İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi E.2024/565 K.2024/547

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili firma ile davalı arasında akdedilen ... sözleşme numaralı “Yemek Temini ve Servisi Hizmeti Alımı” sözleşmesinin ekonomik şartlar göz önünde bulundurularak, zorunlu olarak sözleşme bedelinin uyarlanmasını, dava sonuna kadar ... Bankası T.A.O’ya ait 07.12.2021 tarih, ... nolu 1.754.144,00 TL’lik kesin teminat mektubu gereğince sözleşmenin askıya alınması yönünde tedbir kararı verilmesini, aksi kanaatte ise ...

Bankası T.A.O’ya ait 07.12.2021 tarih, ... nolu 1.754.144,00 TL’lik kesin teminat mektubu'nun nakde çevrilmesinin önlenmesi hususunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini, karar nihayetinde müvekkil firma ile davalı arasında akdedilen ... sözleşme numaralı “Yemek Temini ve Servisi Hizmeti Alımı” sözleşmesi'nin hükümsüz kaldığının tespiti ile ...

Bankası T.A.O’ya ait 07.12.2021 tarih, ... nolu 1.754.144,00 TL’lik kesin teminat mektubunun müvekkiline teslimine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece "Uyuşmazlık tedbir talebinin kabulünün gerekip gerekmediği noktasındadır.Somut olay açısından talep, öncelikle dayanak sözleşmenin askıya alınması yönünde tedbir kararı verilmesine ilişkindir. Elbette ve istisnai olarak bu yönde bir tedbir talebinin olabileceği kabul olunsa dahi bu tip tedbir taleplerinde yaklaşık ispatı aşan seviyede bir delil durumunun mevcut olması gerekeceği açıktır.

Oysaki dava dilekçesi ve ekleri dikkate alındığında konusunda ehil bilirkişi kurulu marifetiyle herhangi bir inceleme ve araştırma yapılmaksızın bu aşamada yaklaşık ispatın dahi oluştuğu kabul edilebilir değildir. Zaten bu noktada yeterli deliller de toplanmış değildir.

Yaklaşık ispat seviyesi dahi oluşmadan bu yöne ilişkin tedbir talebi kabul edilemez.Öte yandan davacı vekilinin diğer tedbire dair talebi ise davacı tarafından sözleşme çerçevesinde davalıya verildiği bildirilen kesin teminat mektubunun nakde çevrilmesine ilişkin olmakla bu yöne ilişkin tedbir talebinin dahi ayrıca değerlendirilmesi yapılması gerekmektedir.Banka teminat mektuplarının banka tarafından ödenememesinin uygulamada istisnai hallerinden biri mahkemenin ödeme yapılmaması noktasında ihtiyati tedbir kararı vermesidir.

Tedbir talep edenin teminat mektubunun tedbiren ödenmemesi amacı, usul hukuku tekniği anlamında "ifa amaçlı" bir tedbir niteliği taşımaktadır.

İfa amaçlı tedbir talep edenin, doktrinde kabul edildiği üzere yaklaşık ispat ölçüsünden daha fazla derece tedbirin şartları ile ilgili delillerini somutlaştırması beklenmelidir.Tedbir talep eden davacının dayanmış olduğu vakıa ve sözleşme hükümleri dikkate alındığında söz konusu teminat mektubunun iadesi sözleşmenin 11.maddesinde düzenlenmiştir.

Taahhüdün sözleşme ve ihale dökümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirilip getirilmediği, yüklenicinin herhangi bir borcunun olup olmadığı hususları halihazırda bilirkişi incelemesi ve buna yönelik delillerin toplanmasını gerektirmektedir.

Bu nedenle teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin önlenmesi noktasında bu aşama itibariyle delil durumunun tam ispata yakın olmak bir tarafa, yaklaşık ispat seviyesine dahi ulaşamadığı anlaşılmaktadır.Esasen istisnai nitelikte uygulanabilecek bu tedbirin verilebilmesi noktasında, tedbirin verilmesini gerektiren ve yukarıda açıklanan likit deliller kapsamında tedbir talep edenin iddiasını ispatını ortaya koyabilecek somutlaştırılmış delil dahi mevcut değildir.

Elbetteki tüm delillerin toplanması, tartışılması, gerekirse bilirkişi incelemesi sonrası davacının iddiasını yaklaşık olarak ispat edebilme imkanı herhalde mevcuttur.Bu şartlarda teminat mektubunun kendisinden beklenen hukuki ve ticari işlevlerini icra etmesine engel olacak şekilde ve gerekli şartlar oluşmadan tedbir talebinin kabulü,

tedbir talep edene tanınmış olan bu hakkın kötüye kullanılmasına mahkememizce izin verilmesi sonucunu doğuracaktır. ...atıf yapılan eserlerde de belirtildiği üzere "ihtiyati tedbir talebinde bulunanın hakkını ve tedbir sebeplerini dilekçede belirtmiş olmasının yeterli olmayacağı" somut olay açısından gerekli görülen tam ispata yakın seviye bir taraf, bu aşamada yaklaşık ispat seviyesinde de olsa tedbir talep edenin delillerinin toplanmadığı, ayrıca sunulmadığı,

