İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi E.2025/593 K.2025/917

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

Tarafların İddia ve Savunmaları: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Bilim ve Edebiyat Eseri Sahipleri Meslek Birliği 5846 sayılı Fikir Edebiyat ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 42.maddesi uyarınca Bakanlığın izniyle kurulmuş olan özel hukuk tüzel kişiliğini haiz kuruluş olup aynı Kanun'un 42/b maddesine göre Bakanlığın idari ve mali denetimi altında olduğunu, yapılan denetiler neticesinde ulaşılan sonuçlara göre Telif Hakları Alanında Meslek Birlikleri Yönetmeliği'nin Geçici 1. ve Meslek Birliklerine verilecek yetki belgesi hakkında Yönetmeliği'nin 5.maddelerine feshi gerektiğini,

07/04/2022 tarihinde yürürlüğe giren Telif Hakları Alanında Meslek Birlikleri Yönetmeliği'nin Geçici 1.maddesi gereği genel kurul toplantısında sadece birliğin işleyişine dair düzenlemelerin bu Yönetmelik hükümlerine uygun hale getirilmesine yönelik gündem maddeleri görüşülüp karara bağlandığını, toplantıda gündeme madde eklenemeyeceğini, bu süre içerisinde mevcut meslek birlikleri ve federasyon faaliyetleri yürürlükten kaldırılan Fikir ve Sanat Eseri Sahipleri ile Bağlantılı Hak Sahipleri Meslek Birlikleri ve Federasyonları hakkında tüzük hükümlerine göre yürütüldüğünü, işbu nedenlerle davanın kabulü ile davalı Birlik'in feshine,

karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ... telif hakları alanında 5846 sayılı yasaya uygun olarak kurulmuş bir meslek birliği olduğunu, 07.04.2022 tarihli ve 31802 sayılı, resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren "Telif Hakları Alanında Meslek Birlikleri" yönetmeliğinin geçici 1. Maddesinde "Bu yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce kurulmuş olan meslek birlikleri ve federasyonlar en geç 01.01.2023 tarihine kadar yapacakları olağanüstü genel kurul toplantısı ile tüzüklerini ve birliğin işleyişine dair diğer düzenlemeleri bu yönetmelik hükümlerine uygun hale getirirler." dendiğini,

müvekkil ...'ın bu yönetmelikten önce kurulan bir meslek birliği olduğu için bu doğrultuda olağanüstü genel kurul toplantısını yapmak üzere 12.02.2022 ve 19.12.2022 tarihlerinde toplandığını, çoğunluk sağlanamadığı için tüzük değişikliği yapılamadığını, müvekkil davacının feshi talebinin TMK ve Dernekler kanunda yer alan maddelerden birine doğrudan veya dolaylı olarak girmediğini, davacının dayandığı sebeplerden biri olan "olağanüstü genel kurul toplantısı yapmama" derneklerin feshini düzenleyen Medeni Kanun'da bir fesih sebebi olarak geçmediğini, işbu nedenlerle hukuksuz yönetmeliğe dayanarak açılan fesih davasının;

en başta kanuna aykırı olması sebebiyle, ardından hukuksuz olması, ölçüsüz olması sebebiyle reddine karar verilmesini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesi Kararı: Mahkemece. "Mahkememizin görevli olmadığı, görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşılmakla; açılan davanın HMK'nın 115/2. maddesi uyarınca aynı kanunun 114/l-(c) maddesinde belirtilen dava şartı noksanlığı nedeniyle USULDEN REDDİNE, " karar verilmiştir.

İleri Sürülen İstinaf Sebepleri:Davacı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, istinaf dilekçesinde özetle; davalının 5846 sayılı Fikir Edebiyat ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca Bakanlık izniyle kurulmuş olan özel hukuk tüzel kişiliğini haiz olduğunu ve Bakanlığın idari ve mali denetimi altında olduğunu, yapılan denetimlerde Telif Hakları Alanında Meslek Birlikleri Yönetmeliği'nin Geçici 1. Maddesinde belirtilen genel kurul toplantısının süresinde yapılmadığı ve Genel Kurul toplantısına katılan kişilerin evraklarında eksik olduğu bu haliyle usulüne uygun toplantı yapılmadığının tespit edildiğini,

kanunun emredici hükmü nedeniyle Bakanlıkça meslek birliğinin feshi için dava yoluna başvurulduğunu, meslek birliğinin feshi talepli davada görevli mahkemenin Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi olduğunu, tüm bu nedenlerle istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesinin görevsizlik kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Gerekçe ve Sonuç: HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede. Dava, davalı ...'nin feshi istemine ilişkindir.

