İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2024/377 K.2026/612

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Tarafların İddia ve Savunmaları:

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davacı yanın her sezon öncesi hazırlamış olduğu koleksiyon dahilindeki modelleri ciddi bir emek, bütçe ve iş gücü sayesinde oluşturmakta ve ciddi bir reklam bütçesi ile tanıtım ve reklamlarını gerçekleştirmekte olduğunu, davaya konu ürünün ise tescilsiz olduğunu ancak SMK hükümlerine göre koruma altında olduğundan ve davalıların ise davacıya ait tescilsiz tasarımlara tecavüz ettiklerinden bahisle, tecavüz filinin tespitini, muhtemel tecavüzün önlenmesini, tecavüz fiillerinin durdurulmasını, tecavüzün devamını önlemek üzere tedbirlerin alınmasını özellikle masraflar tecavüz edene ait olmak üzere ele geçirilen ürünlerin imhasını,

haklı bir sebebin veya menfaatin bulunduğu kabul edilerek, masrafları karşı tarafa ait olmak üzere kesinleşmiş kararın günlük gazete veya benzeri vasıtalarla tamamen veya özet olarak ilan edilmesine veya ilgililere tebliğ edilmesini talep ve dava etmişlerdir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle. Davacı tarafın Denizli Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/33 D.iş sayılı dosyası ile keşif yaptırdığını, davacının İstanbul 4.Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesinin 2022/89 D.İş.

Sayılı dosyası ile yaptırdığı tespitte ise tespite konu teşkil eden ürün bulunmadığının belirlenmiş olduğunu, öncelikle davacı tarafın tescilsiz olduğunu iddia ettiği tasarımın kendisi tarafından tasarlanarak ilk kez ve son üç yıl içinde Türkiye'de kamuya sunulmuş olması halinde ancak tescilsiz tasarım korumasından yararlanması gerektiğini, oysa davaya konu olan ürün piyasada uzun yıllardır uygulanan bir ürün olup defalarca değişik firmalarca kamuya sunulmuş olan ve halen de uygulaması görülen bir ürün olduğunu, dolayısı ile ürünün tescilsiz tasarım korumasından faydalanmasının mümkün olmadığını,

kaldı ki işyerlerinde yapılan incelemede de bu ürüne rastlanılmadığı sübut bulmuş olduğundan, bilirkişi incelemesi yönünden ise işyerlerinden alınan bir numune ile kıyaslama yapılmadığından verilen aleyhe raporları kabul etmediklerini, kaldı ki Denizli de bulunan üründe şirketlerinin etiketinin olması halinde dahi iki ürünün birbirinden oldukça farklı olduğundan dolayı bilgilenmiş kullanıcı üzerinde de farklı izlenim yaratacak nitelikte olduğunu, bu tür abiye tasarımların göğüs ve etek kullanımları zaten yıllardır uygulanan bir model olduğunu, ayırt edici hiçbir özelliği de olmadığını, ürünlerin kumaş ve desenlerinin farklı olduğunu,

dokumalarının farklı olduğu askı ölçülerinin ve etek boy ve dökümlerinin farklı olduğunun kolayca anlaşılabilmekte olduğunu, davanın reddine karar verilmesini beyan etmişlerdir.Davalı ... Şirketi'nin beyan dilekçesinde; tasarımın ... olduğunu, ayırt edicilik özelliği bulunmadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararı ile;

"1-Davalıların eyleminin davacıya ait tescilsiz tasarım hakkına tecavüz oluşturduğunun tespitine, durdurulmasına, önlenmesine, 2- Davalıların davacıya ait dava konusu tescilsiz tasarıma konu ürününün her türlü ticari şekilde piyasaya arzının engellenmesine, usulen el konulan ürün bulunmadığından imha istemi hakkında bir karar verilmesine yer olmadığına, 3-Karar kesinleştiğinde hüküm özetinin Türkiye’de tirajı yüksek bir gazetede bir kez ilanına masrafın davalılardan eşit olarak tahsiline, karar verilmiştir.

İleri Sürülen İstinaf Sebepleri:Davalı ... ... Şirketi vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, istinaf dilekçesinde özetle.

