İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi E.2020/2202 K.2024/163

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ile. Müvekkili ... Sigorta A.Ş. tarafından İşyeri Paket Sigorta Poliçesi ile sigortalı ... Dış Tic. Ltd.

Şti.ye ait Bağcılar/ İstanbul adresindeki işyerine 13.06.2017 tarihinde giren kimliği belirsiz şahıs veya şahıslarca yapılan hırsızlık sonucunda sigortalı işyerinde bulunan 48 koli çakmak emtiasının çalındığını, Olay Yeri İnceleme Raporu'nda “işyeri giriş kapısındaki alüminyum otomatik kilit kısmının zorlanarak kızağından çıkmış olduğunu, alarm kutusunun yerinden sökülerek kırılmış olduğunun görüldüğünün belirtildiğini, sigorta eksperi tarafından 13.07.2017 tarihinde düzenlenen sigorta ekspertiz raporunda; “ hadisenin, 13.06.2017 saat 20:25 sularında, ... tipi araçla gelen 4 kişi tarafından gerçekleştirildiği,

zarar miktarının 20.274,00.-TL olduğu” yönünde görüş belirtildiği, müvekkil şirketin dava konusu olay nedeniyle 20.274,00 TL sigorta tazminatının sigortalısına 31.07.2017 tarihinde ödendiğini, site güvenliğinin üyelerinden toplanan aidatlarla davalı ...

Depolama ve Küçük Sanayi Toplu İşyeri Kooperatifi tarafından kooperatifin maaşlı çalışanları olan güvenlik elemanları tarafından sağlandığını, hırsızlık olayında davalı şirketin güvenlik hizmetini gereği gibi yerine getirmediğinden kusuru bulunduğundan davalı aleyhine Bakırköy ... İcra Müdürlüğü’nün ...

E. sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatılmış ise de, davalının itiraz nedeniyle icra takibi durmuş olduğundan, müvekkil şirket alacağın tahsili için işbu rücuen tazminat davasının açılması zarureti hasıl olduğunu, fazlaya ilişkin talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydı ile 20.274,00.-TL sigorta tazminatının ödeme tarihi olan 31.07.2017 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini, yargılama giderleri İle vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesi ile; müvekkili Kooperatifin hali hazırda yapı kooperatifi olarak faaliyet gösterdiğini, Toplu Yapı Yönetim Planı'nın 10. maddesinin 5. fıkrasının 3. Bendinin.

"Güvenlik görevlilerimiz bölgelerinde gözlemci olarak bulunarak olumsuz ve şüpheli olayları izlemek, olaydan emniyet birimlerini anında haberdar ederek müdahale edilmesini sağlamakla yükümlü olduğunu, güvenliğin genel görevi genel anlamda tüm sahadaki işyerlerini koruma ve gözetmek ve oluşacak olayları önlemede caydırıcı rol oynadığını, güvenliğin ve Site yönetiminde oluşacak hırsızlık, zarar ve ziyandan sorumlu tutulamayacağı gibi çalınan mal, eşya ve oluşan zarar ve ziyanı da tazmin etmekle yükümlü değildir." şeklinde düzenlendiğini, İstoç Ticaret Merkezi'nde 7200 adet işyeri bulunduğunu, Pazar günü,

resmi ve dini bayramlar dışında her gün 06:00 21:00 saatleri arasında kamuya açık bir iş merkezi olduğu, kamuya açık olduğu saatlerde giriş kapılarında herhangi bir kayıt tutulmadığını, sitenin içinde metro istasyonu ve İETT durakları bulunduğunu, toplu taşıma ile de siteye ulaşım sağlandığını, sitenin saat 21:00'de kamuya kapatıldığı giriş ve çıkışlar bu saatten sonra 11 no'lu kapıdan yapılmakta ve sadece acil işi olan site içerisinde faaliyet gösteren üyeler ve kiracılar kayıt altına alınarak içeri alındığını, sitenin kapalı olduğu saatlerde ise 11 no'lu kapı haricinde bütün kapılar kapatıldığını,

site girişinde ve içerisinde herkesin görebileceği şekilde tabelalarla hem site sakinleri hem de ziyaretçiler hırsızlık olaylarına karşı uyarıldığını, oluşabilecek zararlardan dolayı site yönetiminin sorumluluğunun bulunmadığı açıkça belirtildiğini, rücu davasına konu edilen hırsızlık olayının 13.06.2017 tarihinde saat 20:00 sıralarında gerçekleştiğini, bu saatte sitenin 17 kapısı da açık konumda ve herkesin giriş çıkış yapabileceği şekilde ticari faaliyet gösterildiğini, davacı tarafın iddia ettiği gibi saat 19:00 sonrası sadece 3 adet giriş çıkış kapısının faal olması söz konusu olmadığını,

güvenlik görevlilerinin yapmış olduğu kontroller sırasında hırsızlık yapılan işyerini otomatik kepenklerinin zorlanarak açıldığı ve alarm sisteminin devre dışı bırakıldığı tespit edildiğini, rücu davasına konu edilen hırsızlık olayında müvekkil kooperatife atfedilecek kusur bulunmadığını, davacının haksız ve mesnetsiz davasının reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesi talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece, "...davalı kooperatif yönetiminin İstanbul Valiliğinden aldığı özel izin belgesi ile özel güvenlik hizmeti aldığı, hırsızlık olayının site içerisinde özel güvenlik firması faaliyette iken meydana geldiği, söz konusu sitenin 17 adet kapısının bulunduğu ve oldukça kapsamlı ve büyük bir işyeri sitesi olduğu, site sakinlerinin can ve mal güvenliklerinin sağlanmasından davalı kooperatif yönetiminin sorumlu olduğu,

davalının bu sorumluluğunu özel güvenlik firması ile anlaşmak suretiyle özel güvenlikçi çalıştırarak bertaraf edemeyeceği, sitede gerekli güvenliği sağlamanın davacı ve diğer site sakinlerinden aidat alan davalı kooperatifin öncelikli görevleri arasında bulunduğu, dolayısıyla bilirkişilerin raporlarında belirttiği gibi hırsızlık olayının meydana gelmesinde davalı kooperatif yönetiminin asli oranda kusurlu bulunduğu,

dava dışı sigortalının ise hırsızlığın işyeri kapısının hırsızlar tarafından kepengin demir kullanılarak kanırtılmak suretiyle çok fazla zorlanmadan açılmış olması nedeni ile daha güçlü malzeme kullanarak hırsızlık olayının meydana gelmesini zorlaştırıcı tedbirler alması gerekir iken almamasından mütevellit tali derecede kusurlu olduğu, dolayısıyla davalıya % 70 ve dava dışı sigortalıya % 30 oranında kusur atfeden bilirkişi heyetinin bu uygun görüşünün mahkememizce de benimsendiği, davacı tarafça sigortalıya yapılan ödenmenin piyasa şartlarına uygun olduğu,

dolayısıyla davalının % 70 kusuruna isabet eden hasar bedelininden sorumlu bulunduğu ve davacının bu meblağı davalıdan ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte rücuan talep edebileceği, fazlaya ilişkin talebin reddi gerektiği kanaatine varılmakla" davanın kısmen kabulü ile 14.191,80 TL tazminatın sigortalıya ödeme tarihi olan 31/07/2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ Davalı vekili tarafından cevap dilekçesindeki savunmalar tekrarlanarak istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE HMK'nın 355. ve 357. maddeleri gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususlarını da gözetilerek yapılan inceleme neticesinde. Dava, “ İşyeri Sigorta Poliçesi “ kapsamında sigortalı işyerinde meydana gelen hırsızlık sonucu ödenen hasar bedelinin rücuen tahsili amacı ile başlatılan icra takibine karşı itirazın iptali davasıdır.

Dosya kapsamına göre, İSTOÇ Ticaret Merkezi'nin içinde faaliyet gösteren dava dışı sigortalı ... Dış Tic. Ltd.

Şirketine ait iş yerinin, davacı sigorta şirketi nezdinde 30/11/2016-2017 dönemini kapsar şekilde İşyeri Paket Sigorta Poliçesi ile sigortalandığı, 13/06/2017 günü saat 20.00 sularında meydana gelen hırsızlık neticesinde oluşan hasar nedeniyle davacı sigorta şirketince sigortalısına 31/07/2017 tarihinde 20.274,00 TL hasar tazminatı ödendiği, hasar bedelini ödeyen davacı sigorta şirketinin halefiyet ilkesi gereğince güvenlik hizmetini üstlenen sigortalı işyerinin bulunduğu sitenin İSTOÇ Ticaret Merkezi yönetiminin gerekli güvenlik tedbirleri alınmadığı,

hırsızlık olayının meydana gelmesinde kusurlu oldukları iddiası ile hasarın rücuen tahsili amacı ili işbu davanın açıldığı anlaşılmıştır. Uyuşmazlık, hırsızlık olayı nedeniyle site içerisinde güvenlik hizmetini veren davalı site yönetiminin kusur ve sorumluluğu bulunup bulunmadığı, kusur dağılımına yönelik mahkeme tespitinin yerinde olup olmadığına ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nın 1472 maddesinde, sigortacının sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçeceği, sigortalının gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hakkın tazmin ettiği bedel kadar sigortacıya intikal edeceği ifade edilmiştir. Sigortalının tazminat alacağının hukuki temelinin haksız eylemden, kanundan veya sözleşmeden kaynaklanmış olması arasında hiçbir fark yoktur.

TTK 1472. maddeden kaynaklanan halefiyet hakkı sigortacıya, zarar sorumlusundan, sigortalısına ödediği sigorta bedeli kadar talep hakkı ve bunun doğal sonucu olarak da zarar sorumlusuna karşı dava hakkını sağlamaktadır. Bu dava türüne doktrin ve uygulamada sigortacının rücu davası adı verilmektedir. Halefiyete dayalı olan rücu davasında, esas itibariyle sigortalının kendisine zarar verene karşı açacağı tazminat davasının, onun halefi sıfatıyla sigortacı tarafından açılmasıdır.

Her tazminat davasında olduğu gibi, sigortacının açtığı rücu davasında da davalının kusurunu ve zararı ispat etmek davacı sigortacıya düşer. Halefiyete dayalı sigorta rücu davasında sigortacı halefiyet hukuki ilişkisi sebebiyle ancak selefinin sahip olduğu haklara sahip olur.

Sigortacı halefiyete dayanarak rücu davasını zarar sorumlusu aleyhine yönelttiğine göre, sigortalının zarar sorumlusuna karşı açacağı tazminat davasında sigortalı neyi ispat etmesi gerekiyorsa, sigortacıda bu davada onu ispat etmekle yükümlüdür.

Hırsızlık olayına ilişkin Olay Yeri İnceleme Raporu'nda, işyeri giriş kapısındaki alüminyum otomatik kilit kısmının zorlanarak kızağından çıkmış olduğu, alarm kutusunun yerinden sökülerek kırılmış olduğu tespiti yapıldığı, olaya ait güvenlik kamera görüntülerinde, hırsızlık yapan kişilerin, saat 20.00 sularında beyaz araçla geldikleri ve ilk olarak palet tahta yardımıyla alarm sistemi kutusunu kırdıkları, sonrasında kepengin tutma kanallarını kanırtmak suretiyle kepengi açtıktan sonra kapıyı zorlamak suretiyle açtıkları görülmüştür.

Hükme esas alınan, güvenlik uzmanı ile ticaret uzmanı bilirkişilerin müşterek raporunda.

"Davalı site yönetiminin, 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun hükümlerine göre site içerisinde emniyet ve güvenliği sağlama görevini yükümlendiği yer olan İstoç Ticaret Merkezi'nde, 7200 adet işyeri bulunduğu, Pazar günü, resmi ve dini bayramlar dışında her gün 06:00 21:00 saatleri arasında kamuya açık bir iş merkezi olduğu, kamuya açık olduğu saatlerde giriş kapılarında herhangi bir kayıt tutulmadığı, sitenin içinde metro istasyonu ve İETT durakları bulunduğu, toplu taşıma ile de siteye ulaşım sağlandığı, sitenin saat 21:00'de kamuya kapatıldığı giriş ve çıkışların bu saatten sonra 11 no'lu kapıdan yapıldığı,

sadece acil işi olan site içerisinde faaliyet gösteren üyeler ve kiracıların kayıt altına alınarak içeri alındığı, sitenin açık olduğu saatlerde giriş kapılarında herhangi bir kayıt tutulmadığı alanın büyüklüğü ve iş hacmi, toplu taşıma araçlarının sirkülasyonu düşünüldüğünde, aidat toplayarak, bu alanda 5188 sayılı yasa hükümlerine göre emniyet ve güvenliği sağlamanın ve yüklenilen sorumluluğun zorluğunu ortaya koyduğu, ... Küçük Sanayi Toplu İşyeri Kooperatifinin.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ile Yasanın Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine göre. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun 7.maddesinin a) fıkrasına göre.

Koruma ve güvenliğini sağladıkları alanlara girmek isteyenleri duyarlı kapıdan geçirme, bu kişilerin üstlerini detektörle arama, eşyaları X-ray cihazından veya benzeri güvenlik sistemlerinden geçirme görevi olduğu halde, dava konusu hırsızlık olayının meydana geldiği, hırsızlık amacıyla siteye giren kişilerin Siteye araçla girdikleri, bu durumda özel güvenlik hizmeti verilirken, hırsızlık olayından önce eksikliklerin tespit edilmesi ve Site Yönetimi ile görüşerek fiziki tedbirlerin aldırılması,

güvenlik koşullarının iyileştirmesini istemesi ve koşulların yetersiz olduğu yerde güvenlik hizmetinin sağlanmasının zor olduğunun yazılı hale getirmesi ve Site Yönetimine iletilmesi gerektiği, 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun hükümlerine göre, sitenin tamamında kamu güvenliğini tamamlayıcı mahiyette, koruma ve güvenlik sağlanmasından sorumlu olduğu halde, Site içinde gözetim, denetim, koruma, kollama ve Siteye giriş-çıkış kontrol ile güvenliğin saglanması gerekirken, görev alanı olan Site içindeki ...

Ada No:...

İç kapı No:...'de bulunan iş yerine güvenlik kamera görüntülerine göre; kepenk kanalını kanırtmak suretiyle, kepengin kızağından çıkartılarak hırsızlık olayının meydana geldiği ve 48 koli emtianın çalındığı olaya engel olunamadıgı anlaşıldığından hırsızlık olayın meydana gelmesinde %70 oranında kusurlu olduğu, Müşteki ...'nın, meydana gelen hırsızlık olayı ile ilgili hazırlanan olay yeri inceleme raporuna ve güvenlik kamera görüntülerine göre, hırsızlığın kepengin kanalının demir kullanarak kanırmak suretiyle genişletilerek, alüminyum kapının da zorlamak suretiyle açılması suretiyle meydana geldiği,

bu şekilde zorlama suretiyle kepenk ve kapının açılabildiği ve kepenk kanallarının daha güçlü olan malzemeden olması gibi, güvenliği artırıcı başka emniyet sistemlerine başvurulmadığı, iş yerinin hırsızlık olaylarına karşı muhkem hale getirilmediği, şahısların zorlanmadan iş yerine girdikleri ve bu şekilde hırsızlık olayında tedbirsiz davrandığı anlaşıldığından meydana gelen hırsızlık olayında %30 oranında kusurlu olduğu " mütalaa edilmiştir. Somut olayda.

13/06/2017 günü saat 20.00 sularında beyaz renkli araç ile gelen kimliği meçhul şahıslarca, ilk olarak alarm sistemi kutusu kırıldıktan işyeri giriş kapısındaki kilitli otomatik alüminyum kepengin, demir yardımı ile kanırtarak zorlamak suretiyle hırsızlık olayın gerçekleştiği kamera kayıtları ile sabittir. Her ne kadar dosyaya sunulan Toplu Yapı Yönetim Planın 10. maddesinin 5. fıkrasının 3. Bendi, ”...

Güvenlik görevlilerimiz, bölgelerinde gözlemci olarak bulunarak olumsuz ve şüpheli olayları izlemek, olaydan emniyet birimlerini anında haberdar ederek müdahale edilmesini sağlamakla yükümlüdür. Güvenliğin genel görevi genel anlamda tüm sahadaki işyerlerini koruma ve gözetmek ve oluşacak olayları önlemede caydırıcı rol almaktır.

Güvenliğimizin ve Site Yönetimimizin oluşacak hırsızlık, zarar ve ziyandan sorumlu tutulamayacağı ” şeklinde kararlaştırılmış ise de hırsızlık olayının yaşandığı işyerinin bulunduğu sitenin güvenliğinin, 5188 Sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve Yönetmeliğe göre valilikten alınan izin ve yasalar çerçevesinde davalı kooperatifin kendi bünyesindeki özel güvenlik görevlileri ile sağlandığı, verilen güvenlik hizmetine yönelik iş yeri sahiplerinden aidat toplandığı görülmüştür.

O halde davalı kooperatif yönetimin, ticaret merkezinin güvenliğin sağlanması konusunda koruma, gözetim, kontrol ve gerekli tedbirleri alma yükümlülüğü bulunmaktadır.