Davanın Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde ikame edildiği, İstanbul 23 Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/61 esas, 2023/132 karar sayılı 18/04/2023 tarihli kararı ile; "görevli mahkemenin Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemeleri olduğu" gerekçesi ile davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine karar verildiği, kararın kesinleşerek dosyanın yukarıdaki esasa kaydının yapıldığı ve ilk derece mahkemesince görevsizlik kararı verildiği , davacı bakanlık vekili tarafından istinaf talep edildiği anlaşılmıştır.

Meslek birliklerinin idaresi ve tüzel kişiliğin sona ermesi hallerine ilişkin hususlar, 5846 sayılı FSEK 42. Maddesine dayalı olarak çıkarılan ve 07.04.2022 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan " Telif Hakları Alanında Meslek Birlikleri Yönetmeliği" ile düzenlenmiştir. Söz konusu yönetmeliğin 3/2 maddesinde - Bu Yönetmelikte tanımı bulunmayan hususlar hakkında, Kanun ve ilgili diğer mevzuatta yer alan tanımlar esas alınır." denilmektedir. Yine aynı yönetmeliğin geçici 1/3.

Maddesinde" Bu madde hükümlerine uymayan meslek birliklerinin feshi için Bakanlıkça dava açılır." düzenlemesi söz konusudur. Dava açma yetkisi verilen bakanlığın kanun ve yönetmelik uyarınca Kültür ve Turizm Bakanlığı olduğu açıktır.

Yönetmelikte davanın hangi mahkemede açılacağına dair açık bir hüküm bulunmamakla birlikte ilgili yönetmeliğin 5846 sayılı yasanın 42. Maddesine dayalı olduğu, yönetmelikte tanımı bulunmayan hususlarda 5846 sayılı kanunda yer alan tanımların ve düzenlemelerin esas alınacağı düzenlenmiş olduğundan, görevli mahkemenin 5846 sayılı yasanın 76. Maddesindeki düzenlemeye göre belirlenmesi gerektiği , anılan maddede Sınai Mülkiyet Kanununun 156. ncı maddesine atıfla , bu kanunun düzenlediği hukuki ilişkilerden doğan dava ve işlere Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesince bakılacağı hükmü mevcuttur.

Hukuk düzeni tarafından tanınan ve yaptırıma bağlanan , taraflara karşılıklı hak ve yükümlülükler yükleyen ilişkiler hukuki ilişkidir.

Somut olayda ; feshi istenen meslek birliğinin 5846 sayılı Fikir Edebiyat ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca Kültür ve Turizm Bakanlığının izniyle kurulmuş özel hukuk tüzel kişisi olması, yükümlülüklerinin ve davacı bakanlığın bu konuda denetim ve dava açma yetkilerinin 5846 sayılı Kanun'la ve bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan yönetmeliklerle düzenlenmiş olması karşısında taraflar arasındaki ilişkinin FSEK’in düzenlediği hukuki ilişkilerden olduğu, davalı BESAM'ın hukuka uygun olarak teşekkül edip etmediği,

kanun , yönetmelik ve ilgili mevzuatla kendisine yüklenen yükümlülüklere uygun hareket edip etmediğinin ve sonuçta feshinin gerekip gerekmediğinin de ancak bu hususlarda özel düzenleme içeren 5846 sayılı yasa ve ilgili mevzuata göre belirlenmesini gerektirdiği,

zira bu düzenlemelerde davacı bakanlığa denetim ve gerektiğinde dava açma yetkisi tanınmış olmakla taraflar arasında hukuki ilişki bulunmadığından söz edilemeyeceği , sözü edilen özel yasal düzenlemelerde hüküm bulunmayan hallerle sınırlı olmak üzere 5253 sayılı Dernekler Kanunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümlerinin uygulanabileceği, dava konusu talebe ilişkin 5846 sayılı FSEK ve bu kanuna dayalı çıkarılan yönetmelikte özel düzenleme mevcut olmasına rağmen ve yönetmelikte hüküm bulunmayan hallere özgü başka kanunlara atıf bulunduğundan bahisle " huzurdaki davada FSEK kapsamında kalan bir hukuki ilişkinin bulunmadığı,

yalnızca davalının meslek birliği olmasının mahkememizi görevli kılmayacağı," şeklinde hatalı hukuki değerlendirmeye dayalı görevsizlik kararının usul ve yasaya uygun olmadığı,davalı meslek birliğinin feshi talepli davada görevli mahkemenin Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi olduğu , bu nedenlerle istinaf talebinin kabulü gerektiği anlaşılmıştır.

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/1-a-3 maddesi gereğince, kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

19/06/2025