilen tasarımın müvekkiline ait tasarım ve görsellerle birebir aynı olup olmadığı,

benzerlik gösteriyorsa bunun hangi açılardan olduğu ve yoğunluk derecesinin açıklanmadığını, aynı zamanda çakmakların şekil olarak benzerlik göstermesi sebebiyle, davacıya ait tasarımın dava konusu görsellerin benzerlik göstermesinin olağan olup olmadığının belirtilmediğini, açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda;

"...Davalıya ait...-3 numaralı tescil stand tasarımı ile Bakırköy 1.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2022/45 esas sayılı dosya kapsamında hükümsüzlüğü talep edilen ... tescil numaralı tasarımın benzer oldukları, yenilik ve ayırt edicilik vasıflarını taşımadığı, bu nedenle hükümsüzlük koşullarının oluştuğu;Davalıya ait...-1 tescil numaralı tasarımın 5'e 5 sıra düzenine sahip temel geometrik formlardan yuvarlak yuvalara sahip çakmak standı olduğu, teknik açıdan yuvarlak kesitli farklı tasarımda çakmakların benzer geometrik yuvaya sahip olabileceği, tescile konu olabilecek bir tasarım olmadığı,

bu nedenle hükümsüzlük koşullarının oluştuğu. Davalıya ait...-2 ve 4 numaralı stand tasarımlarının koruma şartı olan yenilik ve ayırt edicilik vasıflarını taşıdıkları, bu nedenle hükümsüzlük koşullarının oluşmadığı anlaşılmıştır. Yukarıda açıklanan nedenlerle davacının davasının kısmen kabulüne" karar verilmiştir.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

-Hükme esas alınan bilirkişi raporlarının eksik inceleme neticesinde verilen yanlış inceleme sonuçları olduğunu, dava konusu tescil içeriğinin yanıltıcı olması sebebiyle sayın Bilirkişilerin yanılarak yanlış rapor düzenlediklerini,bunun üzerine ek rapor düzenlemesi neticesinde düzenlenen raporda da bu yanlıştan dönmediklerini, yalnızca Bilirkişi itiraz dilekçesi ekinde yer alan ve iş bu dilekçe ekinde de yer verdikleri fotoğraflardan bilgisiz bir kimsenin dahi fark edeceği üzere birebir benzer ürünler mevcut olduğunu, tasarım tescil taleplerinin ve iptal işlemlerin de kamu yararı söz konusu olup re sen inceleme yetkisi de mevcutken maalesef sayın mahkeme yalnızca hatalı bir raporu baz alıp sundukları delilleri göz ardı ederek haklı davalarını kısmen reddettiğini,

-Bilirkişilerin "..." olarak araştırma yapıldığı ve fakat tescil içeriğinin çakmakların paketlenmesi için kullanılan kutular için alındığı, bu nedenle "..." olarak yapılan araştırmanın bilirkişileri yanlış sonuca götürdüğünü, hükümsüzlüğü talep edilen ... numaralı tescil içeriğindeki 2. ve 4. sırada bulunan tasarım 1. ve 3. sıradaki tasarım da dikkate alındığında bir paketleme aracı olduğunu, Google arama motoruna "..." yazıldığında, ilgili tescildeki görselle birebir, yandan kesik karton paketlemeler çıkan sonuçlar arasında olduğunu,

taraflarınca facebook isimli paylaşım sitesinde yapılan araştırmalarda da çakmak paylaşımı yapan birçok sayfa da bu tarz paketlerin tespit edildiğini, bilirkişilerin araştırma metodundaki yanılma nedeniyle sunulan raporun eksik ve hatalı olduğunu,

hükümsüzlüğü talep edilen ... numaralı tescil içeriğindeki 2. ve 4. sırada bulunan tasarımın "..." olarak nitelendirilip nitelendirilemeyeceği tartışılmak suretiyle bu tasarımın kullanım alanının paketleme olduğunun tespiti ile yeni bir heyetten görüş alınması gerektiğini bu nedenle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.Davalı usulüne uygun tebliğe rağmen istinaf cevap dilekçesi sunmadığı anlaşılmıştırİnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Dosya,

davalı adına kayıtlı davalıya ait 10/03/2020 başvuru tarihli ...numaralı tasarım tescil belgelerinin hükümsüzlüğü talebine yöneliktir.Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2021/338 değişik iş sayılı dosyası uyap üzerinden celp olunmuş, tetkikinde; talep eden ... tarafından, karşı taraf ... aleyhine delil tespiti talebinde bulunulduğu,

tespit sonucu alınan bilirkişi raporunda, "tespit isteyen tarafa ait 16/02/2016 başvuru tarihli ... numaralı tasarım tescilim ile aleyhinde tespit istenen tarafa ait 18/01/2019 başvuru tarihli ... (...) numaralı tasarım tescili ve ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığını, bu sebep ile benzer olarak algılandıklarını, tespit isteyen tarafa ait 10/03/2020 başvuru tarihli...

(3) numaralı tasarım tescili ile aleyhinde tespit istenen tarafa ait dava dilekçesi ekinde sunulan ürün görselleri arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları" hususlarının tespit edildiği görülmüştür.Dosya, davalı yana ait ...tescil numaralı tasarımın hükümsüzlük koşullarının oluşup oluşmadığı hususlarında rapor tanzimi için bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişiler 31/03/2023 tarihli raporlarında.

