İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi E.2021/195 K.2024/166

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ile; Müvekkilinin Avcılar/İstanbul adresinde bulunan pastane işletmesini davalıya işyerim paket sigorta poliçesiyle sigortalattırdığını, 06/04/2017 tarihinde işyerinde çıkan yangın nedeniyle oluşan zarara binaen yapılan başvurularının reddedildiğini beyanla şimdilik 1.000 TL maddi tazminatının olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte davalı sigortacıdan tahsilini talep ve dava etmiş, yargılama esnasında alınan bilirkişi raporuna göre talebini 116.989,89 TL ve ticari faiz türü olarak arttırmıştır.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesi ile; işyerinin tek girişi olmasına rağmen yargının çıkış şeklinin kuşkulu olduğunu, davacı hakkında sigorta bedelini almak amacıyla nitelikli dolandırıcılık suçundan dolayı ceza soruşturması bulunduğunu, yargının kimler tarafından nasıl çıkarıldığının tespiti gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece, " ... TTK'nın 1409/2 maddesi uyarınca olayın teminat kapsamı dışında kaldığı konusu da ispat külfeti davalı sigortacı üzerinde olup, savcılık soruşturması haricinde yangının sigortayı dolandırmak amacıyla davacı işletme sahipleri tarafından çıkarıldığına dair davalı tarafından herhangi bir somut bilgi ve belge sunulabilmiş değildir.

Sonuç olarak, işyerinde çıkan yangın neticesinde oluşan zararın Yangın Poliçesi Genel Şartları uyarınca poliçe teminatı kapsamında olduğunun kabulü zaruridir. Poliçe Genel Şartlarının B.5 maddesi uyarınca riziko tarihindeki rayiç bedel (amortismanı da düşürmek suretiyle) esas alınarak sigorta tazminatının ödeneceği düzenlenmiştir. Bu nedenle gerçek zarar tespit edilirken davacı defterlerinde yer alan kaydi değerler değil piyasa değerleri göz önünde bulundurulacaktır.

Dosyada mübrez eksper raporuna göre zararın 79.540,00 TL olarak tespit edildiği ve sovtaj bedeli düşüldüğünde 52.000,00 TL olarak hasar tespitinin yapıldığı anlaşılmaktadır.

Dekorasyon ve emtia ile ilgili hasar miktarı konusunda sigortalı ile sigorta şirketinin atadığı eksper tarafından düzenlenen rapordaki tespitlerin uygunluk gösterdiği, farklılığın bina teminatında değerlendirilen zarar kalemlerinin de sigortalı tarafından dekorasyon teminatından istenmesinden ötürü kaynaklandığı, KDV dahil 14.190,68 TL dekorasyon, 750,00 TL emtia zararı olmak üzere toplam 14.940,68 TL dekorasyon ve emtia zararı oluştuğu, demirbaş teminatı verilen değerlerin davacı defterlerinde kayıtlı olduğu, faturaların da kayıtlı bulunduğu,

farklılığın talep ve tespit miktarı aynı olmasına rağmen uygulamanın eski yeni kıymet kazanma tenzili oranından kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Poliçede emtia için verilen teminat sınırı 5.000 TL dir, dolayısıyla bu miktarlı sınırlı sorumluluk olacaktır. Yine dekorasyon için defter kayıtlarında 58.750 TL bulunmakta ise de, poliçe limiti 30.000 TL dir.

Tespit edilen zarardan sovtaj bedelin tenzili neticesinde poliçe limiti de zarar kalemi yönünden ayrı ayrı değerlendirmek suretiyle 05/07/2019 tarihli bilirkişi raporunun 8.sayfasındaki tablo uyarınca nihai zararın KDV dahil 52.000 TL olduğu anlaşılmıştır.

TTK'nın 1427/2 maddesi uyarınca ihbar tarihi 06/04/2017 tarihinden 45 gün sonrası 01/06/2017 itibariyle sigortacının mütemerrit duruma düştüğü, alacağın ticari poliçeden kaynaklandığı " gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile tazminat tutarı 52.000,00-TL'nin temerrüt tarihi 01/06/2017 tarihinden itibaren 3095 sayılı kanununun 2/2 maddesi uyarınca avans esasına göre işleyecek ve hesaplanacak faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya dair istemin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili yasal süresi içinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde; bilirkişi raporu ile müvekkilinin usulüne uygun ticari defterleri ve yangın hasar tespit raporlarına göre ; yangında telef olan demirbaş değeri : 32.592,59 TL, dekorasyon değeri : 58.750,00 TL, emtia miktarı : 25.647,30 TL olmak üzere toplam 116.989,89 TL olarak hesaplandığını, yerel mahkeme 52.000,00 TL üzerinden davayı kabul ettiğini bakiye 64.989,89 TL'lik kısmını reddettiğini, mahkemenin bu kısma ilişkin red kararı yerinde olmadığını belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE HMK'nın 355. ve 357. maddeleri gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususları da gözetilerek yapılan inceleme neticesinde. Dava, sigorta poliçesi kapsamında sigortalanan iş yerinde çıkan yangın nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir.

Dosya kapsamına göre; davacıya ait pasthane olarak işletilen binanın 24/10/2016-2017 tarihleri arasında davalı sigorta şirketi nezdinde işyerim paket sigorta poliçesi ile sigortalandığı, Emtealar için 5.000,00 TL, Demirbaş-E.Cihazlar için 120.000,00 TL, Dekorasyon için 30.000,00 TL teminat bedeli kararlaştırıldığı, 06/04/2017 tarihinde sigortalı işyerinde çıkan yangın nedeniyle uğranılan zararın sigorta poliçesi kapsamında tazmini için işbu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkemece, işyerinde çıkan yangın neticesinde oluşan zararın Yangın Poliçesi Genel Şartları uyarınca poliçe teminatı kapsamında olduğu kabul edilerek hükme esas alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup verilen karar, zarar miktarına yönelik davacı tarafça istinaf edilmiştir.

Sigorta uzmanı, yangın uzmanı ve mali müşavir bilirkişilerinden oluşan üçlü bilirkişi heyetinden alınan 05/07/2019 tarihli raporda özetle " davacının sunmuş olduğu işletme defteri kayıtlarına göre davacının, muhtelif demirbaşları : 32.592,59 TL, dekorasyon değeri : 58.750,00 TL, emtia miktarı : 25.647,30 TL olmak üzere toplam 116.989,89 TL olarak hesaplandığı,

bu miktar defter kayıtları itibariyle ticari işletmede olabilecek değerleri ifade ettiği, ancak poliçede Emtia için verilen teminat sınırı 5.000 TL olduğundan defter kayıtlarına göre belirlenen 25.647,30 TL miktar dikkate alınmayıp, 5.000 TL ile sınırlı sorumluluk söz konusu olabileceği, yine dekorasyon için defter kayıtlarında 58.750,00 TL olarak değer yer aldığı, ancak poliçede belirlenen limit 30.000 TL olduğu, demirbaş kaydında 32,592,59 TL değer tespit edilmiş olup, poliçede demirbaş teminatı olarak verilen limit Elektronik cihaz dahil 120.000,00 TL olduğu, Poliçe Genel Şartları B.5 maddesinde belirlenen ölçütler dikkate alınarak,

düzenlenen poliçe eki bilgilendirme notunun son sayfasında “tam hasar durumunda riziko tarihihdeki rayiç değer esas alınarak ödeme yapılacağı” belirtildiği, B.5 1.1 mad. yer alan “Rayiç bedel esasına göre tanzim edilen poliçelerde; teminat kapsamına dâhil edilmiş olan kıymetlerin tazminat ödemelerinde eskime, aşınma, yıpranma (kullarıma payı) ve başka sebeplerden ileri gelen kıymet eksilmeleri düşülür ve varsa yenilerinin belirgin randıman ve nitelik farkları da ödenecek tazminattan indirilir,” düzenlemesini içerdiği, Bilirkişi heyetinde meydana gelen gerçek zararın tespiti konusunda uzmanlığa sahip bilirkişi bulunmadığı,

heyet olarak davacı talebi, defter kayıtlarına göre olması gereken emtea, demirbaş ve dekorasyon değerleri ile eksper tarafından tespit edilen zarar miktarı karşılaştırmalı tabloda gösterildiği, buna göre ekspertiz raporu ile tespit edilen emtea zararı 750,00 TL, demirbaş zararı 44.382,50 TL dekorasyon zararı KDV dahil 14.190,68 TL olmak üzere toplam 57.158,50 TL'den 5.158,00 TL sovtaj bedeli düşüldüğünde toplam zararın 52.000,00 TL hesap edildiği, ancak sigortalı davacının yapmış olduğu başvuruda emtea için 750,00 TL, demirbaş için 66.800,00 TL dekorasyon için 27.025,00 TL talepte bulunduğu,