Bu bağlamda davalı site yönetiminin hırsızlık olayına karşı kontrol, devriye ve kamera ile takip yönünden yükümlendiği önlemleri gereği gibi yerine getirmediği, davalının, sitenin yapısı, iş hacmi ve faaliyette bulunduğu saatler itibariyle olabilicek risklerin analizinin yapılarak alınması gereken tedbirler bakımından yetersiz kaldığı, davalı tarafından olaya zamanında müdahale edilmediği, buna göre davalının ticaret merkezinin güvenliğin sağlanmasında zaafiyetin olduğu, diğer bir ifade ile güvenliğin sağlanmasında davalı tarafın kusurunun bulunduğu anlaşılmıştır.

Ancak hırsızlık olayının gerçekleştiği İstoç Ticaret Merkezi, içerisinde çok fazla sayıda işyeri bulunduğu ve çok geniş bir alanı kapsadığı, Pazar günü ve resmi ve dini bayramlan dışında her gün 06.00 -21.00 saatleri arasında kamuya açık bir iş merkezi konumunda olup mesai saatlerinde giriş kapılarında herhangi bir kontrol ve kayıt tutulmadığı,

sitenin saat 21.00'den sonra kamuya kapatılarak ticari faaliyet sona erdirilmesi ile birlikte giriş ve çıkışlar bu saatten sonra sadece tek bir kapıdan yapılarak sadece acil işi olan site içerisinde faaliyet gösteren üyeler ve kiracılar kayıt altına alınarak içeriye alındığı gözetildiğinde tarafların kusur oranının tespiti açısından hırsızlık olayının hangi saatte gerçekleştiği mühimdir.

Bu itibarla hırsızlık olayı mesai saatleri içerisinde saat 19.00 sularında meydana gelmesi nedeniyle, sitenin konumu ve özelliği ile davalı güvenlik şirketince alınabilecek tedbirler dikkate alındığında davalı güvenlik şirketinin hırsızlık olayına karşı kontrol, devriye ve kamera ile takip yönünden yükümlendiği önlemleri gereği gibi yerine getirmekte yetersiz kalması nedeniyle davalıya atfedilecek kusur % 30, dava dışı sigortalının kendisi yönünden alması gereken tüm tedbirleri almakta yetersiz kalması,

sitenin büyüklüğü ve konumuna göre güvenliği artırıcı, ( alarm, kamera, kepenk kanallarının daha güçlü malzemeden yapılması vs. ) emniyet sistemlerine başvurulmamış olması nedeniyle %70 oranında kusurlu olduğu kanaatine varılmıştır. Buna göre toplam 20.274,00 TL hasar bedelinden davalının % 30 kusuruna isabet eden 6.082,20 TL'den sorumlu olduğu gözetilerek karar verilmesi gerekirken kusur tayininde hataya düşülerek hüküm tesis edilmesi isabetli olmamıştır.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden hükmün düzeltilmesi cihetine gidilmiştir. Açıklanan tüm bu nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/b-2 madde uyarınca davanın esası hakkında yeniden hüküm kurulmasına karar verilmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere, 1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile, HMK 353/1.b.2 maddesi uyarınca Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/755 Esas, 2020/372 Karar sayılı ve 06/07/2020 tarihli kararının KALDIRILMASINA ve YENİDEN HÜKÜM TESİSİNE, 2-Davanın KISMEN KABULÜ İLE, a-6.082,20 TL tazminatın sigortalıya ödeme tarihi olan 31/07/2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

fazlaya ilişkin talebin reddine b-492 Sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 415,47.-TL karar harcından peşin yatırılan 346,23.-TL harcın mahsubu ile eksik kalan 69,24.-TL karar harcının davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, c-Davacı tarafından yatırılan 346,23.-TL peşin harcın davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, bunun dışında davacı tarafça sarfedilen toplam 1.587,33.-TL yargılama giderinin kabul red oranına göre hesaplanan 476,20 TL'sinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına,

ç-Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 6.082,20.-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, d-Davalı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 6.082,20.-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı tarafa verilmesine, e-HMK 333. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde artan gider avansının yatıranlara resen iadesine, İstinaf Giderleri Yönünden.

4-Davalı tarafından yatırılan başvurma harcının Hazineye irat kaydına, 5-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL istinaf maktu karar harcından davalı tarafından yatırılan 242,36 TL harcın mahsubu ile eksik kalan 185,24 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, 6-Davalı tarafça sarf edilen 390,96 TL istinaf harcının davacıdan alınarak davalıya verilemesine, 7-Davacı tarafından sarf edilen istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,