bu nedenle tedbir kararının verilmesinin yasal koşullarının oluşmadığı sonucuna varılmıştır.Yapılan açıklamalar karşısında davacı vekilinin tüm ihtiyati tedbir taleplerinin reddine" karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili yasal süresi içinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; ''verilecek ihtiyati tedbir kararı davalı tarafı bir tazminata mahkûm etmeyecek ve fakat davalının haksız yere müvekkile zarar vermesini engelleyebilecektir. En nihayetinde, ihtiyati tedbir kararının verilmesi için kesin delil aranmadığı ve “yaklaşık olarak ispatın yeterli olacağı”, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 390.maddesinde düzenlenmiştir.tüm bu hususlar ışığında müvekkil nezdinde geri dönülmez zararlara sebebiyet vermeden önce ivedilikle ihtiyati tedbir talebimizin kabulü gerekmektedir.'' şeklinde beyanda bulunarak kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında inceleme.

6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılmıştır.Davacı taraf, ekonomideki hızlı değişim sebebi ile hizmet alım sözleşmenin uyarlanması aksi halde ise sözleşmenin hükümsüz sayılarak teminatın iadesi talepli işbu davayı açmış, sözleşmenin askıya alınması yönünde ve kesin teminat mektubu'nun nakde çevrilmesinin önlenmesi hususunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

İhtiyati tedbir istemine konu teminat mektuplarının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında yapılan ihale için davalıya verildiği sabittir.

Mahkemece talepler reddedilmiştir.6100 sayılı HMK'nun 389/1 maddesinde "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.'', HMK 390/1 maddesinde "İhtiyati tedbir, dava açılmadan önce, esas hakkında görevli ve yetkili olan mahkemeden;

dava açıldıktan sonra ise ancak asıl davanın görüldüğü mahkemeden talep edilir.", HMK 390/3 maddesinde "Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır'', HMK 391/1 maddesinde "Mahkeme, tedbire konu olan mal veya hakkın muhafaza altına alınması veya bir yediemine tevdii ya da bir şeyin yapılması veya yapılmaması gibi, sakıncayı ortadan kaldıracak veya zararı engelleyecek her türlü tedbire karar verebilir" düzenlemelerine yer verilmiştir.Geçici hukuki koruma yargılamasını,

asıl yargılamadan ayıran özelliklerden biri ispat ölçüsü noktasındadır. Geçiçi hukuki koruma yargılamasında yaklaşık ispatla yetinilmiş olması, ispatın aranmayacağı ya da ispat kurallarının tamamen dışına çıkılacağı anlamına gelmez. Yaklaşık ispat durumunda ise; hakim o iddianın ağırlıklı ihtimal olarak doğru olduğunu kabul etmekle birlikte, zayıf bir ihtimal de olsa, aksinin mümkün olduğunu gözardı etmez.

Yargıtay içtihatlarına göre ihtiyati tedbir kararının verilebilmesi için uyuşmazlık konusu tam ispatın değil yaklaşık ispatın varlığı yeterli olduğu kabul edilmektedir.

Yaklaşık ispattan kasıt hakimin, tedbir talebinin haklılığına somut veriler ışığında kanaat getirmesi, bu kanaatin ölçüsü ise hem teminat amaçlı hem ifa amaçlı tedbirlerde olabildiğince fazla olması gerektiği, somut olaya, somut delillere, tarafların menfaat dengesine, kanun koyucunun belirlediği özel şartlara göre zaten hakim bu değerlendirmeyi yapması gerektiği, bu nedenle somut olayda, tedbir ile yaratılan müdahalenin ağır olması halinde işin esasının ve tedbir talebinin haklılığının inanılır derecede ispatının ölçüsünün artırılması, hakimin daha yüksek bir kanaate ulaşmak istemesi mümkündür.

(Hakan ALBAYRAK, Geçici Hukuki Himaye Tedbirlerinde Yaklaşık İspat, Terazi Hukuk Dergisi, Cilt:4, Sayı:31, Mart 2009, s.91) Mevcut dosya kapsamı itibariyle sunulan kayıtlar, bu aşamada sözleşmenin askıya alınması ve teminat mektubunun nakde çevrilmesinin önlenmesine yönelik ihtiyati tedbir taleplerinin, yaklaşık ispatı için dahi yeterli değildir.

Açıklanan nedenlerle mahkemece ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığından, ihtiyati tedbir talep eden vekilinin istinaf itirazları yerinde olmayıp 6100 sayılı HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1.b.l bendi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-Davacı tarafından yatırılan 1.169,40 TL istinaf başvuru harcının Hazineye irat kaydına,3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL istinaf karar harcının Hazineye irat kaydına,4-İstinaf yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,