İstinaf yoluna başvuran vekilinin; yerel mahkemenin davanın kabulüne dair kararını 12/01/2024 tarihinde haricen öğrendiklerini, dava konusu ürünün tescilsiz olması nedeniyle SMK hükümlerine göre koruma altında olduğu iddiasıyla açılan davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu, söz konusu tasarımın yıllardır abiye modasında yaygın olarak kullanılan bir model olduğunu ve bilirkişi raporunun sadece güncel internet satışlarına odaklanarak eksik inceleme yaptığını, gerekçeli karar aşamasında dava konusu tasarımdan daha eski tarihlere ait ve benzer nitelikteki ...,

... gibi sosyal medya hesapları ile ... sitesindeki paylaşımları delil olarak sunduklarını, tasarımın yeni ve ayırt edici olmaması sebebiyle tescilsiz korumadan yararlanamayacağını, daha önce yapılan keşifte müvekkili iş yerinde dava konusu ürüne rastlanmadığını ve hatalı bilirkişi raporuna dayanılarak verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ...

Şirketi vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, istinaf dilekçesinde özetle.

Davacının dayanak tasarımının SMK kapsamında tescilsiz koruma koşullarını taşıdığı ve harcıalem olmadığı gerekçesiyle yerel mahkemece verilen tecavüzün tespiti ve durdurulması kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, dava konusu elbiselerin yeni ve ayırt edici nitelik taşımaması sebebiyle yasal korumadan yararlanmasının mümkün bulunmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunun Yargıtay içtihatlarında kamu düzeninden sayılan "..." kriteri yönünden dünya çapında bir araştırma içermediğini ve eksik incelemeye dayandığını,

söz konusu tasarımların davacı tarafından ... üzerinde satışa sunulmasından çok daha önceki tarihlerde çeşitli sosyal medya hesaplarında ve global moda sektöründe benzerlerinin paylaşıldığını somut örneklerle ortaya koyduğunu, ürünlerin abiye giyim sektöründe uzun yıllardır kullanılan ve bilgilenmiş kullanıcı nezdinde belirgin bir farklılık yaratmayan harcıalem modeller olduğunu, ayrıca müvekkili şirketin ticari faaliyeti kapsamında satışa sunduğu sayısız ürünün tescilsiz koruma durumunu tek tek bilmesinin basiretli tacir yükümlülüğünü aşan hakkaniyete aykırı bir beklenti olduğunu belirterek,

istinaf başvurusunun kabulü ile yerel mahkeme kararının ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davacı vekili Davalılardan ... tarafından sunulan istinaf dilekçesine karşı istinafa cevap dilekçesinde özetle; davalı tarafından sunulan görsellerde yer alan tasarım elbiselerin ilk bakışta bilgilenmiş kullanıcı nezdinde farklı algılanacağını, ancak aksine davalının satışa sunduğu elbisesi ile müvekkilin dava konusu tasarımının birebir aynı algılanabileceğini, ileri sürerek davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava tasarıma tecavüzün tespiti, önlenmesi refi istemine ilişkindir.Davacı vekili ; davalıların davacıya ait tescilsiz tasarımlara tecavüz ettiği beyanla tecavüz fiilinin tespiti, muhtemel tecavüzün önlenmesi, tecavüzün durdurulması ve ref 'ini talep etmiştir.Davalı ... vekili, Denizli 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 2022/33 D.İş dosyasında keşif yapıldığını, İstanbul 4. FSHHM 2022/89 D.İş dosyasında ise tespite konu ürün bulunmadığının belirlendiğini, dava konusu ürünün piyasada uzun yıllardır uygulanan, farklı firmalarca kamuya sunulmuş “...” bir model olduğunu,

bu nedenle tescilsiz korumadan yararlanamayacağını işyerlerinde bu ürüne rastlanmadığını, numune alınmadan kıyas yapıldığı için raporları kabul etmediklerini, iki ürünün kumaş/desen/dokuma/askı ölçüsü/etek boyu ve dökümü gibi unsurlarla farklı olduğunu , bilgilenmiş kullanıcıda farklı izlenim yaratacağını beyanla davanın reddini istemiştir.Davalı ... vekili, esas hakkında sunduğu beyanında tasarımın “...” olduğunu, ayırt ediciliği bulunmadığını ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.08/07/2023tarihli bilirkişi raporunda : Davacı ürün görselinin ilk oluşturma tarihinin 12.11.2021 olduğu,

...’da davacı tarafından ilk yayınlama tarihinin 26.11.2021 olduğu, halen yayında bulunduğu, ... sitesinin aktif olduğu, içerik sağlayıcısının ... ..