Davalı sigorta şirketi bina teminatı olmadığı gerekçesi ile davacı tarafından tâlep edilen WC amerikan kapı, pencere PVC cam, alüminyum doğrama için toplam 4.535,00 TL hasar bina teminatında olduğundan sebeple eksper tarafından dekorasyon zararı içinde değerlendirilmediği, teminat dışı bırakıldığı, bunun dışında sigortalı tarafından elektrik tesisatı için 8.500 TL talep edilmiş, eksper raporunda 1.500,00 TL takdir edildiği ve %10 eskime tenzili yapıldığı,

elektrik tesisatı da aynı şekilde bina teminatında olup teminat kapsamı dışında olmakla birlikte tavan ile duvarlarda dekor amaçlı yeralan spot ve onarımlar kısmen dekorasyon teminatında eksper tarafından değerlendirildiği, Dekorasyon hasarı konusunda sigortalı talebi ile ekspertiz raporu tespiti arasındaki farklılık oluşturan konu, %10 eskime tenzili düşülmesi, bina teminatına giren değerlerin sigortalının kiracı olması ve bina teminatı olmaması nedeniyle ödenmemesi nedeniyle talep ve tespit arasında farklılık oluştuğu, emtea hasarı konusunda; sigortalı talebi ve eksper tespiti uyuştuğu ve 750,00 TL olarak kabul edildiği,

demirbaş hasarı konusunda. Eksper raporu ile talep arasında eskime/kiymet kazanma tenzili oranları uygulanması sonucunda farklılık oluştuğu, uygulanan oranların yerinde olup olmayacağının takdiri konusunda heyetimizde uzmanlığı olan bilirkişi bulunmadığından bu sebeple değerlendirme yapılmadığı" bildirilmiştir.

Somut olayda; davacı taraf, hasar tespitinin, ticari defter kayıtlarına göre belirlenmesini talep etmiş ise de sigorta şirketine yapmış olduğu başvuruda emtea için 750,00 TL, demirbaş için 66.800,00 TL dekorasyon için 27.025,00 TL hasar talebinde bulunduğundan davacının talebi doğrultusunda zarar kalemlerinin hesaplanması yerinde görülmüştür. Ancak sigortalının talebi ile eksper tarafından tespit edilen bedel arasındaki farkın, dekorasyon zarar kalemlerinden.

WC amerikan kapı, pencere PVC cam, alüminyum doğrama için toplam 4.535,00 TL hasarın bina teminatında olduğundan sebeple eksper tarafından dekorasyon zararı içinde değerlendirilmemesinden ve teminat dışı bırakılmasından, bunun dışında sigortalı tarafından elektrik tesisatı için talep edilen 8.500 TL'nin eksper raporunda 1.500,00 TL takdir edilmesinden ve %10 eskime tenzili yapılmasından, demirbaş zarar kalemlerinden,

mutfak tezgahı için talep edilen 1.150,00 TL talebin eksper tarafından değerlendirmeye alınmamasından ve % 15 ila %40 arasında uygulanan eskime/kiymet kazanma tenzili oranların düşülmesinden kaynaklandığı görülmüş ise de bilirkişi heyetinde meydana gelen gerçek zararın tespiti konusunda uzmanlığa sahip bilirkişi bulunmadığından WC amerikan kapı, pencere PVC cam, alüminyum doğrama için toplam 4.535,00 TL hasar ile mutfak tezgahı için talep edilen 1.150,00 TL tazminat talebinin teminat kapsamında olup olmadığı,

elektrik tesisatı malzeme ve işçilik için talep edilen 8.500,00 TL'nin eksper tarafından 1.500,00 TL olarak tespit edilmesi ve uygulanan eski/yeni tenzil oranların yerinde olup olup olmadığı konusunda bir değerlendirme yapılamadığı görülmekle raporun bu haliyle hüküm kurmaya elverişli olmadığı anlaşılmıştır.

O halde mahkemece, davacı sigortalının talebi ile ekspertiz tarafından tespit edilen bedeller karşılaştırılarak davacının, sigorta teminat kapsamında gerçek zararının tespiti konusunda inşaat mühendisinden, ayrıntılı, denetime açık bir rapor alındıktan sonra, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur.

Açıklanan nedenlerle, yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak yazılı biçimde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olduğundan davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; kararın açıklanan gerekçeler doğrultusunda kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için 6100 sayılı HMK'nın 353-(1).a.6 maddesi gereğince dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere.

1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca KABULÜNE,2-İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin, 2017/879 Esas, 2019/1134 Karar sayılı ve 13/11/2019 tarihli kararının HMK'nin 353/1a.6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,3-Dosyanın, Dairemiz kararına uygun şekilde yargılama yapılamak ve yeniden bir karar verilmek üzere mahal Mahkemesine iadesine,4-Davacı tarafça yapılan istinaf başvuru harcının hazineye irat kaydına,