İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi E.2024/981 K.2024/903

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar vekili tarafından sunulan dava ve 15/05/2024 tarihli dilekçede özetle; davacı şirket ve ortakları olan diğer müvekkillerin konkordato talebinin kabulü ile, İİK.

305. ve devam maddeleri gereğince konkordatonun tasdikine karar verilmesi, çek bedellerinin bankalar tarafından davacıların konkordato mühleti içerisinde olmasına rağmen hukuka aykırı bir şekilde banka alacağına mahsup edilmesinin önlenmesine, tahsil edilen çek bedellerinin komiser denetiminde şirket hesaplarına aktarılması yönünde ihtiyati tedbire kararı verilmesini, işbu kararın Bankalar Birliği'ne müzekkere yazılarak bildirilmesine karar verilmesi talep edilmiştir.

Mahkemece 17.05.2024 tarihli ara kararda "dosyasının 02/05/2024 tarihli tensip zaptında tedbirlere yer verildiği, ek tedbir verilmesine yer olmadığına" dair karar verilmiştir. Davacılar vekili yasal süresi içinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; birçok banka tarafından teminat olarak sunulan çeklerin takas/ mahsup yolu ile banka alacağına mahsup edildiği, bununla birlikte ileri vadeli teminat çeklerine bakıldığında davacılar ...

Dış Ticaret Limited Şirketi'nin bankalarda 35.899.136,00-TL bedelli, ...

Sanayi ve Dış Ticaret Anonim Şirketi'nin ise bankalarda 55.530.916,20-TL bedelli teminat çeki bulunduğu, bu denli büyük teminatların banka alacağına mahsup edilmesi durumunda konkordato sürecinin başarıya ulaşması zorlaştıracağı, çek bedellerinin bankalar tarafından davacı şirketlerin konkordato mühleti içerisinde olmasına rağmen hukuka aykırı bir şekilde banka alacağına mahsup edilmesinin önlenmesine, tahsil edilen çek bedellerinin komiser denetiminde şirket hesaplarına aktarılması yönünde ihtiyati tedbire kararı verilmesini ve işbu hususun Bankalar Birliği'ne müzekkere yazılarak bildirilmesine dair karar verilmesini talep etmiştir.

Sunulan istinaf sebeplerinin incelenmesi: Davacılar vekili tarafından sunulan 07.06.2024 tarihli istinaf yasa yolu başvuru dilekçesinde her ne kadar 2 davacı şirket dışında 4 davacı gerçek kişinin isimleri de yer almakta ise de; sunulan istinaf yasa yolu başvuru dilekçesi içeriğinden davacı şirketler yönünden tedbir isteminde bulunulduğu ve istinaf yasa yoluna başvurulduğunun anlaşıldığı , aynı zamanda davacı şirket yönünden istinaf yasa yoluna başvurma ve karar ilam harcının 2 (adet) yatırıldığı nazara alınarak; davacı şirketler ...

Dış Tic. A.Ş. ve ... San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. yönünden inceleme ve değerlendirme yapılmıştır. Davacı vekilince istinaf yasa yolu başvuru dilekçesi ekinde davacı şirketlerin bankalara teminatı olarak verdiği çeklerin listesi sunulmuştur. Yapılan incelemede ... numaralı 03.05.2024 vade tarihli çekten başlayarak 30.06.2024 vade tarihine kadar bankaya verilen birden fazla çeke ait bilgilerin yer aldığı anlaşılmaktadır.

Konkordato talep eden şirketler yönünden 02.05.2024 tarihinde geçici mühlet kararı verildiği göz önünde bulundurulduğunda, davacı şirketlerin teminat olarak verdiği çeklerin vade tarihinin , davacı şirketler hakkında verilen geçici mühlet tarihinden sonraki döneme ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece, 02/05/2024 tarihli tensip zaptında banka hesapları ile ilgili olarak ''j)Alacaklı olsun veya olmasın BANKALARIN mühlet kararını gerekçe göstererek borçlunun hesabında bulunan paraların üzerine bloke konulmasının ÖNLENMESİNE, hesabın konkordato projesi ve konkordato komiseri denetiminde KULLANILMASINA," dair tedbire hükmedildiği anlaşılmaktadır.

İİK 294/4. fıkrasında , konkordato mühletinde talep edilen takasın İİK nın 200 ve 201 . maddelerine tabi olacağı , bu maddenin uygulanmasında geçici mühletin ilan tarihinin esas alınacağı belirtilmektedir. Kural olarak konkordato talep eden borçluya karşı alacaklı olan şahıs, bu olacağını konkordato talep edenin kendisinde olan alacağını geçici mühletin ilan tarihini esas olarak takas edebilir. İflastaki sıkı takas yasakları konkordato mühletinde de geçerlidir . (bkz.

Mahmut Coşkun, Konkordato ve İflas.s.128) İflastan farklı olarak konkordato mühleti verilmesi borçlunun borçlarının vadesinin gelmesi sonucunu doğurmadığından , henüz alacağının vadesi gelmemiş olan alacaklı, takas beyanda bulunamaz .(bkz.

Atalı/Ermenek/Erdoğan, İcra ve İflas, s:666) öncelikle takasın mümkün olması için TBK m. 139 uyarınca -borcun kat edilmesi ile veya ödenmeyen kredi alacağının aylık vadesinin talep edilmesi -alacağının muaccel olması ve bu muaccel olan borcun da geçici mühlet kararının ilanından önce doğması gerekir. (bkz. Kale, Öztek, Konkordato Şerhi,m.

294, s.351) Mühletin ilanından önce konkordato borçlusunun hesabında paranın bulunması halinde banka borcunun mühletin ilanından önce doğduğunun , dolayısıyla bankanın parayı üstünde takas hakkını kullanılabileceğinin ; buna karşın mühletin ilanından sonra borçlunun hesabına para gelmesi halinde , borcun, mühletin ilanından sonra doğduğunun dolayısıyla da bankanın para üzerinde takas hakkını kullanamayacağının kabulü gerekecektir ( bkz. Kale, Öztek, Konkordato Şerhi,m.

294, s.351, Atalı/Ermenek/Erdoğan, İcra ve İflas, s:666) Bilindiği üzere konkordato talebi üzerine yargılamayı yapan mahkeme tarafından , İİK 'nın 286. Maddesinde belirtilen belgelerin eksiksiz olarak ibrazının tespiti halinde derhal geçici mühlet kararı verilmekte ve geçici mühlet kararı ile birlikte İİK 'nın 297. Maddesinde öngörülen tedbirlere, ayrıca borçlunun mal varlığının muhafazası için gerekli görülen her türlü tedbire hükmedilmektedir.

Somut davada, İİK m. 294/4 uyarınca, konkordatonun ruhuna ve lafzına uygun olarak borçlu şirketlerin mal varlığın korunması ve konkordato mühletine ilişkin sürelerde işletme faaliyetine devam edebilmesi amacıyla öncelikle yukarıda da belirtildiği üzere tedbirlere hükmedilmesi gerekmektedir.

Zira , projenin kabul edilmesi durumunda, konkordatoya tabi olan/olmayan alacaklılar arasında eşitliğin sağlanabilmesi için ilk derece mahkemesinin bu tedbirlere hükmetmesi yerinde olacaktır.

Konkordato talep eden şirketler yönünden 02.05.2024 tarihinde geçici mühlet kararı verildiği ve istinaf yasa yoluna başvuran davacı şirketler vekili tarafından davacı şirketlerin bankalara teminat olarak verdiği çeklere ilişkin liste incelendiğinde, vade tarihinin 03.05.2024 tarihinde başlayarak devam eden dönemlere ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

Bu haliyle, geçici mühlet tarihi nazara alındığında, bankaya teminat olarak verilen çeklerin vadelerinin gelmesi nedeniyle tahsilat yapılmış ise, tahsil edilen bedellerin komiser denetiminde bulunan davacı hesaplarına aktarılması, henüz vadesi gelmeyen çekler yönünden ise, geçici mühletin ilan tarihi ve sonrasında yatacak olan bedellerin bankalar tarafından kendi alacaklarına mahsup,takas edilmemesi, hapis hakkına konu edilmemesi yönünde tedbir kararı verilmesi gerekmektedir.

Mahkemece tedbir talebin reddine karar verilmesi yerinde değildir. HMK'nin 353/(1)-b-2 maddesinde, "Yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında ..." duruşma yapılmadan karar verileceği hükmü düzenlenmiştir.

İş bu nedenle; davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile 6100 Sayılı HMK'nin 353/(1)-b-2. maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden esas hakkında karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.