A.Ş. olduğu, tespite konu ürünün site içinde güncel olarak yayında olduğu ve satışının yapıldığı, davacıya ait 12.11.2021’de kamuya arz edilen tasarım ile davalının iş yerinde tespit edilen “...” markalı, ... barkodlu ve ....com’da satışa sunulan tasarımın kalıp-kesim-kumaş/malzeme-desen-dikim tekniğiyle oluşan dış görünüm ve bilgilenmiş kullanıcıda bıraktığı genel izlenimde belirgin farklılık bulunmadığı, aynılık derecesinde benzer algılandığı, karıştırılma ihtimali bulunduğu ve iltibas oluşturabileceği, resen araştırmayla tespit edilen daha eski tarihli tasarımların ise davacı tasarımıyla genel izlenimde belirgin farklılıklar içerdiği,

karıştırılma ihtimali bulunmadığı, bu nedenle davacının dayanak tasarımının SMK kapsamında tescilsiz koruma koşullarını sağladığı belirtilmiştir.Mahkeme; davacının tescilsiz ve ayırt edici tasarımının kamuya arz tarihinin 12.11.2021 olduğu davalı tarafta tespit edilen ve satışa sunulan ürünle genel izlenimde belirgin farklılık olmadığı,

karıştırılma ihtimali bulunduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.Davalılar istinaf talep etmiştir.SMK 56/1 maddesine göre, tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur.Tasarımlar ilk kez Türkiye’de kamuya sunulmuş olması halinde ‘tescilsiz tasarım’ olarak korunur. Yenilik incelemesi kamu düzenine ilişkin olup yargılamanın her aşamasında mahkemece re’sen araştırılmalıdır.

Tescilsiz tasarımların koruma süresi SMK 69/2 maddesi uyarınca , koruma talep edilen tasarımın Türkiye’de kamuya ilk sunulduğu tarihten itibaren üç yıldır.

Tescilsiz tasarıma dayanarak koruma isteyen taraf, tasarımın kendisine ait olduğunu, tasarımın ilk kez Türkiye'de kamuya sunumunun hangi tarihte yapıldığını ve bu sunumun kendisi veya hukuken bağlantılı olduğu kişiler vasıtasıyla yapıldığını ispatla mükelleftir.Tescilsiz tasarım, sahibine sadece korunan tasarımın aynısının veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerinin kopyalanarak alınması halinde verir.

Korunan tasarımın kendi tasarımından önce kamuya sunulduğunu makul yollarla bilmesi mümkün olmayan bir tasarımcı tarafından bağımsız olarak yapılan tasarımın koruma kapsamındaki tasarımdan kopyalanmış olduğu kabul edilmez.Somut olaya gelince; tasarımın koruma şartı olarak düzenlenen mutlak yenilik koşulunun kamu düzenine ilişkin olduğu bu kapsamda dosyaya sunulan bilirkişi raporunun tasarım ve bilişim uzmanının yer aldığı heyet tarafından düzenlendiği ve tescilsiz tasarımın aynısı veya benzerinin ilk kez Türkiye'de ve davacı tarafından kamuya sunulmuş olup olmadığı konusunda yeterli resen araştırma içerdiği,

raporun denetime elverişli ve gerekçeli olduğu, hükme esas alınmasında bir isabetsizlik bulunmadığı , davalılar tarafından istinaf aşamasında dava konusu ürünün benzerlerinin davacıdan önce satışa çıkarıldığına dair bir kısım Instagram hesapları, paylaşım ve internet sitesi görselleri sunulmuş ise de, HMK 357.maddesi gereğince istinaf aşamasında sunulan delillere göre değerlendirme yapılmasının mümkün olmadığı, ilk derece mahkemesince dosya kapsamındaki deliller ile yeterli bilirkişi raporuna itibar edilerek kurulan hükümde bir isabetsizlik bulunmadığı kanaatine varıldığından,

davalı vekillerinin istinaf talebinin HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.