"Hükümsüzlüğü talep edilen ... numaralı tescil içeriğindeki 1. ve 3. sırada bulunan stand tasarımlarının teknik zorunluluk bakımından farklı çakmak tasarımlarının ihtiyaç duyabileceği temel geometrikler formlara sahip oldukları ve koruma şartı olan yenilik ve ayırt edicilik vasıflarını taşımadıkları,

Hükümsüzlüğü talep edilen ... numaralı tescil içeriğindeki 2. ve 4. sırada bulunan stand tasarımlarının resen yapılan incelemeler sonucunda hükümsüzlüklerine sebebiyet verebilecek herhangi bir tasarıma rastlanmadığı ve başvuru tarihi itibarıyla koruma şartı olan yenilik ve ayırt edicilik vasıflarını taşıdıkları" hususlarını tespit ve rapor etmişlerdir.

Davacı vekilinin itiraz dilekçesinin ve ekinde sunmuş olduğu belgelerin incelenerek ek rapor tanzimi için dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişiler 12/08/2023 tarihli ek raporlarında.

"Hükümsüzlüğü talep edilen ... numaralı tescil içeriğindeki 1. ve 3. sırada bulunan stand tasarımlarının teknik zorunluluk bakımından farklı çakmak tasarımlarının ihtiyaç duyabileceği temel geometrikler formlara sahip oldukları ve koruma şartı olan yenilik ve ayırt edicilik vasıflarını taşımadıkları,

Hükümsüzlüğü talep edilen ... numaralı tescil içeriğindeki 2. ve 4. sırada bulunan stand tasarımlarının resen yapılan yeniden incelemeler sonucunda hükümsüzlüklerine sebebiyet verebilecek herhangi bir tasarıma rastlanmadığı ve başvuru tarihi itibarıyla koruma şartı olan yenilik ve ayırt edicilik vasıflarını taşıdıkları" hususlarını tespit ve rapor etmişlerdir.İlke olarak hakim bilirkişi raporu ile bağlı değildir.

HMK 266 maddesi hükmüne göre, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir.Aynı Kanun'un 282. maddesinde ise, hâkimin, bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendireceği düzenlenmiştir.

Ancak bu hüküm, tarafların itirazlarını da değerlendirmek suretiyle verilen bilirkişi raporunu serbestçe taktir edip, yeter derecede kanaat verici bulmaz ise bilirkişiden ek rapor isteyebileceği gibi, yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırılmasına da karar verebileceği şeklinde anlaşılmalıdır. Yoksa, çözümü özel ve teknik bilgiyi gerektiren hallerde uyuşmazlığın çözümünün hakimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki ve mesleki bilgi ile çözümlenebileceği kabul edilemez.

6769 sayılı SMK 55.md'sine göre tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Burada kanun koyucu patent ve faydalı modelden farklı olarak fonksiyona değil, görünüme koruma bahsetmiştir. Bu nedenle tecavüz iddiaları da ürünün "görünümü" nazara alınarak değerlendirilmelidir.

Tasarımların benzer olup olmadığı bilgilenmiş kullanıcı gözünde oluşturduğu genel izlenim ile benzer olarak algılanıp almadığı tespiti uzmanlık gerektirdiğinden tasarımın ilgili olduğu alanda uzman bilirkişilerden rapor alınmak suretiyle tespit edilmelidir.Alınan bilirkişi raporunda, hükümsüzlüğü istenen davalıya ait 10/03/2020 başvuru tarihli ...numaralı tasarımın, çoklu tescil kapsamında olup, içeriğinde 4 adet “...” tasarımı bulunduğu, tasarımın ... olduğu, standların çakmak ürünlerinin çoklu şekilde sergilenmesine yönelik işlevi olduğu,

davacı tarafça bilirkişilerin yanlış araştırma yaptıkları, tescil içeriğinin çakmakların paketlenmesi için kullanılan kutular için alındığı ileri sürülmüş ise de, gerek incelenen görsellerde gerek tasarım tescil belgelerinde tasarımın stand tasarımı olduğu, yanlış araştırma yapılan bir husus bulunmadığı, alınan raporlar arasında da çelişki bulunmadığı, ayrıca bilirkişi ek raporunda da itirazların karşılandığı,

hükümsüzlüğü talep edilen ve davacı vekilinin bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde ifade ettiği “....", ... numaralı tescil içeriğindeki 2 ve 4. sıradaki tasarımlara ait olduğu iddia edilse de, davacı vekilinin belirttiği “...” ifadesinin aksine tescil içeriğindeki tüm tasarımların “...” olarak isimlendirildiğinin belirtildiği, 2. ve 4. Sırada bulunan tasarımlardaki parçaların çakmaların bir arada durmasını sağladığı, teşhir standlarının üst üste istiflenebilmesine yönelik işlevi de olduğu, paketleme durumundan öte işlevsel özellikleri daha ön planda olduğu,

tescilli tasarımların çakmakları dik tutan alt parçası düz bir formda iken, hükümsüzlüklerine dayanak olarak sunulan tasarımlarda geriye doğru bir açı bulunduğu, tescilli tasarımların üst parçası yanlarda üçgen bir forma sahipken hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan tasarımlarda böyle bir yapı ve geometri söz konusu olmadığı bu nedenle ayırt edici olduğu belirlenmiş olmakla verilen kararda aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.Tüm bu açıklamalara göre ilk derece mahkemesince yasal ve yeterli gerekçeye dayalı olarak davanın kısmen reddi yönündeki kararda bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla davacının istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın

353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur