İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi E.2023/1644 K.2024/1643

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353 ncü maddesi uyarınca dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket ile davalı arasında ... Lojistik Hizmet Sözleşmeleri ve İlave Araç Protokolleri, Dedike Araç Lojistik Kiralama Sözleşmeleri ve Araç Değişim Protokolleri imzalandığını, müvekkili şirketin işbu sözleşmeler kapsamında üzerine düşen tüm edimleri yerine getirdiğini, verilen hizmetlere ilişkin fatura edilen hizmet ücret alacağı ile gecikme bedelinin ödenmesi ve yükümlülüklerin yerine getirilmesi ihtar edilmişse de davalının ödeme yapmadığını, davalının tek taraflı haksız fesih iradesinin müvekkili şirkete bildirildiği 07.02.2023 tarihi itibariyle cezai bedelleri ödeme yükümlülüğünün doğduğunu, davalının icra takibine haksız itiraz ettiğini beyanla, itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, uzun süreli araç kira sözleşmesinden kaynaklı fatura alacağına dayalı olarak yapılan icra takibine yönelik itirazın iptali talebine ilişkin davada, davanın tarafları arasında araç kiralama sözleşmesi akdedildiği hususunun dava dilekçesi ekinde sunulan sözleşme ve protokol örneklerinden açıkça anlaşıldığını, 6100 sayılı HMK'nın 4/1-a maddesi gereğince kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalara bakmak görevi Sulh Hukuk Mahkemelerine ait olduğunu,

incelenen dosyada, taraflar arasındaki uyuşmazlık TBK hükümleri kapsamındaki kira ilişkisinden kaynaklandığını, görev hususu kamu düzenine ilişkin olup, yargı organlarınca yargılamanın her aşamasında re'sen dikkate alınması gerektiği gerekçesiyle davanın 6100 sayılı h.m.k'nun 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince dava şartı yokluğundan usulden reddi ile mahkememizin görevsizliğine, görevli mahkemenin İstanbul Sulh Hukuk Mahkemesi olduğuna, dair karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ Davalı vekili istinaf dilekçesinde; Uyuşmazlığın konusunun taraflar arasında akdedildiği iddia edilen sözleşmede bulunan "müvekkil şirket tarafından düzenlenecek fatura bedellerini vadesinde ödemeyi, aksi halde vade farkları ve cezai bedeli ödemekle yükümlü olduğunu kabul ve taahhüt etmiştir." şeklindeki ibareye binaen ödenmeyen vade fark ve cezai bedellerin tahsili amaçlı başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali olduğunu, uyuşmazlık her iki tarafın da ticari işletmesini ilgilendirdiğinden ve her iki taraf da tacir olduğundan görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, davada görevsizlik kararı verilmiş olmasına rağmen davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmediğini, belirterek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında inceleme.

6100 sayılı Kanunun 341 nci maddesi uyarınca istinaf kanun yolu açık olan davadaki yasal şartları taşıyan istinaf incelemesi, 6100 sayılı Kanunun 355 nci maddesi uyarınca resen gözetilen kamu düzenine aykırılık halleri dışında, taraflarca yargılama aşamasında ileri sürülen iddia ve savunma kapsamında kalan ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmıştır.Dava, araç lojistik hizmet ve araç lojistik kiralama sözleşmeleri kaynaklı haksız fesih iddiası ile cezai şart alacağına yönelik olarak başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.Davaya konu İstanbul ...

İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası incelendiğinde; takip alacaklısının ...

Lojistik Hizmetleri A.Ş., borçlunun ise ...A.Ş. olduğu, 9.884.063,03 TL cezai şart bedeli ve 81.509,67 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 9.965.572,70 TL üzerinden 07.03.2023 tarihinde başlatılan icra takibinde dedike araç lojistik hizmet sözleşmesi ve ilave araç protokolleri, dedike araç lojistik kiralama sözleşmeleri ve araç değişim protokollerinin haksız nedenle feshedilmesinden kaynaklı cezai şart alacağı şeklinde borcun sebebine dayanıldığı, ödeme emrinin takip borçlusuna 12.03.2023 tarihinde tebliğ edildiği, 10.03.2023 tarihinde borca itiraz edildiği tespit edilmiştir.

Taraflar arasındaki 01.01.2022 tarihli Dedike Araç Lojistik Hizmet Sözleşmesinin, Sözleşmenin Konusu başlıklı 2. maddesi: " İşbu sözleşmenin konusu; ... nin paylaşımlı mikromobilite alanında gerçekleştirmekte olduğu operasyonuna İlişkin her çeşit mikromobilite ürününün ... nın depolarından, bildireceği diğer adreslerden, alınması, sahaya dağıtılması, geri toplanması bu adresler arasında taşınması ve/veya ... nın bu operasyon kapsamında vereceği diğer taşıma dağıtım ve toplama işlerinin gerçekleştirilmesi amacı ile ANİTAŞIN.

7 gün /24 saat esaslı olarak ticari araçlar ve sürücüleri ile ... ya Dedike Araç Lojistik Dağıtım Hizmeti vermesine ilişkin tarafların hak ve yükümlülüklerini belirler." Tarafların Hak ve Yükümlülükleri başlıklı 3.1 maddesi ise:" Anitaş, sözleşme kapsamında marka bağımsız ... nın ihtiyacı ve talap edeceği miktar ve tipte hafif ticari araçları sürücüsü/kuryesi ile ... nın İstanbul ilinde ve/veya ihtiyaç duyacağı Türkiye genelindeki diğer illerde mikromobilite dağıtım hizmetlerinde kullanılmak üzere ... ya dedite edecek olup, Anitaş ilgili aracı farklı taşıma işlerinde kullanmayacaktır." şeklindedir.

Taraflar arasındaki 01.01.2022 tarihli Dedike Araç Lojistik Kiralama Sözleşmesinin, Sözleşmenin Konusu başlıklı 2. maddesi: "İşbu sözleşme ile Anitaş, sözleşme ekinde yer alan marka, model, şase numarası ve plakası belirlenmiş araç veieya araçları Marti'ya teslim etmeyi, Marti ise söz konusu araçları sözleşme kapsamındaki hak ve sorumlulukları doğrultusunda kullanmayı ve kullanma karşılığı olan kira bedelini vadesinde ödemeyi kabul ve taahhüt eder." şeklindedir.

Taraflar arasındaki protokoller ise yukarıda yazılı ana sözleşmelere bağlı ilave ve araç değişim protokolleridir.

Davacı taraf 01.01.2022 tarihli bu sözleşmelerin haksız feshi nedeniyle cezai şart alacağı bulunduğu iddiasını takip konusu etmiş olup, taraflar arasındaki Dedike Araç Lojistik Hizmet Sözleşmesinin hükümleri incelendiğinde, araçların salt kiralanması değil aynı zamanda sürücülü için davacıdan hizmet alınması amaçlanmaktadır, davalı bu hizmeti davacıdan almayı, davacı ise söz konusu hizmeti bizzat vermeyi taahhüt etmiştir.

Bu durumda taraflar arasındaki sözleşmenin sadece kira değil hizmet sözleşmesini de içeren karma bir sözleşme olduğu tespit edilmiştir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 1. maddesinde. "Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir." hükmü yer almaktadır. HMK 114/1.c maddesi uyarınca "Mahkemenin görevli olması" dava şartlarından olup, HMK 138 maddesi dikkate alınarak dava şartlarının öncelikle karara bağlanması gerekmektedir.

HMK 115. maddesinde ise "Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir..." düzenlemesi yer almaktadır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4/1. maddesinde, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın 4/1-a bendinde Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen hususlar ile diğer alt bendlerde belirtilen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işlerinin ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılacağı ve TTK'nın 5/1. maddesi gereği ticari davalara bakmakla görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğu belirtilmiştir.

Her iki tarafın tacir sıfatını taşıdığı somut olayda, ihtilaf taraflar arasında imzalanan kira ve hizmet alımına konu sözleşmeden kaynaklandığı ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4/1. maddesi uyarınca her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili olduğu için uyuşmazlığın Asliye Ticaret Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle mahkemenin görev dava şartı yokluğundan davanın usulden reddi yönündeki kararı hatalı olup, davalı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile kararın 6100 sayılı HMK'nın 353/1.a.3 bendi uyarınca kaldırılmasına ve davanın esasına ilişkin inceleme yapılmak üzere dosyanın mahkemesine iadesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere. 1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemenin 2023/331 E. 2023/394 K. sayılı 01/06/2023 tarihli kararının 6100 sayılı HMK'nun 353/1.a.3 bendi uyarınca KALDIRILMASINA,2-Dairemizin kararı doğrultusunda işlem yapılması için dosyanın mahkemesine İADESİNE,3-Davalı tarafından yatırılan istinaf başvuru harcının Hazineye irat kaydına,